ଯଦଯଂ କାଲକଲ୍ପସ୍ତେ କାଲନେମିର୍ନିପାତିତଃ। ତଦାଗଚ୍ଛସ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଗଚ୍ଛାମ ଦିଵମୁତ୍ତମାମ୍1.41.
'ଏବେ ଏହି କାଳନେମି, ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଶତ୍ରୁ, ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ଆସ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଚଳ, ଆମେ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା।'
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯସ୍ତ୍ଵାଂ ତତ୍ରସ୍ଥାଃ ପ୍ରତୀକ୍ଷଂତେ ସଦୋ ଗତାଃ। କଂ ଚାହଂ ତଵ ଦାସ୍ଯାମି ଵରଂ ଵରଭୃତାଂ ଵର
'ସେଠାରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ସଭାକୁ ଯାଇଛନ୍ତି; ଏବଂ ମୁଁ, ଵରଦାତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ଏକ ବର ଦେବି।'
ସ୍ଵସ୍ଥାନସ୍ଥେଷୁ ଦେଵେଷୁ ତେଷାଂ ଚ ଵରଦୋ ଭଵାନ୍। ନିର୍ଯାତମେତତ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସ୍ଫୀତଂ ନିହତକଂଟକମ୍
'ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ପୁନଃ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ବରଦାତା; ଏହି ତ୍ରିଜଗତ, ଏବେ ବିକାଶଶୀଳ ଓ କଣ୍ଟକମୁକ୍ତ, ମୁକ୍ତ ହେଉ।'
ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ମୃଧେ ଵିଷ୍ଣୋ ଶକ୍ରାଯ ସୁମହାତ୍ମନେ। ଏଵମୁକ୍ତୋ ଭଗଵତା ବ୍ରହ୍ମଣା ହରିରଵ୍ଯଯଃ
'ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ବଡ଼ ଆତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ—' ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉକ୍ତି ପରେ, ଅବିନାଶୀ ହରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଦେଵାନ୍ଶକ୍ରମୁଖାନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚ ଶୁଭଯା ଗିରା। ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ। ଶ୍ରୂଯତାଂ ତ୍ରିଦଶାସ୍ସର୍ଵେ ଯାଵଂତୋଽତ୍ର ସମାଗତାଃ
ବିଷ୍ଣୁ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏଠାରେ ଯେତେ ଦେବତା ଏକଠି ହୋଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।"
ସୁପର୍ଣସହିତୈସ୍ତତ୍ର ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପୁରଂଦରଂ। ଅସ୍ମାଭିଃ ସମରେ ସର୍ଵୈଃ କାଲନେମିମୁଖା ହତାଃ
ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପୁରନ୍ଦରକୁ ଆଗରେ ରଖି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଳନେମି ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେକୁ ବଧ କରିଥିଲୁ।
ଦାନଵା ଵିକ୍ରମୋପେତାଃ ଶକ୍ରାଦପି ମହତ୍ତରାଃ। ଅସ୍ମିନ୍ମହତି ସଂଗ୍ରାମେ ଦ୍ଵାଵେଵ ତୁ ଵିନିସ୍ସୃତୌ
ଦାନବମାନେ ବହୁତ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ; ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବଳ ଦୁଇଜଣ ଚାଡ଼ି ସମସ୍ତେ ହାରିଗଲେ।
ଵିରୋଚନସ୍ତୁ ଦୈତେଯଃ ସ୍ଵର୍ଭାନୁଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ସ୍ଵାଂ ଦିଶଂ ଭଜତାଂ ଶକ୍ରୋ ଦିଶଂ ଵରୁଣ ଏଵ ଚ
ଦୈତ୍ୟ ବିରୋଚନ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ନିଜ-ନିଜ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଗଲେ।
ଯାମ୍ଯାଂ ଯମଃ ପାଲଯତାମୁତ୍ତରାଂ ଚ ଧନାଧିପଃ। ୠକ୍ଷୈଃ ସହ ସଦା ଯୋଗଂ ଗଚ୍ଛତାଂ ଚଂଦ୍ରମାସ୍ତଥା
ଯମ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଧନର ଦେବତା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଚନ୍ଦ୍ରମା ଋକ୍ଷମାନେ ସହିତ ସଦା ଯୋଗ ରଖନ୍ତୁ।
ଅଯମୃତୁମୁଖଂ ସୂର୍ଯୋ ଭଜତାମଯନୈଃ ସହ। ଆଜ୍ଯଭାଗାଃ ପ୍ରଵର୍ତଂତାଂ ସଦସ୍ଯୈରଭିପୂଜିତାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଋତୁମାନେ ସହ ଆୟନ ସହିତ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଯାଆନ୍ତୁ; ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ ଘୀର ହୋମ ଆରମ୍ଭ ହେଉ, ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତୁ।
ହୂଯଂତାମଗ୍ନଯୋ ଵିପ୍ରୈର୍ଵେଦଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା। ଦେଵାଶ୍ଚ ବଲିହୋମେନ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯେନ ମହର୍ଷଯଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତୁ; ଦେବତାମାନେ ବଳି ଦେଇ, ମହାଋଷିମାନେ ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ପିତରଶ୍ଚୈଵ ତୁଷ୍ଟିଂ ଯାଂତୁ ଯଥାସୁଖମ୍। ଵାଯୁଶ୍ଚରତୁ ମାର୍ଗସ୍ଥସ୍ତ୍ରିଧା ଦୀପ୍ଯତୁ ପାଵକଃ
ପିତୃମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ; ବାୟୁ ନିଜ ମାର୍ଗରେ ଚଳନ୍ତୁ, ପାଉଁ ତିନି ରୂପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତୁ।
ତ୍ରଯୋଵର୍ଣାଶ୍ଚ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀସ୍ତପର୍ପଯଂତ୍ଵାତ୍ମଜୈର୍ଗୁଣୈଃ। କ୍ରତଵଃ ସଂପ୍ରଵର୍ତଂତାଂ ଦୀକ୍ଷଣୀଯୈର୍ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ
ତିନି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଓ ଗୁଣରେ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ; ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦୀକ୍ଷା ନେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ।
ଦକ୍ଷିଣାଶ୍ଚୋପପଦ୍ଯଂତାଂ ଯାଜ୍ଞିକୈଶ୍ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍। ଗାଶ୍ଚ ସୂର୍ଯୋ ରସାନ୍ସୋମୋ ଵାଯୁଃ ପ୍ରାଣାଂଶ୍ଚ ପ୍ରାଣିଷୁ
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଅନ୍ତୁ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗାଁମାନେକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତୁ, ସୋମ ରସକୁ, ବାୟୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ପ୍ରାଣକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତୁ।
ତର୍ପଯନ୍ତଃ ପ୍ରଵର୍ତଂତାମେତେ ସୋମ୍ଯୈଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ। ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵେଣ ମହେଂଦ୍ରମଲଯୋଦ୍ଭଵାଃ
ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ମଲୟ ପର୍ବତର ସନ୍ତାନମାନେ ନିଜ-ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୋମ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦେଇ, ଯଥାନୁକ୍ରମେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତୁ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମାତରଃ ସର୍ଵାଃ ସମୁଦ୍ରଂ ଯାଂତୁ ସିଂଧଵଃ। ଦୈତ୍ଯେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଯଜ୍ଯତାଂ ଭୀଶ୍ଚ ଶାଂତିଂ ଵ୍ରଜତ ଦେଵତାଃ
ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ମାଆମାନେ ନଦୀ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ; ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୟ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ, ଦେବତାମାନେ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତୁ।
ସ୍ଵସ୍ତି ଵୋଽସ୍ତୁ ଗମିଷ୍ଯାମି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସନାତନଂ। ସ୍ଵଗୃହେ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ଵା ସଂଗ୍ରାମେ ଵା ଵିଶେଷତଃ
ତୁମମାନେ ସମସ୍ତେ ମଙ୍ଗଳରେ ରୁହ; ମୁଁ ଏବେ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯିବି—ମୋ ଘରେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ କିମ୍ବା ବିଶେଷ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଵିଶ୍ଵସ୍ତୈଶ୍ଚ ନ ଗଂତଵ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ କ୍ଷୁଦ୍ରା ହି ଦାନଵାଃ। ଛିଦ୍ରେଷୁ ପ୍ରହରଂତ୍ଯେତେ ନ ତେଷାଂ ସଂସ୍ଥିତିର୍ଧ୍ରୁଵା
ଦୈତ୍ୟମାନେ ସଦା ଛୋଟ ମନର; ସେମାନେ ଅବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ। ସେମାନେ ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖି ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର କେବେ ମଜବୁତ ଠିଆ ନାହିଁ।
ସୌମ୍ଯାନାଂ ନିଜଭାଵାନାଂ ଭଵତାମାର୍ଜଵେ ମନଃ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୁରଗଣାନ୍ଵିଷ୍ଣୁସ୍ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ତୁମମାନେ ନିଜ ଭାବରେ ମୃଦୁ ଓ ସରଳ ମନ ରଖ; ଏପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ସତ୍ୟ ପ୍ରତାପୀ, ଦେବମାନେକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ଜଗାମ ବ୍ରହ୍ମଣା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ମହାଯଶାଃ। ଦେଵାନାଂ ମହତୀଂ ପ୍ରୀତିମୁତ୍ପାଦ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ, ମହାୟଶସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ଏତଦାଶ୍ଚର୍ଯମଭଵତ୍ସଂଗ୍ରାମେ ତାରକାମଯେ। ଦାନଵାନାଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି
ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୈତ୍ୟ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ସମ୍ପର୍କରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ଶ୍ରୁତଃ ପଦ୍ମୋଦ୍ଭଵୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵିସ୍ତରେଣ ତ୍ଵଯେରିତଃ। ସମାସାଦ୍ଭଵମାହାତ୍ମ୍ଯମୁତ୍ପତ୍ତିଂ ଚ ଗୁହସ୍ଯ ଚ
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେପରି ଏହି ପଦ୍ମଜଙ୍କ କଥା ଏବଂ ଗୁହାଙ୍କର ମହିମା ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିସ୍ତାରରେ କହିଛ, ସେସବୁ ମୁଁ ଶୁଣିଛି।"
ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯଥାଭୂତଃ କୃତଂ ଚ ଯତ୍। ତାରକଶ୍ଚ କଥଂ ଭୂତୋ ଦାନଵୋ ବଲଵତ୍ତରଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ତାରକ କେମିତି ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ହେଲେ, ଏବଂ ଆସଲେ କଣ ଘଟିଥିଲା।
କାର୍ତ୍ତିକେଯେନ ସ ବ୍ରହ୍ମନ୍କଥଂ ଧ୍ଵସ୍ତୋ ମହାସୁରଃ। କଥଂ ରୁଦ୍ରେଣ ମୁନଯଃ ପ୍ରେଷିତା ମଂଦରଂ ଗିରିମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ମହାଅସୁର କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିପରି ବିନାଶ ହେଲେ? ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମୁନିମାନେ କିପରି ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ପଠାଯିଥିଲେ?
କଥଂ ଲବ୍ଧା ଉମା ତତ୍ର ରୁଦ୍ରେଣ ପରମେଷ୍ଠିନା। ଏତଦାଖ୍ଯାହି ମେ ସର୍ଵଂ ଯଥାଭୂତଂ ମହାମୁନେ
ପରମେଶ୍ୱର ରୁଦ୍ର ସେଠାରେ କିପରି ଉମାଙ୍କୁ ପାଇଲେ? ହେ ମହାମୁନି, ଏହି ସବୁ କଥା ଯଥାଘଟିଥିଲା, ମୋତେ କହ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। କଶ୍ଯପେନ ପୁରା ପ୍ରୋକ୍ତା ଦିତିର୍ଦୈତ୍ଯାରଣିଃ ଶୁଭା। ଵଜ୍ରସାରମଯୈଶ୍ଚାଂଗୈଃ ପୁତ୍ରୋ ଦେଵି ଭଵିଷ୍ଯତି
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ପୂର୍ବେ କଶ୍ୟପ ଦିତିଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ମା' ଥିଲେ, କହିଥିଲେ—'ଦେବୀ, ତୁମେ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ପାଇବେ, ଯାହାର ଅଂଗ ବଜ୍ର ପରି କଠିନ ହେବ।'
ଵଜ୍ରାଂଗୋ ନାମ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଭଵିତା ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ। ସା ଚ ଲବ୍ଧଵରା ଦେଵୀ ସୁଷୁଵେ ଵଜ୍ରଦୁଶ୍ଛିଦମ୍
ସେ ପୁଅର ନାମ ହେବ ବଜ୍ରାଙ୍ଗ, ଧର୍ମକୁ ଭଲପାଉଥିବା। ଦେବୀ ଦିତି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭେଦ୍ୟ ଦେହ ଥିବା ବଜ୍ରାଙ୍ଗଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ସ ଜାତମାତ୍ର ଏଵାଭୂତ୍ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥପାରଗଃ। ଉଵାଚ ମାତରଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ମାତଃ କିଂ କରଵାଣ୍ଯହମ୍
ସେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝିଗଲେ, ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ମା'ଙ୍କୁ କହିଲେ—'ମା, ମୁଁ କଣ କରିବି?'
ତସ୍ଯୋଵାଚ ତତୋ ହୃଷ୍ଟା ଦିତିର୍ଦୈତ୍ଯାଧିପସ୍ଯ ତୁ। ବହଵୋ ମେ ହତାଃ ପୁତ୍ରାଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷେଣ ପୁତ୍ରକ
ତାପରେ ଦିତି ଖୁସି ହୋଇ, ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ବଜ୍ରାଙ୍ଗଙ୍କୁ କହିଲେ—'ପୁଅ, ମୋ ଅନେକ ପୁଅ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଛନ୍ତି।'
ତେଷାମପଚିତିଂ କର୍ତୁଂ ଗଚ୍ଛ ଶକ୍ରଵଧାଯ ତୁ। ବାଢମିତ୍ଯେଵ ତାଂ ଚୋକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ବଲାତ୍
'ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଯାଅ।' ବଜ୍ରାଙ୍ଗ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ।