ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଵୈକୁଂଠଂ ସମେତାଃ ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯନ୍। ଅପରେ ଯେ ତୁ ଦୈତ୍ଯା ଵୈ ଯୁଦ୍ଧେ ଦୃଷ୍ଟପରାକ୍ରମାଃ
ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, 'ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!' ବୋଲି ବୈକୁଣ୍ଠଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଭାବ ଦେଖିଥିଲେ—
ତେ ସର୍ଵେ ବାହୁଭିର୍ଵ୍ଯାପ୍ତା ନ ଶେକୁଶ୍ଚଲିତୁଂ ରଣେ। କାଂଶ୍ଚିତ୍କେଶେଷୁ ଜଗ୍ରାହ କାଂଶ୍ଚିତ୍କଂଠେଷ୍ଵପୀଡଯତ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ, ହାତରେ ହାତ ଜଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଚଳିପାରିଲେ ନାହିଁ; କିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କେଶ ଧରିଲେ, କିଏ ଗଳା ଚେପିଲେ।
ଚକର୍ତ କସ୍ଯଚିଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ମଧ୍ଯେ ଗୃହ୍ଣାତ୍ତଥାପରମ୍। ତେ ଗଦାଚକ୍ରନିର୍ଦଗ୍ଧା ଗତସତ୍ଵା ଗତାସଵଃ
କାହାର ମୁହଁ କାଟିଦେଲେ, ଅନ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟରେ ଧରିଲେ; ଗଦା ଓ ଚକ୍ରର ଆଘାତରେ ସେମାନେ ଦହିଗଲେ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଗଗନାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟସର୍ଵାଂଗା ନିପେତୁର୍ଧରଣୀତଲେ। ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଦୈତ୍ଯେଷୁ ହତେଷୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ସେମାନଙ୍କର ଦେହ ଆକାଶରୁ ଖସି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା; ସମସ୍ତ ଦାନବ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ—
ଶକ୍ରପ୍ରିଯଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା କୃତକର୍ମଗଦାଧରଃ। ତସ୍ମିନ୍ଵିମର୍ଦେ ସଂଵୃତ୍ତେ ସଂଗ୍ରାମେ ତାରକାମଯେ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାମ୍ୟ କରି, ଗଦା ଧାରଣ କରି, ସେ ତାରକା ଯୁଦ୍ଧର ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ—
ତଂ ଚ ଦେଶଂ ଜଗାମାଶୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ। ସର୍ଵୈର୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂଗଣୈଃ
ତାହା ପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ, ସେଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ।
ଦେଵଦେଵଂ ହରିଂ ଦେଵଃ ପୂଜଯନ୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। କୃତଂ ଦେଵ ମହତ୍କର୍ମ ସୁରାଣାଂ ଶଲ୍ଯମୁଦ୍ଧୃତମ୍
ଦେବତାଙ୍କର ଦେବ ହରିଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ପୂଜା କରି କହିଲେ: 'ହେ ଦେବ, ବଡ଼ କାମ କରିଛ; ଦେବମାନଙ୍କର କଣ୍ଟକ ଦୂର ହୋଇଛି।'
ନିଧନେନ ଚ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଵଯଂ ଚ ପରିତୋଷିତାଃ। ଯୋଽଯଂ ତ୍ଵଯା ହତୋ ଵିଷ୍ଣୋ କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ
'ଦାନବମାନଙ୍କର ବିନାଶରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ଏହି କାଳନେମି, ବଡ଼ ଅସୁର, ଯାହାକୁ ତୁମେ ମାରିଛ—'
ତ୍ଵାମେତସ୍ଯ ୠତେ ହ୍ଯସ୍ମିନ୍ଶାସ୍ତା କଶ୍ଚିନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଏଷ ଦେଵାନ୍ପରିଭଵନ୍ଲୋକାଂଶ୍ଚ ସଚରାଚରାନ୍
'ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଏହି ଲୋକରେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବା କେହି ନଥିଲେ; ସେ ଦେବତାମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ଅବମାନିତ କରିଥିଲେ।'
ୠଷୀଣାଂ କଦନଂ କୃତ୍ଵା ମାମପି ପ୍ରତିଗର୍ଜତି। ତଦନେନ ତ୍ଵଦୀଯେନ ପରିତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି କର୍ମଣା
'ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଅବମାନନା କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ତୁମର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ବହୁତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।'
ଯଦଯଂ କାଲକଲ୍ପସ୍ତେ କାଲନେମିର୍ନିପାତିତଃ। ତଦାଗଚ୍ଛସ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଗଚ୍ଛାମ ଦିଵମୁତ୍ତମାମ୍1.41.
'ଏବେ ଏହି କାଳନେମି, ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଶତ୍ରୁ, ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ଆସ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଚଳ, ଆମେ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା।'
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯସ୍ତ୍ଵାଂ ତତ୍ରସ୍ଥାଃ ପ୍ରତୀକ୍ଷଂତେ ସଦୋ ଗତାଃ। କଂ ଚାହଂ ତଵ ଦାସ୍ଯାମି ଵରଂ ଵରଭୃତାଂ ଵର
'ସେଠାରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ସଭାକୁ ଯାଇଛନ୍ତି; ଏବଂ ମୁଁ, ଵରଦାତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ଏକ ବର ଦେବି।'
ସ୍ଵସ୍ଥାନସ୍ଥେଷୁ ଦେଵେଷୁ ତେଷାଂ ଚ ଵରଦୋ ଭଵାନ୍। ନିର୍ଯାତମେତତ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସ୍ଫୀତଂ ନିହତକଂଟକମ୍
'ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ପୁନଃ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ବରଦାତା; ଏହି ତ୍ରିଜଗତ, ଏବେ ବିକାଶଶୀଳ ଓ କଣ୍ଟକମୁକ୍ତ, ମୁକ୍ତ ହେଉ।'
ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ମୃଧେ ଵିଷ୍ଣୋ ଶକ୍ରାଯ ସୁମହାତ୍ମନେ। ଏଵମୁକ୍ତୋ ଭଗଵତା ବ୍ରହ୍ମଣା ହରିରଵ୍ଯଯଃ
'ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ବଡ଼ ଆତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ—' ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉକ୍ତି ପରେ, ଅବିନାଶୀ ହରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଦେଵାନ୍ଶକ୍ରମୁଖାନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚ ଶୁଭଯା ଗିରା। ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ। ଶ୍ରୂଯତାଂ ତ୍ରିଦଶାସ୍ସର୍ଵେ ଯାଵଂତୋଽତ୍ର ସମାଗତାଃ
ବିଷ୍ଣୁ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏଠାରେ ଯେତେ ଦେବତା ଏକଠି ହୋଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।"
ସୁପର୍ଣସହିତୈସ୍ତତ୍ର ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପୁରଂଦରଂ। ଅସ୍ମାଭିଃ ସମରେ ସର୍ଵୈଃ କାଲନେମିମୁଖା ହତାଃ
ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପୁରନ୍ଦରକୁ ଆଗରେ ରଖି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଳନେମି ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେକୁ ବଧ କରିଥିଲୁ।
ଦାନଵା ଵିକ୍ରମୋପେତାଃ ଶକ୍ରାଦପି ମହତ୍ତରାଃ। ଅସ୍ମିନ୍ମହତି ସଂଗ୍ରାମେ ଦ୍ଵାଵେଵ ତୁ ଵିନିସ୍ସୃତୌ
ଦାନବମାନେ ବହୁତ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ; ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବଳ ଦୁଇଜଣ ଚାଡ଼ି ସମସ୍ତେ ହାରିଗଲେ।
ଵିରୋଚନସ୍ତୁ ଦୈତେଯଃ ସ୍ଵର୍ଭାନୁଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ସ୍ଵାଂ ଦିଶଂ ଭଜତାଂ ଶକ୍ରୋ ଦିଶଂ ଵରୁଣ ଏଵ ଚ
ଦୈତ୍ୟ ବିରୋଚନ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ନିଜ-ନିଜ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଗଲେ।
ଯାମ୍ଯାଂ ଯମଃ ପାଲଯତାମୁତ୍ତରାଂ ଚ ଧନାଧିପଃ। ୠକ୍ଷୈଃ ସହ ସଦା ଯୋଗଂ ଗଚ୍ଛତାଂ ଚଂଦ୍ରମାସ୍ତଥା
ଯମ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଧନର ଦେବତା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଚନ୍ଦ୍ରମା ଋକ୍ଷମାନେ ସହିତ ସଦା ଯୋଗ ରଖନ୍ତୁ।
ଅଯମୃତୁମୁଖଂ ସୂର୍ଯୋ ଭଜତାମଯନୈଃ ସହ। ଆଜ୍ଯଭାଗାଃ ପ୍ରଵର୍ତଂତାଂ ସଦସ୍ଯୈରଭିପୂଜିତାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଋତୁମାନେ ସହ ଆୟନ ସହିତ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଯାଆନ୍ତୁ; ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ ଘୀର ହୋମ ଆରମ୍ଭ ହେଉ, ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତୁ।
ହୂଯଂତାମଗ୍ନଯୋ ଵିପ୍ରୈର୍ଵେଦଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା। ଦେଵାଶ୍ଚ ବଲିହୋମେନ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯେନ ମହର୍ଷଯଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତୁ; ଦେବତାମାନେ ବଳି ଦେଇ, ମହାଋଷିମାନେ ଅଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ପିତରଶ୍ଚୈଵ ତୁଷ୍ଟିଂ ଯାଂତୁ ଯଥାସୁଖମ୍। ଵାଯୁଶ୍ଚରତୁ ମାର୍ଗସ୍ଥସ୍ତ୍ରିଧା ଦୀପ୍ଯତୁ ପାଵକଃ
ପିତୃମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ; ବାୟୁ ନିଜ ମାର୍ଗରେ ଚଳନ୍ତୁ, ପାଉଁ ତିନି ରୂପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତୁ।
ତ୍ରଯୋଵର୍ଣାଶ୍ଚ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀସ୍ତପର୍ପଯଂତ୍ଵାତ୍ମଜୈର୍ଗୁଣୈଃ। କ୍ରତଵଃ ସଂପ୍ରଵର୍ତଂତାଂ ଦୀକ୍ଷଣୀଯୈର୍ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ
ତିନି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ନିଜ ସନ୍ତାନ ଓ ଗୁଣରେ ତିନି ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ; ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦୀକ୍ଷା ନେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ।
ଦକ୍ଷିଣାଶ୍ଚୋପପଦ୍ଯଂତାଂ ଯାଜ୍ଞିକୈଶ୍ଚ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍। ଗାଶ୍ଚ ସୂର୍ଯୋ ରସାନ୍ସୋମୋ ଵାଯୁଃ ପ୍ରାଣାଂଶ୍ଚ ପ୍ରାଣିଷୁ
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଅନ୍ତୁ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗାଁମାନେକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତୁ, ସୋମ ରସକୁ, ବାୟୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ପ୍ରାଣକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତୁ।
ତର୍ପଯନ୍ତଃ ପ୍ରଵର୍ତଂତାମେତେ ସୋମ୍ଯୈଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ। ଯଥାଵଦନୁପୂର୍ଵେଣ ମହେଂଦ୍ରମଲଯୋଦ୍ଭଵାଃ
ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ମଲୟ ପର୍ବତର ସନ୍ତାନମାନେ ନିଜ-ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୋମ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦେଇ, ଯଥାନୁକ୍ରମେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତୁ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମାତରଃ ସର୍ଵାଃ ସମୁଦ୍ରଂ ଯାଂତୁ ସିଂଧଵଃ। ଦୈତ୍ଯେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଯଜ୍ଯତାଂ ଭୀଶ୍ଚ ଶାଂତିଂ ଵ୍ରଜତ ଦେଵତାଃ
ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ମାଆମାନେ ନଦୀ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ; ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୟ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ, ଦେବତାମାନେ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତୁ।
ସ୍ଵସ୍ତି ଵୋଽସ୍ତୁ ଗମିଷ୍ଯାମି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସନାତନଂ। ସ୍ଵଗୃହେ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ଵା ସଂଗ୍ରାମେ ଵା ଵିଶେଷତଃ
ତୁମମାନେ ସମସ୍ତେ ମଙ୍ଗଳରେ ରୁହ; ମୁଁ ଏବେ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯିବି—ମୋ ଘରେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ କିମ୍ବା ବିଶେଷ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଵିଶ୍ଵସ୍ତୈଶ୍ଚ ନ ଗଂତଵ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ କ୍ଷୁଦ୍ରା ହି ଦାନଵାଃ। ଛିଦ୍ରେଷୁ ପ୍ରହରଂତ୍ଯେତେ ନ ତେଷାଂ ସଂସ୍ଥିତିର୍ଧ୍ରୁଵା
ଦୈତ୍ୟମାନେ ସଦା ଛୋଟ ମନର; ସେମାନେ ଅବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ। ସେମାନେ ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖି ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର କେବେ ମଜବୁତ ଠିଆ ନାହିଁ।
ସୌମ୍ଯାନାଂ ନିଜଭାଵାନାଂ ଭଵତାମାର୍ଜଵେ ମନଃ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୁରଗଣାନ୍ଵିଷ୍ଣୁସ୍ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ତୁମମାନେ ନିଜ ଭାବରେ ମୃଦୁ ଓ ସରଳ ମନ ରଖ; ଏପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ସତ୍ୟ ପ୍ରତାପୀ, ଦେବମାନେକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ଜଗାମ ବ୍ରହ୍ମଣା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ମହାଯଶାଃ। ଦେଵାନାଂ ମହତୀଂ ପ୍ରୀତିମୁତ୍ପାଦ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ, ମହାୟଶସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।