ମେଦୋସ୍ଥିମଜ୍ଜରୁଧିରୈଃ ସିକ୍ତଂ ଦାନଵସଂଭଵୈଃ। ଅଦ୍ଵିତୀଯଂ ପ୍ରହରଣଂ କ୍ଷୁରପର୍ଯଂତମଂଡଲମ୍
ଦାନବମାନଙ୍କ ମଜ୍ଜା, ଅସ୍ଥି, ଚର୍ବି ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅସ୍ତ୍ର, କ୍ଷୁର ପରି ଧାର ଓ ବୃତ୍ତାକାର ରୂପ ଥିଲା।
ସ୍ରଗ୍ଦାମମାଲାନିଚିତଂ କାମଗଂ କାମରୂପିଣଂ। ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା ସୃଷ୍ଟଂ ଭଯଦଂ ସର୍ଵଵିଦ୍ଵିଷାମ୍
ମାଳା ଓ ଫୁଲ ଦେଇ ଶୋଭିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ରୂପ ଚାହିଁଲେ ତାହିଁ ନେଇପାରିବା, ସ୍ୱୟଂ ସ୍ୱୟଂଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲା।
ଦଧାର ରୋଷେଣାଵିଷ୍ଟଂ ନିତ୍ଯମାହଵଦର୍ପିତଂ। କ୍ଷେପଣାଦ୍ଯସ୍ଯ ମୁହ୍ଯଂତି ଲୋକାଃ ସସ୍ଥାଣୁଜଂଗମାଃ
ସେ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଧାରଣ କଲେ, ସଦା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଯେତେବେଳେ ସେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
କ୍ରଵ୍ଯାଦାନି ଚ ଭୂତାନି ତୃପ୍ତିଂ ଯାଂତି ମହାମୃଧେ। ତମପ୍ରତିମକର୍ମାଣଂ ସମାନଂ ସୂର୍ଯଵର୍ଚସା
ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାଂସଖାଦୀ ପିଶାଚମାନେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦ୍ୟୁତିଶାଳୀ।
ଚକ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସମରେ କୋପଦୀପ୍ତୋ ଗଦାଧରଃ। ପ୍ରଣଷ୍ଟଂ ଦାନଵଂ ତେଜଃ କୁର୍ଵାଣଂ ସ୍ଵେନ ତେଜସା
ଯୁଦ୍ଧରେ ଚକ୍ର ଉଠାଇ, କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳି, ଗଦାଧାରୀ ନିଜ ତେଜରେ ଦାନବଙ୍କ ତେଜକୁ ନଶ୍ୱନ କରିଦେଲେ।
ଚିଚ୍ଛେଦ ବାହୂଂସ୍ତେନୈଵ ସମରେ କାଲନେମିନଃ। ତଚ୍ଚ ଵକ୍ତ୍ରଶତଂ ଘୋରଂ ସାଗ୍ନିଚୂର୍ଣାଟ୍ଟହାସି ଵୈ
ସେଇ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଯୁଦ୍ଧରେ କାଳନେମିଙ୍କ ହାତଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ; ଏବଂ ସେ ଭୟଙ୍କର ଶତମୁଖୀ ମୁଣ୍ଡ, ଅଗ୍ନି ପରି ଧୂଳି ହସରେ—
ତସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଚକ୍ରେଣ ପ୍ରମମାଥ ବଲାଦ୍ଧରିଃ। ସଚ୍ଛିନ୍ନବାହୁର୍ଵିଶିରାନପ୍ରାକଂପତ ଦାନଵଃ
ହରି ତାହା ଦାନବଙ୍କୁ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ମାରିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ହାତ କଟିଗଲା, ମୁଣ୍ଡ ଛିନ୍ନ ହେଲା, ସେ ଦାନବ ତରିଗଲା।
କବଂଧାଵସ୍ଥିତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଵିଶାଖଇଵ ପାଦପଃ। ତଂଵିତତ୍ଯ ମହାପକ୍ଷୌ ଵାଯୋଃ କୃତ୍ଵା ସମଂ ଜଵମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହରେ ଦଢ଼ି ଗଛ ପରି ଦଢ଼ି ରହିଲା; ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପକ୍ଷ ପସାରି, ପବନ ସମାନ ତେଜ ହେଲେ।
ଉରସା ତାଡଯାମାସ ଗରୁଡଃ କାଲନେମିନଂ। ସ ତସ୍ଯ ଦେହୋଭିମୁଖୋ ଵିବାହୁଃ ଖାତ୍ପରିଭ୍ରମନ୍
ଗରୁଡ଼ କାଳନେମିଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ; ସେ ଦାନବ ଦୁଇହାତ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ଆକାଶରେ ନିଜ ଦେହ ଦିଗକୁ ଘୂରିଗଲେ।
ନିପପାତ ଦିଵଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କ୍ଷୋଭଯନ୍ଧରଣୀତଲମ୍। ତସ୍ମିନ୍ନିପତିତେ ଦୈତ୍ଯେ ଦେଵାଃ ସର୍ଷିଗଣାସ୍ତଥା
ସେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ଛାଡ଼ି ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଲେ, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା; ସେଇ ଦାନବ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟ—
ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଵୈକୁଂଠଂ ସମେତାଃ ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯନ୍। ଅପରେ ଯେ ତୁ ଦୈତ୍ଯା ଵୈ ଯୁଦ୍ଧେ ଦୃଷ୍ଟପରାକ୍ରମାଃ
ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, 'ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!' ବୋଲି ବୈକୁଣ୍ଠଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଭାବ ଦେଖିଥିଲେ—
ତେ ସର୍ଵେ ବାହୁଭିର୍ଵ୍ଯାପ୍ତା ନ ଶେକୁଶ୍ଚଲିତୁଂ ରଣେ। କାଂଶ୍ଚିତ୍କେଶେଷୁ ଜଗ୍ରାହ କାଂଶ୍ଚିତ୍କଂଠେଷ୍ଵପୀଡଯତ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ, ହାତରେ ହାତ ଜଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଚଳିପାରିଲେ ନାହିଁ; କିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କେଶ ଧରିଲେ, କିଏ ଗଳା ଚେପିଲେ।
ଚକର୍ତ କସ୍ଯଚିଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ମଧ୍ଯେ ଗୃହ୍ଣାତ୍ତଥାପରମ୍। ତେ ଗଦାଚକ୍ରନିର୍ଦଗ୍ଧା ଗତସତ୍ଵା ଗତାସଵଃ
କାହାର ମୁହଁ କାଟିଦେଲେ, ଅନ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟରେ ଧରିଲେ; ଗଦା ଓ ଚକ୍ରର ଆଘାତରେ ସେମାନେ ଦହିଗଲେ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଗଗନାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟସର୍ଵାଂଗା ନିପେତୁର୍ଧରଣୀତଲେ। ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଦୈତ୍ଯେଷୁ ହତେଷୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ସେମାନଙ୍କର ଦେହ ଆକାଶରୁ ଖସି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା; ସମସ୍ତ ଦାନବ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ—
ଶକ୍ରପ୍ରିଯଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା କୃତକର୍ମଗଦାଧରଃ। ତସ୍ମିନ୍ଵିମର୍ଦେ ସଂଵୃତ୍ତେ ସଂଗ୍ରାମେ ତାରକାମଯେ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାମ୍ୟ କରି, ଗଦା ଧାରଣ କରି, ସେ ତାରକା ଯୁଦ୍ଧର ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ—
ତଂ ଚ ଦେଶଂ ଜଗାମାଶୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ। ସର୍ଵୈର୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂଗଣୈଃ
ତାହା ପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ, ସେଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ।
ଦେଵଦେଵଂ ହରିଂ ଦେଵଃ ପୂଜଯନ୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। କୃତଂ ଦେଵ ମହତ୍କର୍ମ ସୁରାଣାଂ ଶଲ୍ଯମୁଦ୍ଧୃତମ୍
ଦେବତାଙ୍କର ଦେବ ହରିଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ପୂଜା କରି କହିଲେ: 'ହେ ଦେବ, ବଡ଼ କାମ କରିଛ; ଦେବମାନଙ୍କର କଣ୍ଟକ ଦୂର ହୋଇଛି।'
ନିଧନେନ ଚ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଵଯଂ ଚ ପରିତୋଷିତାଃ। ଯୋଽଯଂ ତ୍ଵଯା ହତୋ ଵିଷ୍ଣୋ କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ
'ଦାନବମାନଙ୍କର ବିନାଶରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ଏହି କାଳନେମି, ବଡ଼ ଅସୁର, ଯାହାକୁ ତୁମେ ମାରିଛ—'
ତ୍ଵାମେତସ୍ଯ ୠତେ ହ୍ଯସ୍ମିନ୍ଶାସ୍ତା କଶ୍ଚିନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଏଷ ଦେଵାନ୍ପରିଭଵନ୍ଲୋକାଂଶ୍ଚ ସଚରାଚରାନ୍
'ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଏହି ଲୋକରେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବା କେହି ନଥିଲେ; ସେ ଦେବତାମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ଅବମାନିତ କରିଥିଲେ।'
ୠଷୀଣାଂ କଦନଂ କୃତ୍ଵା ମାମପି ପ୍ରତିଗର୍ଜତି। ତଦନେନ ତ୍ଵଦୀଯେନ ପରିତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି କର୍ମଣା
'ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଅବମାନନା କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ତୁମର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ବହୁତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।'
ଯଦଯଂ କାଲକଲ୍ପସ୍ତେ କାଲନେମିର୍ନିପାତିତଃ। ତଦାଗଚ୍ଛସ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଗଚ୍ଛାମ ଦିଵମୁତ୍ତମାମ୍1.41.
'ଏବେ ଏହି କାଳନେମି, ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଶତ୍ରୁ, ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ଆସ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଚଳ, ଆମେ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା।'
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯସ୍ତ୍ଵାଂ ତତ୍ରସ୍ଥାଃ ପ୍ରତୀକ୍ଷଂତେ ସଦୋ ଗତାଃ। କଂ ଚାହଂ ତଵ ଦାସ୍ଯାମି ଵରଂ ଵରଭୃତାଂ ଵର
'ସେଠାରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ସଭାକୁ ଯାଇଛନ୍ତି; ଏବଂ ମୁଁ, ଵରଦାତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ଏକ ବର ଦେବି।'
ସ୍ଵସ୍ଥାନସ୍ଥେଷୁ ଦେଵେଷୁ ତେଷାଂ ଚ ଵରଦୋ ଭଵାନ୍। ନିର୍ଯାତମେତତ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସ୍ଫୀତଂ ନିହତକଂଟକମ୍
'ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ପୁନଃ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ବରଦାତା; ଏହି ତ୍ରିଜଗତ, ଏବେ ବିକାଶଶୀଳ ଓ କଣ୍ଟକମୁକ୍ତ, ମୁକ୍ତ ହେଉ।'
ଅସ୍ମିନ୍ନେଵ ମୃଧେ ଵିଷ୍ଣୋ ଶକ୍ରାଯ ସୁମହାତ୍ମନେ। ଏଵମୁକ୍ତୋ ଭଗଵତା ବ୍ରହ୍ମଣା ହରିରଵ୍ଯଯଃ
'ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ବଡ଼ ଆତ୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ—' ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉକ୍ତି ପରେ, ଅବିନାଶୀ ହରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଦେଵାନ୍ଶକ୍ରମୁଖାନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚ ଶୁଭଯା ଗିରା। ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ। ଶ୍ରୂଯତାଂ ତ୍ରିଦଶାସ୍ସର୍ଵେ ଯାଵଂତୋଽତ୍ର ସମାଗତାଃ
ବିଷ୍ଣୁ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏଠାରେ ଯେତେ ଦେବତା ଏକଠି ହୋଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ।"
ସୁପର୍ଣସହିତୈସ୍ତତ୍ର ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପୁରଂଦରଂ। ଅସ୍ମାଭିଃ ସମରେ ସର୍ଵୈଃ କାଲନେମିମୁଖା ହତାଃ
ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପୁରନ୍ଦରକୁ ଆଗରେ ରଖି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଳନେମି ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେକୁ ବଧ କରିଥିଲୁ।
ଦାନଵା ଵିକ୍ରମୋପେତାଃ ଶକ୍ରାଦପି ମହତ୍ତରାଃ। ଅସ୍ମିନ୍ମହତି ସଂଗ୍ରାମେ ଦ୍ଵାଵେଵ ତୁ ଵିନିସ୍ସୃତୌ
ଦାନବମାନେ ବହୁତ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ; ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବଳ ଦୁଇଜଣ ଚାଡ଼ି ସମସ୍ତେ ହାରିଗଲେ।
ଵିରୋଚନସ୍ତୁ ଦୈତେଯଃ ସ୍ଵର୍ଭାନୁଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ସ୍ଵାଂ ଦିଶଂ ଭଜତାଂ ଶକ୍ରୋ ଦିଶଂ ଵରୁଣ ଏଵ ଚ
ଦୈତ୍ୟ ବିରୋଚନ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ନିଜ-ନିଜ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଗଲେ।
ଯାମ୍ଯାଂ ଯମଃ ପାଲଯତାମୁତ୍ତରାଂ ଚ ଧନାଧିପଃ। ୠକ୍ଷୈଃ ସହ ସଦା ଯୋଗଂ ଗଚ୍ଛତାଂ ଚଂଦ୍ରମାସ୍ତଥା
ଯମ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଧନର ଦେବତା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଚନ୍ଦ୍ରମା ଋକ୍ଷମାନେ ସହିତ ସଦା ଯୋଗ ରଖନ୍ତୁ।
ଅଯମୃତୁମୁଖଂ ସୂର୍ଯୋ ଭଜତାମଯନୈଃ ସହ। ଆଜ୍ଯଭାଗାଃ ପ୍ରଵର୍ତଂତାଂ ସଦସ୍ଯୈରଭିପୂଜିତାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଋତୁମାନେ ସହ ଆୟନ ସହିତ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଯାଆନ୍ତୁ; ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ ଘୀର ହୋମ ଆରମ୍ଭ ହେଉ, ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତୁ।