ସ ତାଡ୍ଯମାନୋଽତିବଲୈର୍ଦୈତ୍ଯୈଃ ସର୍ଵାଯୁଧୋଦ୍ଯତୈଃ। ନ ଚଚାଲ ତତୋ ଯୁଦ୍ଧେ କଂପ୍ଯମାନ ଇଵାଚଲଃ
ସେ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଆଘାତ କଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ଏକଥରେ ହଟିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ହିଲିଯାଏ କିନ୍ତୁ ଚଳେ ନାହିଁ।
ସଂଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ସୁପର୍ଣେନ କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ। ସର୍ଵପ୍ରାଣେନ ମହତୀଂ ଗଦାମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ବାହୁଭିଃ
ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସହିତ କାଳନେମି, ସେ ବଡ଼ ଦାନବ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ, ଦୁଇ ହାତରେ ବଡ଼ ଗଦା ଉଠାଇଲେ।
ଘୋରାଂ ଜ୍ଵଲଂତୀଂ ମୁମୁଚେ ସଂରବ୍ଧୋ ଗରୁଡୋପରି। କର୍ମଣା ତେନ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିସ୍ମଯମାଗମତ୍
ତାପରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଗଦାକୁ କ୍ରୋଧରେ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତଦା ତେନ ସୁପର୍ଣସ୍ଯ ପାତିତା ମୂର୍ଧ୍ନି ସା ଗଦା। ସୁପର୍ଣଂ ଵ୍ଯଥିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷତଂ ଚ ଵପୁରାତ୍ମନଃ
ସେଇ ସମୟରେ, ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଗଦା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଲାଗିଲା; ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବେଦନାରେ ଦେଖି, ନିଜ ଦେହ ଆହତ ହେବାରୁ—
କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତନଯନୋ ଵୈକୁଂଠଶ୍ଚକ୍ରମାଦଦେ। ଵ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧତ ଚ ଵେଗେନ ସୁପର୍ଣେନ ସମଂ ଵିଭୁଃ
କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକୁ ହୋଇ, ବୈକୁଣ୍ଠ ଚକ୍ର ନେଇଲେ; ସୁପର୍ଣ୍ଣ ସହିତ, ସେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ବେଗରେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ଭୁଜାଶ୍ଚାସ୍ଯ ଵ୍ଯଵର୍ଧଂତ ଵ୍ଯାପ୍ତଵଂତୋ ଦିଶୋ ଦଶ। ଵିଦିଶଶ୍ଚୈଵ ଖଂ ଚାପି ଗାଂ ଚୈଵ ପ୍ରତିପୂରଯନ୍
ତାଙ୍କର ହାତଗୁଡ଼ିକ ବଢ଼ି, ଦଶ ଦିଗକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ମଧ୍ୟଦିଗ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।
ଵଵୃଧେ ସ ପୁନର୍ଲୋକାନ୍କ୍ରାଂତୁକାମ ଇଵୌଜସା। ତଂ ଜଯାଯ ସୁରେଂଦ୍ରାଣାଂ ଵର୍ଦ୍ଧମାନଂ ନଭସ୍ତଲେ
ସେ ପୁଣି ଶକ୍ତିରେ ବଢ଼ିଲେ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଏକ ପଦକ୍ରମରେ ଆତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ଦେବତାମାନଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆକାଶରେ ବଢ଼ୁଥିବା ତାଙ୍କୁ—
ୠଷଯଃ ସହ ଗଂଧର୍ଵାସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ମଧୁସୂଦନମ୍। ସଦ୍ଯାଂ କିରୀଟେନ ଲିଖନ୍ଶିରସା ଭାସ୍ଵରେଣ ଚ
ଋଷିମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୟୁତିମାନ କିରୀଟ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଆକାଶକୁ ଅଙ୍କିତ କରୁଥିଲା।
ପଦ୍ଭ୍ଯାମାକ୍ରମ୍ଯଵସୁଧାଂ ଦିଶଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯ ବାହୁଭିଃ। ସହସ୍ରକରତୁଲ୍ଯାଭଂ ସହସ୍ରାରମରିକ୍ଷଯମ୍
ତାଙ୍କ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଦବାଇ, ହାତରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଢାକିଦେଲେ; ସେ ହଜାର ହାତ, ହଜାର ଚକୁ ଥିବା ଅପରାଜିତ ବିରାଟ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଦୀପ୍ତାଗ୍ନିସଦୃଶଂ ଘୋରଂଦର୍ଶନେନ ସୁଦର୍ଶନମ୍। ସୁଵର୍ଣରେଣୁପର୍ଯଂତଂ ଵଜ୍ରନାଭଂ ଭଯାଵହଂ
ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ସୁନା ଧୁଳିରେ ଢାକା, ବଜ୍ର ପରି ନାଭି, ଭୟ ଦେଇଥିଲା।
ମେଦୋସ୍ଥିମଜ୍ଜରୁଧିରୈଃ ସିକ୍ତଂ ଦାନଵସଂଭଵୈଃ। ଅଦ୍ଵିତୀଯଂ ପ୍ରହରଣଂ କ୍ଷୁରପର୍ଯଂତମଂଡଲମ୍
ଦାନବମାନଙ୍କ ମଜ୍ଜା, ଅସ୍ଥି, ଚର୍ବି ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅସ୍ତ୍ର, କ୍ଷୁର ପରି ଧାର ଓ ବୃତ୍ତାକାର ରୂପ ଥିଲା।
ସ୍ରଗ୍ଦାମମାଲାନିଚିତଂ କାମଗଂ କାମରୂପିଣଂ। ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା ସୃଷ୍ଟଂ ଭଯଦଂ ସର୍ଵଵିଦ୍ଵିଷାମ୍
ମାଳା ଓ ଫୁଲ ଦେଇ ଶୋଭିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ରୂପ ଚାହିଁଲେ ତାହିଁ ନେଇପାରିବା, ସ୍ୱୟଂ ସ୍ୱୟଂଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲା।
ଦଧାର ରୋଷେଣାଵିଷ୍ଟଂ ନିତ୍ଯମାହଵଦର୍ପିତଂ। କ୍ଷେପଣାଦ୍ଯସ୍ଯ ମୁହ୍ଯଂତି ଲୋକାଃ ସସ୍ଥାଣୁଜଂଗମାଃ
ସେ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଧାରଣ କଲେ, ସଦା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଯେତେବେଳେ ସେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
କ୍ରଵ୍ଯାଦାନି ଚ ଭୂତାନି ତୃପ୍ତିଂ ଯାଂତି ମହାମୃଧେ। ତମପ୍ରତିମକର୍ମାଣଂ ସମାନଂ ସୂର୍ଯଵର୍ଚସା
ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାଂସଖାଦୀ ପିଶାଚମାନେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦ୍ୟୁତିଶାଳୀ।
ଚକ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସମରେ କୋପଦୀପ୍ତୋ ଗଦାଧରଃ। ପ୍ରଣଷ୍ଟଂ ଦାନଵଂ ତେଜଃ କୁର୍ଵାଣଂ ସ୍ଵେନ ତେଜସା
ଯୁଦ୍ଧରେ ଚକ୍ର ଉଠାଇ, କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳି, ଗଦାଧାରୀ ନିଜ ତେଜରେ ଦାନବଙ୍କ ତେଜକୁ ନଶ୍ୱନ କରିଦେଲେ।
ଚିଚ୍ଛେଦ ବାହୂଂସ୍ତେନୈଵ ସମରେ କାଲନେମିନଃ। ତଚ୍ଚ ଵକ୍ତ୍ରଶତଂ ଘୋରଂ ସାଗ୍ନିଚୂର୍ଣାଟ୍ଟହାସି ଵୈ
ସେଇ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଯୁଦ୍ଧରେ କାଳନେମିଙ୍କ ହାତଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ; ଏବଂ ସେ ଭୟଙ୍କର ଶତମୁଖୀ ମୁଣ୍ଡ, ଅଗ୍ନି ପରି ଧୂଳି ହସରେ—
ତସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଚକ୍ରେଣ ପ୍ରମମାଥ ବଲାଦ୍ଧରିଃ। ସଚ୍ଛିନ୍ନବାହୁର୍ଵିଶିରାନପ୍ରାକଂପତ ଦାନଵଃ
ହରି ତାହା ଦାନବଙ୍କୁ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ମାରିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ହାତ କଟିଗଲା, ମୁଣ୍ଡ ଛିନ୍ନ ହେଲା, ସେ ଦାନବ ତରିଗଲା।
କବଂଧାଵସ୍ଥିତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଵିଶାଖଇଵ ପାଦପଃ। ତଂଵିତତ୍ଯ ମହାପକ୍ଷୌ ଵାଯୋଃ କୃତ୍ଵା ସମଂ ଜଵମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହରେ ଦଢ଼ି ଗଛ ପରି ଦଢ଼ି ରହିଲା; ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପକ୍ଷ ପସାରି, ପବନ ସମାନ ତେଜ ହେଲେ।
ଉରସା ତାଡଯାମାସ ଗରୁଡଃ କାଲନେମିନଂ। ସ ତସ୍ଯ ଦେହୋଭିମୁଖୋ ଵିବାହୁଃ ଖାତ୍ପରିଭ୍ରମନ୍
ଗରୁଡ଼ କାଳନେମିଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ; ସେ ଦାନବ ଦୁଇହାତ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ଆକାଶରେ ନିଜ ଦେହ ଦିଗକୁ ଘୂରିଗଲେ।
ନିପପାତ ଦିଵଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କ୍ଷୋଭଯନ୍ଧରଣୀତଲମ୍। ତସ୍ମିନ୍ନିପତିତେ ଦୈତ୍ଯେ ଦେଵାଃ ସର୍ଷିଗଣାସ୍ତଥା
ସେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ଛାଡ଼ି ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଲେ, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା; ସେଇ ଦାନବ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟ—
ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଵୈକୁଂଠଂ ସମେତାଃ ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯନ୍। ଅପରେ ଯେ ତୁ ଦୈତ୍ଯା ଵୈ ଯୁଦ୍ଧେ ଦୃଷ୍ଟପରାକ୍ରମାଃ
ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, 'ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!' ବୋଲି ବୈକୁଣ୍ଠଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଭାବ ଦେଖିଥିଲେ—
ତେ ସର୍ଵେ ବାହୁଭିର୍ଵ୍ଯାପ୍ତା ନ ଶେକୁଶ୍ଚଲିତୁଂ ରଣେ। କାଂଶ୍ଚିତ୍କେଶେଷୁ ଜଗ୍ରାହ କାଂଶ୍ଚିତ୍କଂଠେଷ୍ଵପୀଡଯତ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ, ହାତରେ ହାତ ଜଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଚଳିପାରିଲେ ନାହିଁ; କିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କେଶ ଧରିଲେ, କିଏ ଗଳା ଚେପିଲେ।
ଚକର୍ତ କସ୍ଯଚିଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ମଧ୍ଯେ ଗୃହ୍ଣାତ୍ତଥାପରମ୍। ତେ ଗଦାଚକ୍ରନିର୍ଦଗ୍ଧା ଗତସତ୍ଵା ଗତାସଵଃ
କାହାର ମୁହଁ କାଟିଦେଲେ, ଅନ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟରେ ଧରିଲେ; ଗଦା ଓ ଚକ୍ରର ଆଘାତରେ ସେମାନେ ଦହିଗଲେ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଗଗନାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟସର୍ଵାଂଗା ନିପେତୁର୍ଧରଣୀତଲେ। ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଦୈତ୍ଯେଷୁ ହତେଷୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ସେମାନଙ୍କର ଦେହ ଆକାଶରୁ ଖସି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା; ସମସ୍ତ ଦାନବ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ—
ଶକ୍ରପ୍ରିଯଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା କୃତକର୍ମଗଦାଧରଃ। ତସ୍ମିନ୍ଵିମର୍ଦେ ସଂଵୃତ୍ତେ ସଂଗ୍ରାମେ ତାରକାମଯେ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ କାମ୍ୟ କରି, ଗଦା ଧାରଣ କରି, ସେ ତାରକା ଯୁଦ୍ଧର ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ—
ତଂ ଚ ଦେଶଂ ଜଗାମାଶୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ। ସର୍ଵୈର୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂଗଣୈଃ
ତାହା ପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ, ସେଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲେ।
ଦେଵଦେଵଂ ହରିଂ ଦେଵଃ ପୂଜଯନ୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। କୃତଂ ଦେଵ ମହତ୍କର୍ମ ସୁରାଣାଂ ଶଲ୍ଯମୁଦ୍ଧୃତମ୍
ଦେବତାଙ୍କର ଦେବ ହରିଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ପୂଜା କରି କହିଲେ: 'ହେ ଦେବ, ବଡ଼ କାମ କରିଛ; ଦେବମାନଙ୍କର କଣ୍ଟକ ଦୂର ହୋଇଛି।'
ନିଧନେନ ଚ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଵଯଂ ଚ ପରିତୋଷିତାଃ। ଯୋଽଯଂ ତ୍ଵଯା ହତୋ ଵିଷ୍ଣୋ କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ
'ଦାନବମାନଙ୍କର ବିନାଶରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ଏହି କାଳନେମି, ବଡ଼ ଅସୁର, ଯାହାକୁ ତୁମେ ମାରିଛ—'
ତ୍ଵାମେତସ୍ଯ ୠତେ ହ୍ଯସ୍ମିନ୍ଶାସ୍ତା କଶ୍ଚିନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଏଷ ଦେଵାନ୍ପରିଭଵନ୍ଲୋକାଂଶ୍ଚ ସଚରାଚରାନ୍
'ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଏହି ଲୋକରେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବା କେହି ନଥିଲେ; ସେ ଦେବତାମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ଅବମାନିତ କରିଥିଲେ।'
ୠଷୀଣାଂ କଦନଂ କୃତ୍ଵା ମାମପି ପ୍ରତିଗର୍ଜତି। ତଦନେନ ତ୍ଵଦୀଯେନ ପରିତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି କର୍ମଣା
'ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଅବମାନନା କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ତୁମର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ବହୁତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।'