ଭୂଯସ୍ତ୍ଵିଦାନୀଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ସଂଗ୍ରାମେ ତାରକାମଯେ। ମଯା ସହ ସମାଗମ୍ଯ ସ ଦେଵୋ ଵିନଶିଷ୍ଯତି
ଏବେ ପୁନି, ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧ ଆସୁଛି; ସେ ଦେବତା, ମୋ ସହିତ ମିଶି, ନଷ୍ଟ ହେବେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ବହୁଵିଧଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ନାରାଯଣଂ ରଣେ। ଵାଗ୍ଭିରପ୍ରତିରୂପାଭିର୍ଯୁଦ୍ଧମେଵାଭ୍ଯରୋଚଯତ୍
ଏଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାରର କଥା କହି, ସେ ଶୀଘ୍ର ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ଅସଭ୍ୟ ଓ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ।
କ୍ଷିପ୍ଯମାଣୋଽସୁରେଂଦ୍ରେଣ ନ ଚୁକୋପ ଗଦାଧରଃ। କ୍ଷମାବଲେନ ମହତା ସସ୍ମିତଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଅସୁରମହାରାଜ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଗଦାଧର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ନାହିଁ; ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କ୍ଷମାଶକ୍ତି ସହ ହସି, ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ।
ଅଲ୍ପଂ ଦର୍ପବଲଂ ଦୈତ୍ଯ ସ୍ଥିରମକ୍ରୋଧଜଂ ବଲମ୍। ହତସ୍ତ୍ଵଂ ଦର୍ପଜୈର୍ଦୋଷୈର୍ହିତ୍ଵା ଯୋ ଭାଷସେ କ୍ଷମାମ୍
ତୋର ଶକ୍ତି, ଦାନବ, ଅଳ୍ପ ଏବଂ ଅହଂକାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ସ୍ଥିର ଓ କ୍ରୋଧ ନଥିବା ଶକ୍ତି ଏହି ଠିକ୍ ଶକ୍ତି। ତୁମେ ଅହଂକାରର ଦୋଷରେ ନଷ୍ଟ ହେଉଛ, ତଥାପି କ୍ଷମାର କଥା କହୁଛ।
ଅଧମସ୍ତ୍ଵଂ ମମ ମତୋ ଧିଗେତତ୍ତଵ ଵାଗ୍ବଲମ୍। କେ ତତ୍ର ପୁରୁଷାଃ ସଂତି ଯତ୍ର ଗର୍ଜଂତି ଯୋଷିତଃ
ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତୁମେ ନିମ୍ନ; ତୋର ଅଭିମାନୀ ଶବ୍ଦକୁ ଲଜ୍ଜା। କେଉଁଠି ପୁରୁଷମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଜନନୀମାନେ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି?
ଅହଂ ତ୍ଵାଂ ଦୈତ୍ଯ ପଶ୍ଯାମି ପୂର୍ଵେଷାଂ ମାର୍ଗଗାମିନମ୍। ପ୍ରଜାପତିଂ କୃତଂ ସେତୁଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କଃ ସ୍ଵସ୍ତିମାନ୍ଭଵେତ୍
ଦାନବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖୁଛି, ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରୁଛ; ପ୍ରଜାପତି ତିଆରି କରିଥିବା ସେତୁକୁ ଛାଡି ଏବଂ କିଏ ଶୁଭ ହେବେ?
ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ନାଶଯିଷ୍ଯାମି ଦେଵଵ୍ଯାପାରଘାତକମ୍। ସ୍ଵେଷୁ ସ୍ଵେଷୁ ଚ ସ୍ଥାନେଷୁ ସ୍ଥାପଯିଷ୍ଯାମି ଦେଵତାଃ
ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବି, ଦେବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା; ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ ହେବେ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି ଵାକ୍ଯଂ ତୁ ମୃଧେ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଧାରିଣି। ଜହାସ ଦାନଵଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ଧସ୍ତାଂଶ୍ଚକ୍ରେଣ ସାଯୁଧାନ୍
ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନଧାରୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏଭଳି କଥା କହିଲେ, ଦାନବ କ୍ରୋଧରେ ହସି, ଚକ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହାତ ଉଠାଇଲେ।
ସ ବାହୁଶତମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସର୍ଵାଯୁଧଗଣାନ୍ରଣେ। କ୍ରୋଧାଦ୍ଵିଗୁଣରକ୍ତାକ୍ଷୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵକ୍ଷସ୍ଯ ପାତଯତ୍
ସେ ଶତବାହୁ ଉଠାଇ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧରେ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକୁ ହେଇ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଦାନଵାଶ୍ଚାପି ସମରେ ମଯତାରପୁରୋଗମାଃ। ଉଦ୍ଯତାଯୁଧନିସ୍ତ୍ରିଂଶା ଵିଷ୍ଣୁମଭ୍ଯଦ୍ରଵନ୍ରଣେ
ମୟା ଓ ତାରାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ, ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ତଳୱାର ନେଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ତାଡ୍ଯମାନୋଽତିବଲୈର୍ଦୈତ୍ଯୈଃ ସର୍ଵାଯୁଧୋଦ୍ଯତୈଃ। ନ ଚଚାଲ ତତୋ ଯୁଦ୍ଧେ କଂପ୍ଯମାନ ଇଵାଚଲଃ
ସେ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଆଘାତ କଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ଏକଥରେ ହଟିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ହିଲିଯାଏ କିନ୍ତୁ ଚଳେ ନାହିଁ।
ସଂଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ସୁପର୍ଣେନ କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ। ସର୍ଵପ୍ରାଣେନ ମହତୀଂ ଗଦାମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ବାହୁଭିଃ
ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସହିତ କାଳନେମି, ସେ ବଡ଼ ଦାନବ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ, ଦୁଇ ହାତରେ ବଡ଼ ଗଦା ଉଠାଇଲେ।
ଘୋରାଂ ଜ୍ଵଲଂତୀଂ ମୁମୁଚେ ସଂରବ୍ଧୋ ଗରୁଡୋପରି। କର୍ମଣା ତେନ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିସ୍ମଯମାଗମତ୍
ତାପରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଗଦାକୁ କ୍ରୋଧରେ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତଦା ତେନ ସୁପର୍ଣସ୍ଯ ପାତିତା ମୂର୍ଧ୍ନି ସା ଗଦା। ସୁପର୍ଣଂ ଵ୍ଯଥିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷତଂ ଚ ଵପୁରାତ୍ମନଃ
ସେଇ ସମୟରେ, ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଗଦା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଲାଗିଲା; ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବେଦନାରେ ଦେଖି, ନିଜ ଦେହ ଆହତ ହେବାରୁ—
କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତନଯନୋ ଵୈକୁଂଠଶ୍ଚକ୍ରମାଦଦେ। ଵ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧତ ଚ ଵେଗେନ ସୁପର୍ଣେନ ସମଂ ଵିଭୁଃ
କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକୁ ହୋଇ, ବୈକୁଣ୍ଠ ଚକ୍ର ନେଇଲେ; ସୁପର୍ଣ୍ଣ ସହିତ, ସେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ବେଗରେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ଭୁଜାଶ୍ଚାସ୍ଯ ଵ୍ଯଵର୍ଧଂତ ଵ୍ଯାପ୍ତଵଂତୋ ଦିଶୋ ଦଶ। ଵିଦିଶଶ୍ଚୈଵ ଖଂ ଚାପି ଗାଂ ଚୈଵ ପ୍ରତିପୂରଯନ୍
ତାଙ୍କର ହାତଗୁଡ଼ିକ ବଢ଼ି, ଦଶ ଦିଗକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ମଧ୍ୟଦିଗ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।
ଵଵୃଧେ ସ ପୁନର୍ଲୋକାନ୍କ୍ରାଂତୁକାମ ଇଵୌଜସା। ତଂ ଜଯାଯ ସୁରେଂଦ୍ରାଣାଂ ଵର୍ଦ୍ଧମାନଂ ନଭସ୍ତଲେ
ସେ ପୁଣି ଶକ୍ତିରେ ବଢ଼ିଲେ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଏକ ପଦକ୍ରମରେ ଆତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ଦେବତାମାନଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ ଆକାଶରେ ବଢ଼ୁଥିବା ତାଙ୍କୁ—
ୠଷଯଃ ସହ ଗଂଧର୍ଵାସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ମଧୁସୂଦନମ୍। ସଦ୍ଯାଂ କିରୀଟେନ ଲିଖନ୍ଶିରସା ଭାସ୍ଵରେଣ ଚ
ଋଷିମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୟୁତିମାନ କିରୀଟ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଆକାଶକୁ ଅଙ୍କିତ କରୁଥିଲା।
ପଦ୍ଭ୍ଯାମାକ୍ରମ୍ଯଵସୁଧାଂ ଦିଶଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯ ବାହୁଭିଃ। ସହସ୍ରକରତୁଲ୍ଯାଭଂ ସହସ୍ରାରମରିକ୍ଷଯମ୍
ତାଙ୍କ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ଦବାଇ, ହାତରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଢାକିଦେଲେ; ସେ ହଜାର ହାତ, ହଜାର ଚକୁ ଥିବା ଅପରାଜିତ ବିରାଟ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଦୀପ୍ତାଗ୍ନିସଦୃଶଂ ଘୋରଂଦର୍ଶନେନ ସୁଦର୍ଶନମ୍। ସୁଵର୍ଣରେଣୁପର୍ଯଂତଂ ଵଜ୍ରନାଭଂ ଭଯାଵହଂ
ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି, ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ସୁନା ଧୁଳିରେ ଢାକା, ବଜ୍ର ପରି ନାଭି, ଭୟ ଦେଇଥିଲା।
ମେଦୋସ୍ଥିମଜ୍ଜରୁଧିରୈଃ ସିକ୍ତଂ ଦାନଵସଂଭଵୈଃ। ଅଦ୍ଵିତୀଯଂ ପ୍ରହରଣଂ କ୍ଷୁରପର୍ଯଂତମଂଡଲମ୍
ଦାନବମାନଙ୍କ ମଜ୍ଜା, ଅସ୍ଥି, ଚର୍ବି ଓ ରକ୍ତରେ ଭିଜା, ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅସ୍ତ୍ର, କ୍ଷୁର ପରି ଧାର ଓ ବୃତ୍ତାକାର ରୂପ ଥିଲା।
ସ୍ରଗ୍ଦାମମାଲାନିଚିତଂ କାମଗଂ କାମରୂପିଣଂ। ସ୍ଵଯଂ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା ସୃଷ୍ଟଂ ଭଯଦଂ ସର୍ଵଵିଦ୍ଵିଷାମ୍
ମାଳା ଓ ଫୁଲ ଦେଇ ଶୋଭିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ରୂପ ଚାହିଁଲେ ତାହିଁ ନେଇପାରିବା, ସ୍ୱୟଂ ସ୍ୱୟଂଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲା।
ଦଧାର ରୋଷେଣାଵିଷ୍ଟଂ ନିତ୍ଯମାହଵଦର୍ପିତଂ। କ୍ଷେପଣାଦ୍ଯସ୍ଯ ମୁହ୍ଯଂତି ଲୋକାଃ ସସ୍ଥାଣୁଜଂଗମାଃ
ସେ କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଧାରଣ କଲେ, ସଦା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; ଯେତେବେଳେ ସେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
କ୍ରଵ୍ଯାଦାନି ଚ ଭୂତାନି ତୃପ୍ତିଂ ଯାଂତି ମହାମୃଧେ। ତମପ୍ରତିମକର୍ମାଣଂ ସମାନଂ ସୂର୍ଯଵର୍ଚସା
ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାଂସଖାଦୀ ପିଶାଚମାନେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦ୍ୟୁତିଶାଳୀ।
ଚକ୍ରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସମରେ କୋପଦୀପ୍ତୋ ଗଦାଧରଃ। ପ୍ରଣଷ୍ଟଂ ଦାନଵଂ ତେଜଃ କୁର୍ଵାଣଂ ସ୍ଵେନ ତେଜସା
ଯୁଦ୍ଧରେ ଚକ୍ର ଉଠାଇ, କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳି, ଗଦାଧାରୀ ନିଜ ତେଜରେ ଦାନବଙ୍କ ତେଜକୁ ନଶ୍ୱନ କରିଦେଲେ।
ଚିଚ୍ଛେଦ ବାହୂଂସ୍ତେନୈଵ ସମରେ କାଲନେମିନଃ। ତଚ୍ଚ ଵକ୍ତ୍ରଶତଂ ଘୋରଂ ସାଗ୍ନିଚୂର୍ଣାଟ୍ଟହାସି ଵୈ
ସେଇ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଯୁଦ୍ଧରେ କାଳନେମିଙ୍କ ହାତଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ; ଏବଂ ସେ ଭୟଙ୍କର ଶତମୁଖୀ ମୁଣ୍ଡ, ଅଗ୍ନି ପରି ଧୂଳି ହସରେ—
ତସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଚକ୍ରେଣ ପ୍ରମମାଥ ବଲାଦ୍ଧରିଃ। ସଚ୍ଛିନ୍ନବାହୁର୍ଵିଶିରାନପ୍ରାକଂପତ ଦାନଵଃ
ହରି ତାହା ଦାନବଙ୍କୁ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ମାରିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ହାତ କଟିଗଲା, ମୁଣ୍ଡ ଛିନ୍ନ ହେଲା, ସେ ଦାନବ ତରିଗଲା।
କବଂଧାଵସ୍ଥିତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଵିଶାଖଇଵ ପାଦପଃ। ତଂଵିତତ୍ଯ ମହାପକ୍ଷୌ ଵାଯୋଃ କୃତ୍ଵା ସମଂ ଜଵମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହରେ ଦଢ଼ି ଗଛ ପରି ଦଢ଼ି ରହିଲା; ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପକ୍ଷ ପସାରି, ପବନ ସମାନ ତେଜ ହେଲେ।
ଉରସା ତାଡଯାମାସ ଗରୁଡଃ କାଲନେମିନଂ। ସ ତସ୍ଯ ଦେହୋଭିମୁଖୋ ଵିବାହୁଃ ଖାତ୍ପରିଭ୍ରମନ୍
ଗରୁଡ଼ କାଳନେମିଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ; ସେ ଦାନବ ଦୁଇହାତ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ଆକାଶରେ ନିଜ ଦେହ ଦିଗକୁ ଘୂରିଗଲେ।
ନିପପାତ ଦିଵଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କ୍ଷୋଭଯନ୍ଧରଣୀତଲମ୍। ତସ୍ମିନ୍ନିପତିତେ ଦୈତ୍ଯେ ଦେଵାଃ ସର୍ଷିଗଣାସ୍ତଥା
ସେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ଛାଡ଼ି ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଲେ, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା; ସେଇ ଦାନବ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟ—