ସତ୍ଯା କରେ କରଂ କୃତ୍ଵାଗମତ୍କଲ୍ପତରୋସ୍ତଲମ୍ । ନିଷିଦ୍ଧ୍ଯାନୁଚରଂ ଲୋକଂ ସଵିଲାସଂ ପ୍ରିଯାନ୍ଵିତଃ
ସତ୍ୟାଙ୍କ ହାତ ଧରି, ସେ କଳ୍ପତରୁ ତଳକୁ ଗଲେ। ଅନୁଚର ଓ ଲୋକମାନେକୁ ଦୂରେଇ, ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହ ଖେଳମସ୍ତିରେ ରହିଲେ।
ପ୍ରହସ୍ଯ ସତ୍ଯାମାମଂତ୍ର୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚ ଜଗତାଂପତିଃ । ତତ୍ପ୍ରୀତି ପରିତୋଷାର୍ଥଂ ଲସତ୍ପୁଲକିତାଂଗଜଃ
ହସି, ସତ୍ୟାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କରି, ଜଗତ୍ର ନାଥ କହିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଓ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ, ଅଙ୍ଗରେ ରୋମାଞ୍ଚ ଭରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହରେ କଥା ରଖିଲେ।
କୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ-। ନ ମେ ତ୍ଵତ୍ତଃ ପ୍ରିଯତମା କାଚିଦନ୍ଯା ନିତଂବିନୀ । ଷୋଡଶସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରାଣାଂ ପ୍ରିଯେ ପ୍ରାଣସମା ହ୍ଯସି
କୃଷ୍ଣ କହିଲେ — ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ଛାଡ଼ି ଆଉ କେହି ମୋତେ ଏତେ ପ୍ରିୟ ନାହାନ୍ତି। ଷୋଳେ ହଜାର ଜଣ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ମୋ ପ୍ରାଣ ସମାନ ପ୍ରିୟ।
ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ଦେଵରାଜେନ ଵିରୋଧୋ ଦୈଵତୈଃ ସହ । ତ୍ଵଯା ଯତ୍ପ୍ରାର୍ଥିତଂ କାଂତେ ଶୃଣୁ ଯଚ୍ଚ ମହଦ୍ଭଵେତ୍
ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଦେବରାଜ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧ କରିଥିଲି। ହେ ପ୍ରିୟା, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ସେ ସବୁ କଥା ଏବେ ଶୁଣ।
ଅଦେଯମଥଵାକାର୍ଯମକଥ୍ଯମପି ଯତ୍ପୁନଃ । ତ୍ଵତ୍କୃତଂ ତୁ କଥଂ ପ୍ରଶ୍ନଂ କଥଯାମି ନ ତୁ ପ୍ରିଯେ । ପୃଚ୍ଛସ୍ଵ ସର୍ଵଂ କଥଯେ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତତେ
ଯେଉଁ କଥା ଦେବା ଅସମ୍ଭବ, କିମ୍ବା କୌଣସି କାମ, କିମ୍ବା ଅକଥ୍ୟ କଥା ମଧ୍ୟ — ତୁମେ ପଚାରିଲେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କହିଦେବି, ହେ ପ୍ରିୟ। ଯାହା ତୁମ ମନରେ ଅଛି, ସେ ସବୁ ପଚାର, ମୁଁ ସବୁ କଥା କହିଦେବି।
ସତ୍ଯୋଵାଚ- ଦାନଂ ଵ୍ରତଂ ତପୋ ଵାପି କିଂ ତୁ ପୂର୍ଵଂ ମଯାକୃତମ୍ । ଯେନାହଂ ମର୍ତ୍ଯଜା ମର୍ତ୍ଯେ ଭଵାନୀଵାଽଭଵଂ କିଲ
ସତ୍ୟଭାମା କହିଲେ — ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କିଛି ଦାନ, ବ୍ରତ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା କରିଥିଲି କି? ଯାହାର ଫଳରେ ମୁଁ ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜନ୍ମରେ ତୁମର ସହଧର୍ମିଣୀ ହେବାକୁ ପାଇଲି?
ତଵାଂଗାର୍ଦ୍ଧହରା ନିତ୍ଯଂ ଗରୁଡୋପରିଗାମିନୀ । ଇଂଦ୍ରାଦିଦେଵତାଵାସମଗମଂ ଚ ତ୍ଵଯା ସହ
ମୁଁ ସଦା ତୁମ ଶରୀରର ଅର୍ଧାଂଗିନୀ, ଗରୁଡ଼ାରେ ବସି ତୁମ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇଥିଲି।
ଅତସ୍ତ୍ଵାଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି କିଂ କୃତଂ ତୁ ମଯା ଶୁଭମ୍ । ଜନ୍ମାଂତରେ ଚ କିଂ ଶୀଲା କା ଚାହଂ କସ୍ଯ କନ୍ଯକା
ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ପଚାରିବାକୁ ଚାହେଁ — ମୁଁ କଣ ଭଲ କାମ କରିଥିଲି? ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ମୋର କେମିତି ଚରିତ୍ର ଥିଲା, କିଏ ଥିଲି, କାହାର କନ୍ୟା ଥିଲି?
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକମନାଃ କାଂତେ ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଵୈ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି । ପୁଣ୍ଯଂ ଵ୍ରତଂ କୃତଵତୀ ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯାମି ତେ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ — ହେ ପ୍ରିୟେ, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶୁଣ, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ତୁମେ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ବ୍ରତ କରିଥିଲ, ସେ ସବୁ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଉଛି।
ଆସୀତ୍କୃତଯୁଗସ୍ଯାଂତେ ମାଯାପୁର୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ଆତ୍ରେଯୋ ଦେଵଶର୍ମେତି ଵେଦଵେଦାଂଗପାରଗଃ
କୃତୟୁଗର ଶେଷରେ ମାୟାପୁରୀ ନାମକ ସହରରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଦେବଶର୍ମା, ଅତ୍ରି ଗୋତ୍ରର, ଓ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଆତିଥେଯୋଽଗ୍ନିଶୁଶ୍ରୂଷୁଃ ସୌରଵ୍ରତ ପରାଯଣଃ । ସୂର୍ଯମାରାଧଯନ୍ନିତ୍ଯଂ ସାକ୍ଷାତ୍ସୂର୍ଯ୍ଯ ଇଵାପରଃ
ସେ ଅତିଥି ସେବାକୁ ପ୍ରଥମ ମାନି, ଅଗ୍ନିରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ପ୍ରତିଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ସେ ମାନେ ଅନ୍ୟ ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯାତିଵଯସଶ୍ଚାସୀନ୍ନାମ୍ନା ଗୁଣଵତୀ ସୁତା । ଅପୁତ୍ରଃ ସ ସ୍ଵଶିଷ୍ଯାଯ ଚଂଦ୍ର ନାମ୍ନେ ଦଦୌ ସୁତାମ୍
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଏକ ଗୁଣବତୀ ନାମକ ଝିଅ ଥିଲେ, ଯିଏ ବୟସରେ ବଡ଼ ଥିଲେ। ସେ ନିଜେ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ, ତେଣୁ ଝିଅକୁ ନିଜ ଶିଷ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିବାହ ଦେଇଥିଲେ।
ତମେଵ ପୁତ୍ରଵନ୍ମେନେ ସ ଚ ତଂ ପିତୃଵଦ୍ଵଶୀ । ତୌ କଦାଚିଦ୍ଵନଂ ଯାତୌ କୁଶେଧ୍ମହରଣାର୍ଥିନୌ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିଷ୍ୟକୁ ପୁଅ ପରି ମାନୁଥିଲେ, ଶିଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବାପା ପରି ମାନୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ଦୁଇଏଁ କୁଶ ଓ ଜଳାଣା ଆଣିବା ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।
ହିମାଦ୍ରିପାଦଜଵନେ ଚେରତୁସ୍ତୌ ଯତସ୍ତତଃ । ତୌ ତତୋ ରାକ୍ଷସଂ ଘୋରମାଯାଂତଂ ସମପଶ୍ଯତାମ୍
ସେମାନେ ହିମାଲୟ ପାଦଦେଶରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଭଯଵିହ୍ଵଲସର୍ଵାଂଗାଵସମର୍ଥୌ ପଲାଯିତୁମ୍ । ନିହତୌ ରକ୍ଷସା ତେନ କୃତାଂତସମରୂପିଣା
ଭୟରେ ସରିର ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ପଳାଇବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ। ସେ ରାକ୍ଷସ, ଯେ କୃତାନ୍ତ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଦୁଇଏଁକୁ ମାରିଦେଲା।
ତୌ ତୁ କ୍ଷେତ୍ରପ୍ରଭାଵେଣ ଧର୍ମଶୀଲତଯା ପୁନଃ । ଵୈକୁଂଠଭଵନଂ ନୀତୌ ମଦ୍ଗଣୈର୍ମତ୍ସମୀପଗୈଃ
କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ଓ ପବିତ୍ର ଭୂମିର ଶକ୍ତିରେ, ମୋର ସାଙ୍ଗମାନେ, ଯେମାନେ ସଦା ମୋ ସମ୍ନିଧିରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଇଏଁକୁ ଭାଇକୁଣ୍ଠ ଲୋକକୁ ନେଇଗଲେ।
ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂତୁ ଯତ୍ତାଭ୍ଯାଂ ସୂର୍ଯପୂଜାଦିକଂ କୃତମ୍ । ତେନ ଵୈ କର୍ମଣା ତାଭ୍ଯାଂ ସୁପ୍ରୀତୋଽହଂ କିଲାଭଵମ୍
ସେମାନେ ଯେଉଁଯେଉଁ ଦିନ ବଞ୍ଚିଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସେ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲି।
ଶୈଵାଃ ସୌରାଶ୍ଚ ଗାଣେଶା ଵୈଷ୍ଣଵାଃ ଶକ୍ତିପୂଜକାଃ । ମାମେଵ ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂତୀହ ଵର୍ଷାଂଭଃ ସାଗରଂ ଯଥା
ଶିବଭକ୍ତ, ସୂର୍ଯ୍ୟଭକ୍ତ, ଗଣେଶ ଉପାସକ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ଶକ୍ତିପୂଜକ — ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି, ଯେପରି ନଦୀମାନେ ଜଳ ନେଇ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଏକୋଽହଂ ପଂଚଧା ଜାତଃ କ୍ରୀଡଯନ୍ନାମଭିଃ କିଲ । ଦେଵଦତ୍ତୋ ଯଥା କଶ୍ଚିତ୍ପୁତ୍ରାଦ୍ଯାହ୍ଵାନନାମଭିଃ
ମୁଁ ଏକା, କିନ୍ତୁ ପାଞ୍ଚ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ନାମ ନେଇ ଖେଳୁଛି। ଯେପରି ଦେବଦତ୍ତ ନାମକ କେହି ପୁଅ, ଆଦି ନାମରେ ଡାକାଯାନ୍ତି।
ତତଶ୍ଚ ତୌ ମଦ୍ଭଵନାଧିଵାସିନୌ ଵିମାନଯାନୌ ରଵିଵର୍ଚସାଵୁଭୌ । ମତ୍ତୁଲ୍ଯରୂପୌ ମମ ସନ୍ନିଧାନଗୌ ଦିଵ୍ଯାଂଗନା ଚଂଦନଭୋଗଭୋଗିନୌ
ତାପରେ ସେ ଦୁଇଏଁ ମୋ ଲୋକରେ ବସି, ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଚଢ଼ି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମୋ ପରି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୋ ସମ୍ନିଧିରେ ରହି, ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା ଓ ଚନ୍ଦନ ଭୋଗର ଆନନ୍ଦ ଉଠାଉଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସହସ୍ରସଂହିତାଯାଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସତ୍ଯଭାମା ସଂଵାଦେ ଅଷ୍ଟାଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ପୁରାଣର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଳୋକ ଅଂଶରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ଆଲୋଚନା ଅଠାଉଁଠିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ- ତତୋ ଗୁଣଵତୀ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରକ୍ଷସା ନିହତାଵୁଭୌ । ପିତୃଭର୍ତଜଦୁଃଖାର୍ତ୍ତା କରୁଣଂ ପର୍ଯଦେଵଯତ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ— ତାପରେ, ଗୁଣବତୀ ଜଣିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ବାପା ଓ ସ୍ୱାମୀ ଦୁହେଁ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହା ଶୁଣି ସେ ଦୁଃଖରେ ଭାସିଗଲେ ଓ ବହୁତ କଷ୍ଟରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ଗୁଣଵତ୍ଯୁଵାଚ- ହା ନାଥ ହା ପିତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗଚ୍ଛତଂ କ୍ଵ ମଯା ଵିନା । ବାଲାହଂ କିଂ କରୋମ୍ଯଦ୍ଯ ହ୍ଯନାଥା ଭଵତା ଵିନା
ଗୁଣବତୀ କହିଲେ— ହା ନାଥ! ହା ବାପା! ମୋତେ ଛାଡି ଆପଣେ କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି? ମୁଁ ଏଠି ଛୋଟ ଝିଅ, ଆପଣ ନଥିଲେ ଏବେ କଣ କରିବି? ମୁଁ ଏହି ଦିନ ଅନାଥ ହୋଇଗଲି।
କୋ ନୁ ମାମାସ୍ଥିତାଂ ଗେହେ ଭୋଜନାଚ୍ଛାଦନାଦିଭିଃ । ଅକିଂଚିତ୍କୁଶଲାଂ ସ୍ନେହାତ୍ପାଲଯିଷ୍ଯତି ଦୁଃଖିତାମ୍
ଏହି ଘରେ ମୁଁ ଅସହାୟ ଓ ଅପରିପକ୍ୱ ହୋଇ ରହିଲି, ଏବେ କିଏ ମୋତେ ଭଲପାଇ ଖାଇବା, ପିନ୍ଧିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରି ଦେଖିବେ?
ହତଭାଗ୍ଯା ଗତସୁଖା ହତେଶା ହତଜୀଵିତା । ଶରଣଂ କଂ ଵ୍ରଜାମ୍ଯଦ୍ଯ ତ୍ଵନ୍ନାଥା ବତବାଲିଶା
ମୋ ଭାଗ୍ୟ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା, ସମସ୍ତ ସୁଖ ହରାଇଗଲା, ରକ୍ଷକ ଓ ଜୀବନ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ଏବେ ମୁଁ ଅନାଥ ଓ ଅବୁଝ ହୋଇ, କାହାଠାରେ ଶରଣ ନେବି?
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ- ଏଵଂ ବହୁଵିଲପ୍ଯାଥ କୁରରୀଵ ଭୃଶାତୁରା । ପପାତ ଭୂମୌ ଵିକଲା ରଂଭା ଵାତହତା ଯଥା
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ— ଏପରି ବହୁତ କ୍ଷୁଦ୍ର ଦୁଃଖ ଜଣାଇ ଗୁଣବତୀ, ଦୁଃଖରେ ଭାସି, ଏକ ଦୁଃଖିତ ପକ୍ଷୀ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଗଛକୁ ବାତାସ ଆଘାତ କରି ଛାଡ଼ିଦିଏ।
ଚିରାଦାଶ୍ଵସ୍ଯ ସା ଭୂମୌ ଵିଲପ୍ଯ କରୁଣଂ ବହୁ । ନିମଗ୍ନା ଦୁଃଖଜଲଧୌ ଶୋକାର୍ତ୍ତା ସମଵର୍ତ୍ତତ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ରହି, ବହୁତ କଷ୍ଟରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବି ଯାଇ, ଶୋକରେ ଅତି ଭାରି ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ସାଗ୍ରହୋପସ୍କରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵିକ୍ରୀଯ ଶୁଭକର୍ମକୃତ୍ । ତଯୋଶ୍ଚକ୍ରେ ଯଥାଶକ୍ତି ପାରଲୌକିକ ସତ୍କ୍ରିଯାମ୍
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବେଚି, ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରିୟା କଲେ, ଯଥାଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ପୁରେ ଵାସଂ ଚକ୍ରେ ପ୍ରଭୃତିଜୀଵିତମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିପରା ଶାଂତା ସତ୍ଯଶୌଚା ଜିତେଂଦ୍ରିଯା
ସେ ଏହି ସହରରେ ରହିଲେ, ନିଜ ଉଦ୍ୟମରେ ଜୀବନ ଚାଲାଇଲେ। ସେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ଲଗ୍ନ, ଶାନ୍ତ, ସତ୍ୟବାଦି, ପବିତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିଲେ।
ଵ୍ରତଦ୍ଵଯଂ ତଯା ସମ୍ଯଗାଜନ୍ମ ମରଣାତ୍କୃତମ୍ । ଏକାଦଶୀଵ୍ରତଂ ସମ୍ଯକ୍ସେଵନଂ କାର୍ତ୍ତିକସ୍ଯ ଚ
ସେ ଜନ୍ମରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇଟି ବ୍ରତ ନିଷ୍ଠାରେ ପାଳନ କରିଥିଲେ— ଏକ ହେଉଛି ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଓ ଅନ୍ୟଟି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ବ୍ରତ।