ସା ପ୍ରଦୀପ୍ତାଗ୍ନିପଵନା ନାରାଯଣପରାଯଣା। ସାସମୁଦ୍ରୌଘସଦୃଶୀ ଦୀପ୍ଯମାନା ମହାଚମୂଃ1.41.
ଅଗ୍ନି ଓ ପବନର ତୀବ୍ରତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଥିବା, ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ବିପୁଳ ଏହି ମହାସେନା ଚମକୁଥିଲା।
ରରାଜାସ୍ତ୍ରଵତୀ ଭୀମା ଯକ୍ଷଗଂଧର୍ଵଶାଲିନୀ। ତଯୋଶ୍ଚମ୍ଵୋସ୍ତଦାନୀଂ ତୁ ବଭୂଵ ସ ସମାଗମଃ
ଭୟଙ୍କର, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଶୋଭିତ, ସେ ସେନା ତାହାଁଠାରେ ଅନ୍ୟ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲା।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋସ୍ସଂଯୋଗୋ ଯଥା ସ୍ଯାଦ୍ଯୁଗପର୍ଯଯେ। ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଘୋରଂ ଦେଵଦାନଵସଂକୁଲଂ
ଯେପରି ଯୁଗ ସମାପ୍ତିରେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ସେପରି ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଭରିଥିବା ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଇଥିଲା।
କ୍ଷମାପରାକ୍ରମପରଂ ସଦର୍ପଵିନଯସ୍ଯଦଂ। ନିଶ୍ଚକ୍ରମୁର୍ବଲାଭ୍ଯାଂ ତୁ ଭୀମାଭ୍ଯାଂ ଚ ସୁରାଽସୁରାଃ
ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଲିନ, ଅହଂକାର ଓ ଅଭିମାନକୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ପୂର୍ଵାପରାଭ୍ଯାଂ ସଂରବ୍ଧାଃ ସାଗରାଭ୍ଯାମିଵାଂବୁଦାଃ। ତାଭ୍ଯାଂ ବଲାଭ୍ଯାଂ ସଂହୃଷ୍ଟାଶ୍ଚେରୁସ୍ତେ ଦେଵଦାନଵାଃ
ଯେପରି ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ମେଘ ଉତ୍ସାହିତ ହୁଏ, ସେପରି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଵନାଭ୍ଯାଂ ପାର୍ଵତୀଯାଭ୍ଯାଂ ପୁଷ୍ପିତାଭ୍ଯାଂ ଯଥା ନଗାଃ। ସମାଜଘ୍ନୁସ୍ତଥା ଭେରୀଃ ଶଂଖାନ୍ଦଧ୍ମୁରନେକଶଃ
ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଗଛମାନେ ଫୁଲିଯାନ୍ତି, ସେପରି ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର ଢୋଳ ବାଜାଇଲେ ଓ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ଚ ଭୁଵଂ ଚୈଵ ଦିଶଶ୍ଚ ସମପୂରଯନ୍। ଜ୍ଯାଘାତତଲନିର୍ଘୋଷ ଧନୁଷାଂ କୂଜିତାନି ଚ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱନିରେ ପୂରଣ କଲେ—ଧନୁର ତାଣିବା ଓ ଧନୁର ଶବ୍ଦରେ ସବୁଠି ଗୁଞ୍ଜନ ହେଲା।
ଦୁଂଦୁଭୀନାଂ ଚ ନିର୍ହ୍ରାଦୋ ଦୈତ୍ଯମଂତର୍ଦଧୁଃ ସ୍ଵନମ୍। ତେଽନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିସଂପେତୁର୍ଯାତଯଂତଃ ପରସ୍ପରମ୍
ଡ଼ୁମ୍ଡୁମିର ଗମ୍ଭୀର ଶବ୍ଦ ଦାନବମାନଙ୍କର ନିଜ ଶବ୍ଦକୁ ଢାକିଦେଲା; ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଦୌଡ଼ିଲେ।
ବଭଂଜୁର୍ବାହୁଭିର୍ବାହୁ ଯୁଦ୍ଧମନ୍ଯେ ଯୁଯୁତ୍ସଵଃ। ଦେଵାନାମଶନୀର୍ଘୋରାଃ ପରିଘାଂଶ୍ଚୋତ୍ତମାଯୁଧାନ୍
କେହି ହାତରେ ହାତ ମାରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧେ ଲିନ ହେଲେ; ଦେବତାମାନେ ଭୟଙ୍କର ବଜ୍ର ଓ ଭାରୀ ଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ।
ନିସ୍ତ୍ରିଂଶାନ୍ସସୃଜୁଃ ସଂଖ୍ଯେ ଗଦାଗୁର୍ଵୀଶ୍ଚ ଦାନଵାଃ। ଗଦାନିପାତୈର୍ଭଗ୍ନାଂଗା ବାଣୈଶ୍ଚ ଶକଲୀକୃତାଃ
ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତଳୱାର ଓ ଭାରି ଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ; ଗଦାର ଆଘାତରେ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ବାଣରେ ଦେହ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ପରିପେତୁର୍ଭୃଶଂ କେଚିତ୍ପୁନଃ କେଚିତ୍ତୁ ଜଘ୍ନିରେ। ତତୋ ରଥୈଶ୍ଚ ତୁରଗୈର୍ଵିମାନୈଶ୍ଚ ପଦାତିଭିଃ
କେହି ଭୂମିରେ ଭାରି ଭାବେ ପଡ଼ିଗଲେ, କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ତାପରେ ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ଉଡ଼ନ୍ତା ଯାନ ଓ ପଦାତିମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ସମୀଯୁସ୍ତେତିସଂରବ୍ଧା ରୋଷାଦନ୍ଯୋନ୍ଯମାହଵେ। ସଂଵର୍ତ୍ତମାନାସ୍ସମରେ ସଂଦଷ୍ଟୌଷ୍ଟପୁଟାନନାଃ
ସେମାନେ ରୋଷରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଦୌଡ଼ିଲେ, ଦାନ୍ତ ଚିବାଇ, ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ହେଉଥିଲା।
ରଥା ରଥୈର୍ନିଯୁଧ୍ଯଂତେ ପାଦାତାଶ୍ଚ ପଦାତିଭିଃ। ତେଷାଂ ରଥାନାଂ ତୁମୁଲଃ ସଶବ୍ଦଃ ଶବ୍ଦଵାହିନାମ୍
ରଥ ରଥ ସହିତ, ପଦାତି ପଦାତି ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ରଥମାନଙ୍କର ଗୁଞ୍ଜନ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା ଯେ, ସବୁଠି ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
ନଭୋ ନିଦଦ୍ଧ୍ଵାନଯଥା ନଭସ୍ଯେ ଜଲଦସ୍ଵନୈଃ। ବଭଂଜିରେ ରଥାନ୍କେଚିତ୍କେଚିତ୍ସଂମୃଦିତା ରଥୈଃ
ଆକାଶ ମେଘର ଗର୍ଜନା ଭଳି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା; କେହି ରଥ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, କେହି ରଥ ଦ୍ୱାରା ଚକ୍କି ହେଇଗଲେ।
ସଂବାଧମନ୍ଯେ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ନ ଶେକୁଶ୍ଚଲିତୁଂ ରଥାଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ସମରେ ଦୋର୍ଭ୍ଯାମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଦଂଶିତାଃ
ଯୁଦ୍ଧ ମାଝିରେ ରଥମାନେ ଏତେ ଭିଡ଼ିଗଲେ ଯେ, ଚଳିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ହାତରେ ଧରି, ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ଲଢ଼ିଲେ।
ସଂହ୍ରାଦମାଣାସ୍ସବଲା ଜଘ୍ନୁସ୍ତତ୍ରାସି ଚର୍ମିଣଃ। ଅସ୍ତ୍ରୈରନ୍ଯେ ଵିନିର୍ଭିନ୍ନା ରକ୍ତଂ ଵେମୁର୍ହତାଯୁଧି
କିଛି ଯୋଦ୍ଧା ତଳଓ ଢାଲ ନେଇ ଗର୍ଜନ କରି ଆଘାତ କଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଅସ୍ତ୍ରରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ରକ୍ତ ଝରାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
କ୍ଷରଜ୍ଜଲାନାଂ ସଦୃଶା ଜଲଦାନାଂ ସମାଗତାଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯବାଣଵର୍ଷେଣ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ଦିନମାବଭୌ
ପାଣି ଭରିଥିବା ମେଘମାନେ ଯେପରି ଏକଠା ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଏମିତି ଏକଠା ହୋଇ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ଯୁଦ୍ଧ ଦିନକୁ ଅନ୍ଧାର କରିଦେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କାଲନେମିସ୍ସ ଦାନଵଃ। ଅଵର୍ଧତ ସମୁଦ୍ରୌଘୈଃ ପୂର୍ଯମାଣ ଇଵାଂବୁଦଃ
ଏହି ସମୟରେ, ଦାନବ କାଳନେମି କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗରେ ପୂରିଥିବା ମେଘ ପରି ବଡ଼ ହେଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯୁଲ୍ଲତାପୀଡାଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତାଶନିଵର୍ଷିଣଃ। ଗାତ୍ରୈର୍ନଗଗିରିପ୍ରଖ୍ଯୈର୍ଵିନିପେତୁର୍ବଲାହକାଃ
ତାଙ୍କର ପାହାଡ଼ ପରି ଶରୀରରୁ, ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକୁଥିବା, ଅଗ୍ନି ବର୍ଷା କରୁଥିବା ମେଘମାନେ ଝରିପଡ଼ିଲେ।
କ୍ରୋଧାନ୍ନିଶ୍ଵସତସ୍ତସ୍ଯ ଭ୍ରୂଭେଦସ୍ଵେଦଵର୍ଷିଣଃ। ସାଗ୍ନିସ୍ଫୁଲିଂଗାଃ ପ୍ରତତା ମୁଖାନ୍ନିଶ୍ଚେରୁରର୍ଚିଷଃ
କ୍ରୋଧରେ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ବେଳେ, ଭୂକୁଟି ଚିରି ସ୍ୱେତ ଝରୁଥିଲା; ମୁହଁରୁ ଅଗ୍ନିର ତରଙ୍ଗ ଓ ଚିଙ୍ଗାରି ଚୁଇଁ ଚୁଇଁ ବାହାରୁଥିଲା।
ତିର୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵଂ ଚ ଗଗନେ ଵଵୃଧୁସ୍ତସ୍ଯ ବାହଵଃ। ପର୍ଵତାଦିଵ ନିଷ୍କ୍ରାଂତାଃ ପଂଚାସ୍ଯା ଇଵ ପନ୍ନଗାଃ
ତାଙ୍କର ବାହୁମାନେ ଆକାଶରେ ଉପରକୁ ଓ ପାଖକୁ ବଢ଼ିଗଲା, ପାହାଡ଼ରୁ ବାହାରୁଥିବା ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସାପ ଭଳି।
ସୋଽସ୍ତ୍ରଜାଲୈର୍ବହୁଵିଧୈର୍ଧନୁର୍ଭିଃ ପରିଘୈରପି। ଦିଵ୍ଯମାକାଶମାଵଵ୍ରେ ପର୍ଵତୈରୁଚ୍ଛ୍ରିତୈରିଵ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର, ଧନୁଷ ଓ ଲୋହା ଗଦା ନେଇ, ସେ ଦିବ୍ୟ ଆକାଶକୁ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଢାକିଦେଲେ।
ସୋନିଲୋଦ୍ଭୂତଵସନସ୍ତସ୍ଥୌ ସଂଗ୍ରାମଲାଲସଃ। ସଂଧ୍ଯାତପଗ୍ରସ୍ତଶିଲଃ ସାକ୍ଷାନ୍ମେରୁରିଵାଚଲଃ
ପବନେ ଉଡ଼ୁଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ସେ ସାଂଧ୍ୟାର ରଶ୍ମିରେ ପାହାଡ଼ର ପଥର ଭଳି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ମେରୁ ପର୍ବତ ସଦୃଶ ଦଢ଼ିଉଠିଲେ।
ଊରୁଵେଗପ୍ରମଥିତୈଃ ଶୃଂଗଶୈଲାଗ୍ରପାଦପୈଃ। ଅପାତଯଦ୍ଦେଵଗଣାନ୍ଵଜ୍ରେଣେଵ ମହାଗିରୀନ୍
ତାଙ୍କର ଉରୁର ଜୋରରେ ଉଖାଡ଼ା ପାହାଡ଼ ଶିଖର, ଚୂଡ଼ା ଓ ଗଛମାନେ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଦେବମାନେକୁ ବଜ୍ର ପରି ଆଘାତ କରି ଭୁଇଁକୁ ପକାଇଦେଲେ।
ବାହୁଭିଶ୍ଚ ସନିସ୍ତ୍ରିଂଶୈଶ୍ଛିନ୍ନଭିନ୍ନଶିରୋରୁହାଃ। ନ ଶେକୁଶ୍ଚଲିତୁଂ ଦେଵାଃ କାଲନେମିହତା ଯୁଧି
ତାଙ୍କର ତଳ ଧରିଥିବା ବାହୁରେ ଆଘାତ ଓ ଚୋଟ ଖାଇ, ଦେବମାନେର କେଶ ଓ ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ସେମାନେ କାଳନେମିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରି ଚଳିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ନିହତାଃ କେଚିତ୍କେଚିଚ୍ଚ ଦ୍ଵିଦଲୀକୃତାଃ। ଯକ୍ଷଗଂଧର୍ଵପତଗାଃ ସମହୋରଗକିନ୍ନରାଃ
କିଛି ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପକ୍ଷୀ, ନାଗ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଷ୍ଟି ଆଘାତରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗିଗଲେ।
ତେନ ଵିତ୍ରାସିତାଃ ପେତୁଃ ସମରେ କାଲନେମିନା। ନ ଶେକୁର୍ଯତ୍ନଵଂତୋପି ଯତ୍ନଂ କର୍ତୁଂ ଵିଚେତସଃ
କାଳନେମିଙ୍କ ଭୟରେ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୂଇଁକୁ ପଡ଼ିଗଲେ; ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୟରେ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, କିଛି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତେନ ଶକ୍ରଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋଽସ୍ପଂଦିତଃ ଶରବଂଧନୈଃ। ନିଷ୍ପ୍ରଯତ୍ନଃ କୃତଃ ସଂଖ୍ଯେ ଚଲିତୁଂ ନ ଶଶାକ ହ
ତାଙ୍କର ଦ୍ୱାରା, ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଶର ବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧାଯାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ, ଚଳିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ନିର୍ଜଲାଂଭୋଦସଦୃଶୋ ନିର୍ଜଲାର୍ଣଵସପ୍ରଭଃ। ନିର୍ଵ୍ଯାପାରଃ କୃତସ୍ତେନ ଵିପାଶୋ ଵରୁଣୋ ମୃଧେ
ତାଙ୍କର ଦ୍ୱାରା, ଜଳର ଦେବତା ବରୁଣ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଛି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ଜଳ ନଥିବା ମେଘ କିମ୍ବା ଶୁଷ୍କ ସମୁଦ୍ର ପରି ହୋଇଗଲେ।
ରଣେ ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ତେନ ପରୀତଃ କାଲରୂପିଣା। ଵିଲପନ୍ଲୋକପାଲେଶସ୍ତ୍ଯାଜିତୋ ଧନଦଃ କ୍ରିଯାଂ
ଧନର ଦେବତା ବୈଶ୍ରବଣ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ରୂପୀ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଘେରାଯାଇ, ଦୁଃଖ କରି, ଲୋକପାଳ ଭାବରେ ତାଙ୍କର କାମ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।