ଦାନଵାଃ କୃତିନୋ ଜଗ୍ମୁଃ କାଲନେମିନମୁଦ୍ଧତମ୍। ତେ ଗଦାଭିସ୍ସୁଗୁର୍ଵୀଭିଶ୍ଚକ୍ରୈରଥପରଶ୍ଵଧୈଃ
ଦକ୍ଷ ଦାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର କାଳନେମିଙ୍କ ଦିଗରେ ଭାରି ଗଦା, ଚକ୍ର, କୁଟାରି ଓ ମୁସଳ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
କାଲକଲ୍ପୈଶ୍ଚ ମୁସଲୈଃ କ୍ଷେପଣୀଯୈଶ୍ଚ ମୁଦ୍ଗରୈଃ। ଅଶ୍ମଭିଶ୍ଚାସ୍ତ୍ରସଦୃଶୈସ୍ତଥା ଶୈଲୈଶ୍ଚ ଦାରୁଣୈଃ
କାଳ ପରି ଭୟଙ୍କର ମୁସଳ, ଫିଙ୍କିବା ମୁଦ୍ଗର, ଅସ୍ତ୍ର ସମାନ ପାଥର ଓ ଭୟଙ୍କର ପାହାଡ଼ ନେଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ପଟ୍ଟିଶୈର୍ଭିଂଡିପାଲୈଶ୍ଚ ପରିଘୈଶ୍ଚୋତ୍ତମାଯସୈଃ। ଘାତିନୀଭିଶ୍ଚ ଗୁର୍ଵୀଭିଃ ଶତଘ୍ନୀଭିସ୍ତଥୈଵ ଚ
ପଟ୍ଟିଶ, ଭିଣ୍ଡିପାଲ, ଉତ୍ତମ ଲୋହାର ଲଠ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭାରୀ ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଶତଘ୍ନୀ ନେଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଯୁଗୈର୍ଯଂତ୍ରୈଶ୍ଚ ନିର୍ମୁକ୍ତୈର୍ଲାଂଗଲୈରୁଗ୍ରତାଡିତୈଃ। ଦୋର୍ଭିରାଯତମାନୈଶ୍ଚ ପାଶୈଶ୍ଚ ପରିଘାଦିଭିଃ
ଯୋକ, ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଉଥିବା ଅସ୍ତ୍ର, ଭୟଙ୍କର ଲାଙ୍ଗଳ, ଲମ୍ବା ହାତ, ପାଶ ଓ ଲଠ ନେଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଭୁଜଂଗଵକ୍ତ୍ରୈର୍ଲେଲିହାନୈର୍ଵିସର୍ପଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସାଯକୈଃ। ଵଜ୍ରୈଃ ପ୍ରହରଣୀଯୈଶ୍ଚ ଦୀପ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ ତୋମରୈଃ
ସାପର ମୁହଁ ପରି ଲପଲପାଉଥିବା ଓ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ବାଣ, ବଜ୍ର ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୋମର ନେଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଵିକୋଶୈରସିଭିସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ଶୂଲୈଶ୍ଚ ଶିତନିର୍ମଲୈଃ। ଦୈତ୍ଯୈଃ ସଂଦୀପ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନୈଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଅନ୍ଧାର ତଳୱାର, ଶୁଧ୍ଧ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳ ନେଇ, ଦାଇତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହେଉଥିଲେ।
ତତଃ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ତଦା କାଲନେମିନମାହଵେ। ସା ଦୀପ୍ତଶସ୍ତ୍ରପ୍ରଵରା ଦୈତ୍ଯାନାଂ ରୁରୁଚେ ଚମୂଃ
ତାପରେ, କାଳନେମିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନଙ୍କର ସେ ସେନା ତୀବ୍ର ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯୈର୍ନିମୀଲିତସର୍ଵାଂଗା ଵନାଲୀଵାଂବୁଦାଗମେ। ଦେଵତାନାମପି ଚମୂର୍ମୁମୁଦେ ଶକ୍ରପାଲିତା
ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ମୁଡ଼ିଥିଲେ, ବର୍ଷା ଆସିବାବେଳେ ଜଙ୍ଗଲ ଯେପରି ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନା ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ।
ଉପେତା ଶିଶିରୋଷ୍ଣାଭ୍ଯାଂ ତେଜୋଭ୍ଯାଂ ଚଂଦ୍ରସୂର୍ଯଯୋଃ। ଵାଯୁଵେଗଵତୀ ସୌମ୍ଯା ତାରାଗଣପତାକିନୀ
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଶୀତଳତା ଓ ତାପ, ବାୟୁର ତୀବ୍ରତା, ମୃଦୁତା ଓ ତାରାମାଳାର ପତାକା ଧାରଣ କରି ସେ ସେନା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ତୋଯଦା ବଦ୍ଧଵସନା ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରହାସିନୀ। ଯମେଂଦ୍ରଧନଦୈର୍ଗୁପ୍ତା ଵରୁଣେନ ଚ ଧୀମତା
ମେଘ ଭଳି ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା, ଯମ, ଇନ୍ଦ୍ର, କୁବେର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବରୁଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିଲେ।
ସା ପ୍ରଦୀପ୍ତାଗ୍ନିପଵନା ନାରାଯଣପରାଯଣା। ସାସମୁଦ୍ରୌଘସଦୃଶୀ ଦୀପ୍ଯମାନା ମହାଚମୂଃ1.41.
ଅଗ୍ନି ଓ ପବନର ତୀବ୍ରତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଥିବା, ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ବିପୁଳ ଏହି ମହାସେନା ଚମକୁଥିଲା।
ରରାଜାସ୍ତ୍ରଵତୀ ଭୀମା ଯକ୍ଷଗଂଧର୍ଵଶାଲିନୀ। ତଯୋଶ୍ଚମ୍ଵୋସ୍ତଦାନୀଂ ତୁ ବଭୂଵ ସ ସମାଗମଃ
ଭୟଙ୍କର, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଶୋଭିତ, ସେ ସେନା ତାହାଁଠାରେ ଅନ୍ୟ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲା।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋସ୍ସଂଯୋଗୋ ଯଥା ସ୍ଯାଦ୍ଯୁଗପର୍ଯଯେ। ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଘୋରଂ ଦେଵଦାନଵସଂକୁଲଂ
ଯେପରି ଯୁଗ ସମାପ୍ତିରେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ସେପରି ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଭରିଥିବା ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଇଥିଲା।
କ୍ଷମାପରାକ୍ରମପରଂ ସଦର୍ପଵିନଯସ୍ଯଦଂ। ନିଶ୍ଚକ୍ରମୁର୍ବଲାଭ୍ଯାଂ ତୁ ଭୀମାଭ୍ଯାଂ ଚ ସୁରାଽସୁରାଃ
ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଲିନ, ଅହଂକାର ଓ ଅଭିମାନକୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ପୂର୍ଵାପରାଭ୍ଯାଂ ସଂରବ୍ଧାଃ ସାଗରାଭ୍ଯାମିଵାଂବୁଦାଃ। ତାଭ୍ଯାଂ ବଲାଭ୍ଯାଂ ସଂହୃଷ୍ଟାଶ୍ଚେରୁସ୍ତେ ଦେଵଦାନଵାଃ
ଯେପରି ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ମେଘ ଉତ୍ସାହିତ ହୁଏ, ସେପରି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଵନାଭ୍ଯାଂ ପାର୍ଵତୀଯାଭ୍ଯାଂ ପୁଷ୍ପିତାଭ୍ଯାଂ ଯଥା ନଗାଃ। ସମାଜଘ୍ନୁସ୍ତଥା ଭେରୀଃ ଶଂଖାନ୍ଦଧ୍ମୁରନେକଶଃ
ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଗଛମାନେ ଫୁଲିଯାନ୍ତି, ସେପରି ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର ଢୋଳ ବାଜାଇଲେ ଓ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ଚ ଭୁଵଂ ଚୈଵ ଦିଶଶ୍ଚ ସମପୂରଯନ୍। ଜ୍ଯାଘାତତଲନିର୍ଘୋଷ ଧନୁଷାଂ କୂଜିତାନି ଚ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱନିରେ ପୂରଣ କଲେ—ଧନୁର ତାଣିବା ଓ ଧନୁର ଶବ୍ଦରେ ସବୁଠି ଗୁଞ୍ଜନ ହେଲା।
ଦୁଂଦୁଭୀନାଂ ଚ ନିର୍ହ୍ରାଦୋ ଦୈତ୍ଯମଂତର୍ଦଧୁଃ ସ୍ଵନମ୍। ତେଽନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିସଂପେତୁର୍ଯାତଯଂତଃ ପରସ୍ପରମ୍
ଡ଼ୁମ୍ଡୁମିର ଗମ୍ଭୀର ଶବ୍ଦ ଦାନବମାନଙ୍କର ନିଜ ଶବ୍ଦକୁ ଢାକିଦେଲା; ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଦୌଡ଼ିଲେ।
ବଭଂଜୁର୍ବାହୁଭିର୍ବାହୁ ଯୁଦ୍ଧମନ୍ଯେ ଯୁଯୁତ୍ସଵଃ। ଦେଵାନାମଶନୀର୍ଘୋରାଃ ପରିଘାଂଶ୍ଚୋତ୍ତମାଯୁଧାନ୍
କେହି ହାତରେ ହାତ ମାରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧେ ଲିନ ହେଲେ; ଦେବତାମାନେ ଭୟଙ୍କର ବଜ୍ର ଓ ଭାରୀ ଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ।
ନିସ୍ତ୍ରିଂଶାନ୍ସସୃଜୁଃ ସଂଖ୍ଯେ ଗଦାଗୁର୍ଵୀଶ୍ଚ ଦାନଵାଃ। ଗଦାନିପାତୈର୍ଭଗ୍ନାଂଗା ବାଣୈଶ୍ଚ ଶକଲୀକୃତାଃ
ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତଳୱାର ଓ ଭାରି ଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ; ଗଦାର ଆଘାତରେ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ବାଣରେ ଦେହ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ପରିପେତୁର୍ଭୃଶଂ କେଚିତ୍ପୁନଃ କେଚିତ୍ତୁ ଜଘ୍ନିରେ। ତତୋ ରଥୈଶ୍ଚ ତୁରଗୈର୍ଵିମାନୈଶ୍ଚ ପଦାତିଭିଃ
କେହି ଭୂମିରେ ଭାରି ଭାବେ ପଡ଼ିଗଲେ, କେହି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ତାପରେ ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ଉଡ଼ନ୍ତା ଯାନ ଓ ପଦାତିମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ସମୀଯୁସ୍ତେତିସଂରବ୍ଧା ରୋଷାଦନ୍ଯୋନ୍ଯମାହଵେ। ସଂଵର୍ତ୍ତମାନାସ୍ସମରେ ସଂଦଷ୍ଟୌଷ୍ଟପୁଟାନନାଃ
ସେମାନେ ରୋଷରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଦୌଡ଼ିଲେ, ଦାନ୍ତ ଚିବାଇ, ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ହେଉଥିଲା।
ରଥା ରଥୈର୍ନିଯୁଧ୍ଯଂତେ ପାଦାତାଶ୍ଚ ପଦାତିଭିଃ। ତେଷାଂ ରଥାନାଂ ତୁମୁଲଃ ସଶବ୍ଦଃ ଶବ୍ଦଵାହିନାମ୍
ରଥ ରଥ ସହିତ, ପଦାତି ପଦାତି ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ରଥମାନଙ୍କର ଗୁଞ୍ଜନ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା ଯେ, ସବୁଠି ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
ନଭୋ ନିଦଦ୍ଧ୍ଵାନଯଥା ନଭସ୍ଯେ ଜଲଦସ୍ଵନୈଃ। ବଭଂଜିରେ ରଥାନ୍କେଚିତ୍କେଚିତ୍ସଂମୃଦିତା ରଥୈଃ
ଆକାଶ ମେଘର ଗର୍ଜନା ଭଳି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା; କେହି ରଥ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ, କେହି ରଥ ଦ୍ୱାରା ଚକ୍କି ହେଇଗଲେ।
ସଂବାଧମନ୍ଯେ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ନ ଶେକୁଶ୍ଚଲିତୁଂ ରଥାଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ସମରେ ଦୋର୍ଭ୍ଯାମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଦଂଶିତାଃ
ଯୁଦ୍ଧ ମାଝିରେ ରଥମାନେ ଏତେ ଭିଡ଼ିଗଲେ ଯେ, ଚଳିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ହାତରେ ଧରି, ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ ଲଢ଼ିଲେ।
ସଂହ୍ରାଦମାଣାସ୍ସବଲା ଜଘ୍ନୁସ୍ତତ୍ରାସି ଚର୍ମିଣଃ। ଅସ୍ତ୍ରୈରନ୍ଯେ ଵିନିର୍ଭିନ୍ନା ରକ୍ତଂ ଵେମୁର୍ହତାଯୁଧି
କିଛି ଯୋଦ୍ଧା ତଳଓ ଢାଲ ନେଇ ଗର୍ଜନ କରି ଆଘାତ କଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଅସ୍ତ୍ରରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ରକ୍ତ ଝରାଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
କ୍ଷରଜ୍ଜଲାନାଂ ସଦୃଶା ଜଲଦାନାଂ ସମାଗତାଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯବାଣଵର୍ଷେଣ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ଦିନମାବଭୌ
ପାଣି ଭରିଥିବା ମେଘମାନେ ଯେପରି ଏକଠା ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଏମିତି ଏକଠା ହୋଇ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ବାଣ ବର୍ଷା କରି, ଯୁଦ୍ଧ ଦିନକୁ ଅନ୍ଧାର କରିଦେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କାଲନେମିସ୍ସ ଦାନଵଃ। ଅଵର୍ଧତ ସମୁଦ୍ରୌଘୈଃ ପୂର୍ଯମାଣ ଇଵାଂବୁଦଃ
ଏହି ସମୟରେ, ଦାନବ କାଳନେମି କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗରେ ପୂରିଥିବା ମେଘ ପରି ବଡ଼ ହେଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯୁଲ୍ଲତାପୀଡାଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତାଶନିଵର୍ଷିଣଃ। ଗାତ୍ରୈର୍ନଗଗିରିପ୍ରଖ୍ଯୈର୍ଵିନିପେତୁର୍ବଲାହକାଃ
ତାଙ୍କର ପାହାଡ଼ ପରି ଶରୀରରୁ, ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକୁଥିବା, ଅଗ୍ନି ବର୍ଷା କରୁଥିବା ମେଘମାନେ ଝରିପଡ଼ିଲେ।
କ୍ରୋଧାନ୍ନିଶ୍ଵସତସ୍ତସ୍ଯ ଭ୍ରୂଭେଦସ୍ଵେଦଵର୍ଷିଣଃ। ସାଗ୍ନିସ୍ଫୁଲିଂଗାଃ ପ୍ରତତା ମୁଖାନ୍ନିଶ୍ଚେରୁରର୍ଚିଷଃ
କ୍ରୋଧରେ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ବେଳେ, ଭୂକୁଟି ଚିରି ସ୍ୱେତ ଝରୁଥିଲା; ମୁହଁରୁ ଅଗ୍ନିର ତରଙ୍ଗ ଓ ଚିଙ୍ଗାରି ଚୁଇଁ ଚୁଇଁ ବାହାରୁଥିଲା।