ସମେଯିଵାନ୍ସୁରେଂଦ୍ରେଣ ପରିଷ୍ଵକ୍ତୋ ଭ୍ରମନ୍ରଣେ। କାଲନେମିର୍ବଭୌ ଦୈତ୍ଯଃ ସଵିଷ୍ଣୁରିଵ ମଂଦରଃ
କାଳନେମି ଦାନବ ରଣଭୂମିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ସେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅଥ ଵିଵ୍ଯଥିରେ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ। କାଲନେମିନମାଯାଂତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଲମିଵାପରମ୍
ତାପରେ ଶକ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, କାଳନେମି ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଯେପରିକି ଅନ୍ୟ କାଳ ଆସିଛି, ଭୟରେ ବିସ୍ମିତ ହୋଇଗଲେ।
ଦାନଵାନନୁପିପ୍ରୀଷୁଃ କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ। ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ମହାତେଜାସ୍ତପାଂତେ ଜଲଦୋ ଯଥା
ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ କାଳନେମି ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଲେ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏମିତି ବଢ଼ିଗଲା, ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମର ଶେଷରେ ମେଘ ଫୁଲିଉଠେ।
ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଂତରଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ଦାନଵେଶ୍ଵରାଃ। ଉତ୍ତସ୍ଥୁରପରିଶ୍ରାଂତାଃ ପୀତ୍ଵେଵାମୃତମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦାନବମାନେଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନେ ଏମିତି ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେପରି ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ ପିଇ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ତେ ଵୀତଭଯସଂତ୍ରାସା ମଯତାରପୁରୋଗମାଃ। ତାରକାମଯସଂଗ୍ରାମେ ସତତଂ ଜିତକାଶିନଃ
ମୟ, ତାରା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଆଗୁଆ ହୋଇ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଭୟ ଓ ଆତଙ୍କ ଛାଡ଼ି, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ସଦା ବିଜୟୀ ହେଉଥିଲେ।
ରେଜୁରାଯୋଧନଗତା ଦାନଵା ଯୁଦ୍ଧକାଂକ୍ଷିଣଃ। ମଂତ୍ରମଭ୍ଯସତାଂ ତେଷାଂ ଵ୍ଯୂହଂ ଚ ପରିଧାଵତାମ୍
ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଖଳା ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଗଠନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ତାହାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ।
ପ୍ରେକ୍ଷତାଂ ଚାଭଵତ୍ପ୍ରୀତିର୍ଦାନଵଂ କାଲନେମିନମ୍। ଯେ ତୁ ତତ୍ର ମଯସ୍ଯାସନ୍ମୁଖ୍ଯା ଯୁଦ୍ଧପୁରସ୍ସରାଃ
ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ମୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ, ସେମାନେ କାଳନେମି ଦାନବଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ତେ ତୁ ସର୍ଵେ ଭଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ହୃଷ୍ଟା ଯୋଦ୍ଧୁମୁପସ୍ଥିତାଃ। ମଯସ୍ତାରୋ ଵରାହଶ୍ଚ ହଯଗ୍ରୀଵଶ୍ଚ ଦାନଵଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭୟ ଛାଡ଼ି, ଆନନ୍ଦରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଲେ: ମୟ, ତାରା, ବରାହ ଓ ଦାନବ ହୟଗ୍ରୀବ।
ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିସୁତଃ ଶ୍ଵେତଃ ଖରଲଂବାଵୁଭାଵପି। ଅରିଷ୍ଟୋ ବଲିପୁତ୍ରଶ୍ଚ କିଶୋରାଖ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ
ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ୱେତ, ଖରଳ ଓ ଲମ୍ବା, ବଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅରିଷ୍ଟ ଏବଂ କିଶୋର ନାମକ ଦାନବ।
ସୁର୍ଭାନୁଶ୍ଚାମରପ୍ରଖ୍ଯଶ୍ଚକ୍ରଯୋଧୀ ମହାସୁରଃ। ଏତେଽସ୍ତ୍ରଵେଦିନଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵେ ତପସି ସୁସ୍ଥିତାଃ
ସୁର୍ଭାନୁ, ଚାମର ପରି ମହିମାଶାଳୀ, ଏବଂ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚକ୍ରଯୋଧୀନ୍—ଏହି ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼।
ଦାନଵାଃ କୃତିନୋ ଜଗ୍ମୁଃ କାଲନେମିନମୁଦ୍ଧତମ୍। ତେ ଗଦାଭିସ୍ସୁଗୁର୍ଵୀଭିଶ୍ଚକ୍ରୈରଥପରଶ୍ଵଧୈଃ
ଦକ୍ଷ ଦାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର କାଳନେମିଙ୍କ ଦିଗରେ ଭାରି ଗଦା, ଚକ୍ର, କୁଟାରି ଓ ମୁସଳ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
କାଲକଲ୍ପୈଶ୍ଚ ମୁସଲୈଃ କ୍ଷେପଣୀଯୈଶ୍ଚ ମୁଦ୍ଗରୈଃ। ଅଶ୍ମଭିଶ୍ଚାସ୍ତ୍ରସଦୃଶୈସ୍ତଥା ଶୈଲୈଶ୍ଚ ଦାରୁଣୈଃ
କାଳ ପରି ଭୟଙ୍କର ମୁସଳ, ଫିଙ୍କିବା ମୁଦ୍ଗର, ଅସ୍ତ୍ର ସମାନ ପାଥର ଓ ଭୟଙ୍କର ପାହାଡ଼ ନେଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ପଟ୍ଟିଶୈର୍ଭିଂଡିପାଲୈଶ୍ଚ ପରିଘୈଶ୍ଚୋତ୍ତମାଯସୈଃ। ଘାତିନୀଭିଶ୍ଚ ଗୁର୍ଵୀଭିଃ ଶତଘ୍ନୀଭିସ୍ତଥୈଵ ଚ
ପଟ୍ଟିଶ, ଭିଣ୍ଡିପାଲ, ଉତ୍ତମ ଲୋହାର ଲଠ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭାରୀ ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଶତଘ୍ନୀ ନେଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଯୁଗୈର୍ଯଂତ୍ରୈଶ୍ଚ ନିର୍ମୁକ୍ତୈର୍ଲାଂଗଲୈରୁଗ୍ରତାଡିତୈଃ। ଦୋର୍ଭିରାଯତମାନୈଶ୍ଚ ପାଶୈଶ୍ଚ ପରିଘାଦିଭିଃ
ଯୋକ, ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଉଥିବା ଅସ୍ତ୍ର, ଭୟଙ୍କର ଲାଙ୍ଗଳ, ଲମ୍ବା ହାତ, ପାଶ ଓ ଲଠ ନେଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଭୁଜଂଗଵକ୍ତ୍ରୈର୍ଲେଲିହାନୈର୍ଵିସର୍ପଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସାଯକୈଃ। ଵଜ୍ରୈଃ ପ୍ରହରଣୀଯୈଶ୍ଚ ଦୀପ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ ତୋମରୈଃ
ସାପର ମୁହଁ ପରି ଲପଲପାଉଥିବା ଓ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ବାଣ, ବଜ୍ର ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୋମର ନେଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଵିକୋଶୈରସିଭିସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ଶୂଲୈଶ୍ଚ ଶିତନିର୍ମଲୈଃ। ଦୈତ୍ଯୈଃ ସଂଦୀପ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନୈଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଅନ୍ଧାର ତଳୱାର, ଶୁଧ୍ଧ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳ ନେଇ, ଦାଇତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହେଉଥିଲେ।
ତତଃ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ତଦା କାଲନେମିନମାହଵେ। ସା ଦୀପ୍ତଶସ୍ତ୍ରପ୍ରଵରା ଦୈତ୍ଯାନାଂ ରୁରୁଚେ ଚମୂଃ
ତାପରେ, କାଳନେମିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନଙ୍କର ସେ ସେନା ତୀବ୍ର ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯୈର୍ନିମୀଲିତସର୍ଵାଂଗା ଵନାଲୀଵାଂବୁଦାଗମେ। ଦେଵତାନାମପି ଚମୂର୍ମୁମୁଦେ ଶକ୍ରପାଲିତା
ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ମୁଡ଼ିଥିଲେ, ବର୍ଷା ଆସିବାବେଳେ ଜଙ୍ଗଲ ଯେପରି ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନା ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ।
ଉପେତା ଶିଶିରୋଷ୍ଣାଭ୍ଯାଂ ତେଜୋଭ୍ଯାଂ ଚଂଦ୍ରସୂର୍ଯଯୋଃ। ଵାଯୁଵେଗଵତୀ ସୌମ୍ଯା ତାରାଗଣପତାକିନୀ
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଶୀତଳତା ଓ ତାପ, ବାୟୁର ତୀବ୍ରତା, ମୃଦୁତା ଓ ତାରାମାଳାର ପତାକା ଧାରଣ କରି ସେ ସେନା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ତୋଯଦା ବଦ୍ଧଵସନା ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରହାସିନୀ। ଯମେଂଦ୍ରଧନଦୈର୍ଗୁପ୍ତା ଵରୁଣେନ ଚ ଧୀମତା
ମେଘ ଭଳି ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା, ଯମ, ଇନ୍ଦ୍ର, କୁବେର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବରୁଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିଲେ।
ସା ପ୍ରଦୀପ୍ତାଗ୍ନିପଵନା ନାରାଯଣପରାଯଣା। ସାସମୁଦ୍ରୌଘସଦୃଶୀ ଦୀପ୍ଯମାନା ମହାଚମୂଃ1.41.
ଅଗ୍ନି ଓ ପବନର ତୀବ୍ରତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଥିବା, ସମୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗ ଭଳି ବିପୁଳ ଏହି ମହାସେନା ଚମକୁଥିଲା।
ରରାଜାସ୍ତ୍ରଵତୀ ଭୀମା ଯକ୍ଷଗଂଧର୍ଵଶାଲିନୀ। ତଯୋଶ୍ଚମ୍ଵୋସ୍ତଦାନୀଂ ତୁ ବଭୂଵ ସ ସମାଗମଃ
ଭୟଙ୍କର, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଶୋଭିତ, ସେ ସେନା ତାହାଁଠାରେ ଅନ୍ୟ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲା।
ଦ୍ଯାଵାପୃଥିଵ୍ଯୋସ୍ସଂଯୋଗୋ ଯଥା ସ୍ଯାଦ୍ଯୁଗପର୍ଯଯେ। ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଘୋରଂ ଦେଵଦାନଵସଂକୁଲଂ
ଯେପରି ଯୁଗ ସମାପ୍ତିରେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ସେପରି ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଭରିଥିବା ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଇଥିଲା।
କ୍ଷମାପରାକ୍ରମପରଂ ସଦର୍ପଵିନଯସ୍ଯଦଂ। ନିଶ୍ଚକ୍ରମୁର୍ବଲାଭ୍ଯାଂ ତୁ ଭୀମାଭ୍ଯାଂ ଚ ସୁରାଽସୁରାଃ
ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଲିନ, ଅହଂକାର ଓ ଅଭିମାନକୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ପୂର୍ଵାପରାଭ୍ଯାଂ ସଂରବ୍ଧାଃ ସାଗରାଭ୍ଯାମିଵାଂବୁଦାଃ। ତାଭ୍ଯାଂ ବଲାଭ୍ଯାଂ ସଂହୃଷ୍ଟାଶ୍ଚେରୁସ୍ତେ ଦେଵଦାନଵାଃ
ଯେପରି ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ମେଘ ଉତ୍ସାହିତ ହୁଏ, ସେପରି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଵନାଭ୍ଯାଂ ପାର୍ଵତୀଯାଭ୍ଯାଂ ପୁଷ୍ପିତାଭ୍ଯାଂ ଯଥା ନଗାଃ। ସମାଜଘ୍ନୁସ୍ତଥା ଭେରୀଃ ଶଂଖାନ୍ଦଧ୍ମୁରନେକଶଃ
ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଗଛମାନେ ଫୁଲିଯାନ୍ତି, ସେପରି ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର ଢୋଳ ବାଜାଇଲେ ଓ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ଚ ଭୁଵଂ ଚୈଵ ଦିଶଶ୍ଚ ସମପୂରଯନ୍। ଜ୍ଯାଘାତତଲନିର୍ଘୋଷ ଧନୁଷାଂ କୂଜିତାନି ଚ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱନିରେ ପୂରଣ କଲେ—ଧନୁର ତାଣିବା ଓ ଧନୁର ଶବ୍ଦରେ ସବୁଠି ଗୁଞ୍ଜନ ହେଲା।
ଦୁଂଦୁଭୀନାଂ ଚ ନିର୍ହ୍ରାଦୋ ଦୈତ୍ଯମଂତର୍ଦଧୁଃ ସ୍ଵନମ୍। ତେଽନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିସଂପେତୁର୍ଯାତଯଂତଃ ପରସ୍ପରମ୍
ଡ଼ୁମ୍ଡୁମିର ଗମ୍ଭୀର ଶବ୍ଦ ଦାନବମାନଙ୍କର ନିଜ ଶବ୍ଦକୁ ଢାକିଦେଲା; ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଦୌଡ଼ିଲେ।
ବଭଂଜୁର୍ବାହୁଭିର୍ବାହୁ ଯୁଦ୍ଧମନ୍ଯେ ଯୁଯୁତ୍ସଵଃ। ଦେଵାନାମଶନୀର୍ଘୋରାଃ ପରିଘାଂଶ୍ଚୋତ୍ତମାଯୁଧାନ୍
କେହି ହାତରେ ହାତ ମାରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧେ ଲିନ ହେଲେ; ଦେବତାମାନେ ଭୟଙ୍କର ବଜ୍ର ଓ ଭାରୀ ଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ।
ନିସ୍ତ୍ରିଂଶାନ୍ସସୃଜୁଃ ସଂଖ୍ଯେ ଗଦାଗୁର୍ଵୀଶ୍ଚ ଦାନଵାଃ। ଗଦାନିପାତୈର୍ଭଗ୍ନାଂଗା ବାଣୈଶ୍ଚ ଶକଲୀକୃତାଃ
ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତଳୱାର ଓ ଭାରି ଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ; ଗଦାର ଆଘାତରେ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ବାଣରେ ଦେହ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।