ଶତଶୀର୍ଷଃ ସ୍ଥିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଶତଶୃଂଗ ଇଵାଚଲଃ। କକ୍ଷେ ମହତି ସଂଵୃଦ୍ଧୋ ନିଦାଘ ଇଵ ପାଵକଃ
ଶତ ମୁଣ୍ଡ ନେଇ ଉଭୟ ଥିଲେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ତ ଥିଲେ, ଶତ ଶିଖର ଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳ ବଡ଼ ହୋଇଥିଲା, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ରୁତୁର ଅଗ୍ନି ପରି ତୀବ୍ର ଜ୍ୱାଳା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଧୂମ୍ରକେଶୋ ହରିଶ୍ମଶ୍ରୁର୍ଦଂତୁରୋ ଵିକଟାନନଃ। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଂତରଵିସ୍ତାରଂ ଧାରଯନ୍ଵିପୁଲଂ ଵପୁଃ
ଧୂଆଁ ରଙ୍ଗର କେଶ, ହଳଦିଆ ଦାଢ଼ି, ଦାନ୍ତ ବାହାରିଥିଲା, ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଦେହ ତିନି ଲୋକକୁ ଢାକି ରହିଥିଲା।
ବାହୁଭିସ୍ତୁଲଯନ୍ଵ୍ଯୋମ କ୍ଷିପନ୍ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ମହୀଧରାନ୍। ଈରଯନ୍ମୁଖନିଃଶ୍ଵାସୈର୍ଵୃଷ୍ଟିକାରାନ୍ବଲାହକାନ୍
ତାଙ୍କର ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶକୁ ମାପୁଥିଲେ, ପାଦ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ ଛାଡ଼ି ଦେଉଥିଲେ, ମୁହଁର ଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ମେଘକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି ବର୍ଷା ଆଣୁଥିଲେ।
ତିର୍ଯଗାଯତରକ୍ତାକ୍ଷଂ ମଂଦରୋଦଗ୍ରଵର୍ଚସାମ୍। ଦିଧକ୍ଷଂତମିଵାଯାଂତଂ ସର୍ଵାନ୍ଦେଵଗଣାନ୍ମୃଧେ
ତିର୍ଯ୍ୟକ ଓ ରକ୍ତ ଆଖି, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ନେଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେଂକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାହିବାକୁ ଆଗେଇଯାଉଥିଲେ।
ତର୍ଜଯଂତଂ ସୁରଗଣାଂଶ୍ଛାଦଯଂତଂ ଦିଶୋ ଦଶ। ସଂଵର୍ତକାଲେ ହୃଷିତଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ମୃତ୍ଯୁମିଵୋତ୍ଥିତମ୍
ସେ ଦେବତାମାନେଂକୁ ଭୟଦେଉଥିଲେ, ଦଶ ଦିଗକୁ ଢାକି ଦେଉଥିଲେ, ସଂହାର ସମୟରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସୁତଲେନୋଚ୍ଛ୍ରଯଵତା ଵିପୁଲାଂଗୁଲିପର୍ଵଣା। ଲଂବାଭରଣପୂର୍ଣେନ କିଂଚିଚ୍ଚଲିତକର୍ମଣା
ସୁତଳ ଲୋକର ଉଚ୍ଚତା ପରି ଦେହ ଥିଲା, ବଡ଼ ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି ଥିଲା, ଲମ୍ବା ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କିଛି ଅସ୍ଥିର ଥିଲା।
ଉଚ୍ଛ୍ରିତେନାଗ୍ରହସ୍ତେନ ଦକ୍ଷିଣେନ ଵପୁଷ୍ମତା। ଦାନଵାନ୍ଦେଵନିହତାନ୍ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ ତିଷ୍ଠତେତି ଚ
ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ଉଠା ହାତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା, ସେ ଦାନବମାନେଂକୁ କହିଲେ, 'ଦେବତାମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି; ଦୃଢ଼ ରୁହନ୍ତୁ!'
ତଂ କାଲନେମିଂ ସମରେ ଦ୍ଵିଷତାଂ କାଲନେମିନମ୍। ଵୀକ୍ଷଂତେ ସ୍ମ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଭଯଵିହ୍ଵଲଲୋଚନାଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଳନେମିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁମାନେଂକର ମୃତ୍ୟୁ ଭାବି, ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତାରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ନିହାରୁଥିଲେ।
ତଂ ଵୀକ୍ଷଂତେ ସ୍ମ ଭୂତାନି ଗ୍ରସଂତଂ କାଲନେମିନମ୍। ତ୍ରିଵିକ୍ରମଂ ଵିକ୍ରମଂ ତଂ ନାରାଯଣମିଵାପରମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ କାଳନେମିଙ୍କୁ ସବୁକିଛି ଗିଲିଯାଉଥିବା ଦେଖି, ସେ ଯେପରିକି ତ୍ରିବିକ୍ରମ ରୂପରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ପରି ଏକ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ଭଳି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାଉଥିଲେ, ତାହାକୁ ଦେଖି ଅବାକ୍ ହୋଇ ଚାହିଁରହିଲେ।
ସୋଭ୍ଯୁଚ୍ଛ୍ରଯଂ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମାରୁତାଘୂର୍ଣିତାଂବରଃ। ପ୍ରକ୍ରାମଦସୁରୋ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ତ୍ରାସଯନ୍ସର୍ଵଦେଵତାଃ
ସେ ଦାନବଟିଏ ପୁଣିଥରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ଉତ୍ତୁଙ୍ଗ ହୋଇ, ବାତାସରେ କପଡ଼ା ଫଡ଼ିଉଠୁଥିବା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲେ।
ସମେଯିଵାନ୍ସୁରେଂଦ୍ରେଣ ପରିଷ୍ଵକ୍ତୋ ଭ୍ରମନ୍ରଣେ। କାଲନେମିର୍ବଭୌ ଦୈତ୍ଯଃ ସଵିଷ୍ଣୁରିଵ ମଂଦରଃ
କାଳନେମି ଦାନବ ରଣଭୂମିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ସେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅଥ ଵିଵ୍ଯଥିରେ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ। କାଲନେମିନମାଯାଂତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଲମିଵାପରମ୍
ତାପରେ ଶକ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, କାଳନେମି ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଯେପରିକି ଅନ୍ୟ କାଳ ଆସିଛି, ଭୟରେ ବିସ୍ମିତ ହୋଇଗଲେ।
ଦାନଵାନନୁପିପ୍ରୀଷୁଃ କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ। ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ମହାତେଜାସ୍ତପାଂତେ ଜଲଦୋ ଯଥା
ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ କାଳନେମି ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଲେ; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏମିତି ବଢ଼ିଗଲା, ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମର ଶେଷରେ ମେଘ ଫୁଲିଉଠେ।
ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଂତରଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ଦାନଵେଶ୍ଵରାଃ। ଉତ୍ତସ୍ଥୁରପରିଶ୍ରାଂତାଃ ପୀତ୍ଵେଵାମୃତମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦାନବମାନେଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନେ ଏମିତି ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେପରି ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ ପିଇ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ତେ ଵୀତଭଯସଂତ୍ରାସା ମଯତାରପୁରୋଗମାଃ। ତାରକାମଯସଂଗ୍ରାମେ ସତତଂ ଜିତକାଶିନଃ
ମୟ, ତାରା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଆଗୁଆ ହୋଇ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଭୟ ଓ ଆତଙ୍କ ଛାଡ଼ି, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ସଦା ବିଜୟୀ ହେଉଥିଲେ।
ରେଜୁରାଯୋଧନଗତା ଦାନଵା ଯୁଦ୍ଧକାଂକ୍ଷିଣଃ। ମଂତ୍ରମଭ୍ଯସତାଂ ତେଷାଂ ଵ୍ଯୂହଂ ଚ ପରିଧାଵତାମ୍
ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଖଳା ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଗଠନ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ତାହାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ।
ପ୍ରେକ୍ଷତାଂ ଚାଭଵତ୍ପ୍ରୀତିର୍ଦାନଵଂ କାଲନେମିନମ୍। ଯେ ତୁ ତତ୍ର ମଯସ୍ଯାସନ୍ମୁଖ୍ଯା ଯୁଦ୍ଧପୁରସ୍ସରାଃ
ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ମୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ, ସେମାନେ କାଳନେମି ଦାନବଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ତେ ତୁ ସର୍ଵେ ଭଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ହୃଷ୍ଟା ଯୋଦ୍ଧୁମୁପସ୍ଥିତାଃ। ମଯସ୍ତାରୋ ଵରାହଶ୍ଚ ହଯଗ୍ରୀଵଶ୍ଚ ଦାନଵଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭୟ ଛାଡ଼ି, ଆନନ୍ଦରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଲେ: ମୟ, ତାରା, ବରାହ ଓ ଦାନବ ହୟଗ୍ରୀବ।
ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିସୁତଃ ଶ୍ଵେତଃ ଖରଲଂବାଵୁଭାଵପି। ଅରିଷ୍ଟୋ ବଲିପୁତ୍ରଶ୍ଚ କିଶୋରାଖ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ
ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶ୍ୱେତ, ଖରଳ ଓ ଲମ୍ବା, ବଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅରିଷ୍ଟ ଏବଂ କିଶୋର ନାମକ ଦାନବ।
ସୁର୍ଭାନୁଶ୍ଚାମରପ୍ରଖ୍ଯଶ୍ଚକ୍ରଯୋଧୀ ମହାସୁରଃ। ଏତେଽସ୍ତ୍ରଵେଦିନଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵେ ତପସି ସୁସ୍ଥିତାଃ
ସୁର୍ଭାନୁ, ଚାମର ପରି ମହିମାଶାଳୀ, ଏବଂ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚକ୍ରଯୋଧୀନ୍—ଏହି ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼।
ଦାନଵାଃ କୃତିନୋ ଜଗ୍ମୁଃ କାଲନେମିନମୁଦ୍ଧତମ୍। ତେ ଗଦାଭିସ୍ସୁଗୁର୍ଵୀଭିଶ୍ଚକ୍ରୈରଥପରଶ୍ଵଧୈଃ
ଦକ୍ଷ ଦାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର କାଳନେମିଙ୍କ ଦିଗରେ ଭାରି ଗଦା, ଚକ୍ର, କୁଟାରି ଓ ମୁସଳ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
କାଲକଲ୍ପୈଶ୍ଚ ମୁସଲୈଃ କ୍ଷେପଣୀଯୈଶ୍ଚ ମୁଦ୍ଗରୈଃ। ଅଶ୍ମଭିଶ୍ଚାସ୍ତ୍ରସଦୃଶୈସ୍ତଥା ଶୈଲୈଶ୍ଚ ଦାରୁଣୈଃ
କାଳ ପରି ଭୟଙ୍କର ମୁସଳ, ଫିଙ୍କିବା ମୁଦ୍ଗର, ଅସ୍ତ୍ର ସମାନ ପାଥର ଓ ଭୟଙ୍କର ପାହାଡ଼ ନେଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ପଟ୍ଟିଶୈର୍ଭିଂଡିପାଲୈଶ୍ଚ ପରିଘୈଶ୍ଚୋତ୍ତମାଯସୈଃ। ଘାତିନୀଭିଶ୍ଚ ଗୁର୍ଵୀଭିଃ ଶତଘ୍ନୀଭିସ୍ତଥୈଵ ଚ
ପଟ୍ଟିଶ, ଭିଣ୍ଡିପାଲ, ଉତ୍ତମ ଲୋହାର ଲଠ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭାରୀ ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଶତଘ୍ନୀ ନେଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଯୁଗୈର୍ଯଂତ୍ରୈଶ୍ଚ ନିର୍ମୁକ୍ତୈର୍ଲାଂଗଲୈରୁଗ୍ରତାଡିତୈଃ। ଦୋର୍ଭିରାଯତମାନୈଶ୍ଚ ପାଶୈଶ୍ଚ ପରିଘାଦିଭିଃ
ଯୋକ, ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଉଥିବା ଅସ୍ତ୍ର, ଭୟଙ୍କର ଲାଙ୍ଗଳ, ଲମ୍ବା ହାତ, ପାଶ ଓ ଲଠ ନେଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଭୁଜଂଗଵକ୍ତ୍ରୈର୍ଲେଲିହାନୈର୍ଵିସର୍ପଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସାଯକୈଃ। ଵଜ୍ରୈଃ ପ୍ରହରଣୀଯୈଶ୍ଚ ଦୀପ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ ତୋମରୈଃ
ସାପର ମୁହଁ ପରି ଲପଲପାଉଥିବା ଓ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ବାଣ, ବଜ୍ର ଓ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତୋମର ନେଇ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଵିକୋଶୈରସିଭିସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ଶୂଲୈଶ୍ଚ ଶିତନିର୍ମଲୈଃ। ଦୈତ୍ଯୈଃ ସଂଦୀପ୍ଯମାନୈଶ୍ଚ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନୈଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଅନ୍ଧାର ତଳୱାର, ଶୁଧ୍ଧ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳ ନେଇ, ଦାଇତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହେଉଥିଲେ।
ତତଃ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ତଦା କାଲନେମିନମାହଵେ। ସା ଦୀପ୍ତଶସ୍ତ୍ରପ୍ରଵରା ଦୈତ୍ଯାନାଂ ରୁରୁଚେ ଚମୂଃ
ତାପରେ, କାଳନେମିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନବମାନଙ୍କର ସେ ସେନା ତୀବ୍ର ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯୈର୍ନିମୀଲିତସର୍ଵାଂଗା ଵନାଲୀଵାଂବୁଦାଗମେ। ଦେଵତାନାମପି ଚମୂର୍ମୁମୁଦେ ଶକ୍ରପାଲିତା
ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ମୁଡ଼ିଥିଲେ, ବର୍ଷା ଆସିବାବେଳେ ଜଙ୍ଗଲ ଯେପରି ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ସେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନା ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ।
ଉପେତା ଶିଶିରୋଷ୍ଣାଭ୍ଯାଂ ତେଜୋଭ୍ଯାଂ ଚଂଦ୍ରସୂର୍ଯଯୋଃ। ଵାଯୁଵେଗଵତୀ ସୌମ୍ଯା ତାରାଗଣପତାକିନୀ
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଶୀତଳତା ଓ ତାପ, ବାୟୁର ତୀବ୍ରତା, ମୃଦୁତା ଓ ତାରାମାଳାର ପତାକା ଧାରଣ କରି ସେ ସେନା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ତୋଯଦା ବଦ୍ଧଵସନା ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରହାସିନୀ। ଯମେଂଦ୍ରଧନଦୈର୍ଗୁପ୍ତା ଵରୁଣେନ ଚ ଧୀମତା
ମେଘ ଭଳି ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା, ଯମ, ଇନ୍ଦ୍ର, କୁବେର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବରୁଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିଲେ।