ତ୍ରିଦିଵାରୋହିଭିର୍ଜ୍ଵାଲୈର୍ଜୃମ୍ଭମାଣୋ ଦିଶୋ ଦଶ। ନିର୍ଦହନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଵଵୃଧେ ସୋଂତକୋପମଃ1.41.
ତାଙ୍କ ଜ୍ୱାଳା ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଛୁଇଁ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠିଗଲା; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦହି, ସେ ବିନାଶ ଅଗ୍ନି ପରି ବଢ଼ିଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ବ୍ରହ୍ମା ମୁନିମୁର୍ଵଂ ସମାଗତଃ। ଉଵାଚ ଵାର୍ଯତାଂ ପୁତ୍ରୋ ଜଗତସ୍ତ୍ଵଂ ଦଯାଂ କୁରୁ
ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଋଷି ଉର୍ବାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି କହିଲେ: 'ପୁଅକୁ ଅଟକାଅ, ଜଗତ ପାଇଁ ଦୟା ଦେଖା।'
ଅସ୍ଯାପତ୍ପସ୍ଯତେ ଵିପ୍ର କରିଷ୍ଯେ ସାହ୍ଯମୁତ୍ତମଂ। ତଥ୍ଯମେତଦ୍ଵଚଃ ପୁତ୍ର ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଵଦତାଂ ଵର
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଶିଶୁ ପାଇଁ ମୁଁ ଉତ୍ତମ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି। ଏହି କଥା ସତ୍ୟ, ପୁଅ, ଶ୍ରବଣ କର, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହୁଛି।'
ଔର୍ଵ ଉଵାଚ। ଧନ୍ଯୋସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତୋସ୍ମି ଯନ୍ମେ ତ୍ଵଂ ଭଗଵନ୍ଶିଶୋଃ। ମତିମେତାଂ ଦଦାସୀହ ପରମାତ୍ମନ୍ହିତାଯ ଵୈ
ଔର୍ବ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ କୃପାପ୍ରାପ୍ତ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଏଠାରେ ମୋ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ।'
ପ୍ରଭାତକାଲେ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ କାଂକ୍ଷିତଵ୍ଯେ ସମାଗମେ। ଭଗଵଂସ୍ତର୍ପିତଃ ପୁତ୍ରଃ କୈର୍ହଵ୍ଯୈଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ସୁଖମ୍
ପ୍ରଭାତ ଆସିଲେ ଓ ଆକାଂକ୍ଷିତ ମିଳନ ହେଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, କେଉଁ ହବିଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋ ପୁଅ ତୃପ୍ତ ହେବେ ଓ ସୁଖ ପାଇବେ?
କୁତ୍ର ଚାସ୍ଯ ନିଵାସଃ ସ୍ଯାଦ୍ଭୋଜନଂ ତୁ କିମାତ୍ମକମ୍। ଵିଧାସ୍ଯତୀହ ଭଗଵାନ୍ଵୀର୍ଯତୁଲ୍ଯଂ ମହୌଜସଃ
ତାଙ୍କର ବାସ କେଉଁଠି ହେବ, ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ କଣ ହେବ? ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ମେଳାଉଥିବା ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ବଡଵାମୁଖେ ଚ ଵସତିଃ ସମୁଦ୍ରେ ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯତି। ମମଯୋନିର୍ଜଲଂ ଵିପ୍ର ତଚ୍ଚାମେଯଂ ଵ୍ରଜତ୍ଵଯଂ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବଡବାନଳର ମୁହଁରେ ଏକ ବାସସ୍ଥାନ ହେବ। ମୋର ଉତ୍ସ ଜଳ, ମୁଁ ଏହି ଅପାର ଜଳକୁ ତୋତେ ସହିତ ପଠାଉଛି, ମୁନି।
ତତ୍ରାଽଯମାସ୍ତେ ନିଯତଂ ପିବନ୍ଵାରିମଯଂ ହଵିଃ। ତଦ୍ଵାରିଵିସ୍ତରଂ ଵିପ୍ର ଵିସୃଜାମ୍ଯାଲଯଂ ଚ ତମ୍
ସେଠାରେ ସେ ସଦା ରହି, ଜଳକୁ ହବି ଭାବେ ପିଉଛନ୍ତି। ଏହି ଜଳର ବିସ୍ତାର ଓ ଏହାର ଆଶ୍ରୟକୁ ମୁଁ ତୋତେ ଦେଉଛି, ମୁନି।
ତତୋ ଯୁଗାଂତେ ଭୂତାନାମେଷ ଚାହଂ ଚ ପୁତ୍ରକ। ସହିତୋ ଵିଚରିଷ୍ଯାଵୋ ନିଷ୍ପୁରାଣକରାଵିହ
ପରେ, ଯୁଗ ଶେଷରେ, ଓ ପୁଅ, ମୁଁ ଏବଂ ଏହି ପ୍ରାଣୀ ଦୁହେଁ ଏଠାରେ ଏକାସାଥି ଘୁରିବୁ, ପୁରୁଣା କିଛି ରହିବ ନାହିଁ।
ଏଷୋଗ୍ନିରଂତକାଲେ ତୁ ସଲିଲାଶୀ ମଯା କୃତଃ। ଦହନଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସଦେଵାସୁରରକ୍ଷସାମ୍
ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ, ସଂହାର ସମୟରେ, ମୁଁ ଜଳ ଖାଇବା ପାଇଁ ବନାଇଛି। ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଠାରୁ ସବୁକୁ ଦହିଦେବ।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଂ ସୋଗ୍ନିଃ ସଂଵୃତଜ୍ଵାଲମଂଡଲଃ। ପ୍ରଵିଵେଶାର୍ଣଵମୁଖଂ ନତ୍ଵୋର୍ଵଂ ପିତରଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଏହିପରି ହେଉ—ଏହି ଅଗ୍ନି, ତାହାର ଜ୍ୱାଳା ଲୁଚାଇ, ସମୁଦ୍ରର ମୁହଁକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ତାଙ୍କ ପିତା, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ।
ପ୍ରତିଯାତସ୍ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତେ ଚ ସର୍ଵେ ମହର୍ଷଯଃ। ଔର୍ଵସ୍ଯାଗ୍ନେଃ ପ୍ରଭାଵଜ୍ଞାଃ ସ୍ଵାଂସ୍ଵାଂ ଗତିମୁପାଗତାଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଫେରିଗଲେ, ଏବଂ ସେଇ ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ, ଔର୍ବଙ୍କ ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣି, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ଗନ୍ତବ୍ୟକୁ ଚଲିଗଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦା ତନ୍ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍। ଉର୍ଵଂ ପ୍ରଣତସର୍ଵାଂଗୋ ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ସେଠାରେ ସେ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରେ ଉର୍ବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ନଦ୍ଭୁତମିଦଂ ସଂଵୃତ୍ତଂ ଲୋକସାକ୍ଷିକମ୍। ତପସା ତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରିତୁଷ୍ଟଃ ପିତାମହଃ
ଭଗବନ୍ତ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ଘଟିଛି। ତୁମ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତାମହ ଖୁସି ହେଇଛନ୍ତି।
ଅହଂ ତୁ ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ତଵ ଚୈଵ ମହାଵ୍ରତ। ଭୃତ୍ଯ ଇତ୍ଯଵଗଂତଵ୍ଯଃ ଶ୍ଲାଘ୍ଯସ୍ତ୍ଵମିହ କର୍ମଣା
ମୁଁ ତୁମ ପୁଅ ଓ ତୁମର ଦାସ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଏଠି ତୁମେ କର୍ମରେ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ।
ତନ୍ମାଂ ପଶ୍ଯ ସମାପନ୍ନଂ ତଵୈଵାରାଧନେ ରତମ୍। ଯଦି ସୀଦେନ୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଵୈ ଵସ୍ଯାତ୍ପରାଜଯଃ
ତେଣୁ ମୋତେ ତୁମ ପୂଜାରେ ଲିନ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଭାବେ ଦେଖ। ଯଦି ମୁଁ ଅସଫଳ ହେଉଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେବେ ତୁମ ହାର ହେଉ।
ଉର୍ଵ ଉଵାଚ। ଧନ୍ଯୋସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତୋସ୍ମି ଯସ୍ଯ ତେଽହଂ ଗୁରୁର୍ମତଃ। ନାସ୍ତି ତେ ତପସାନେନ ଭଯଂ ଚୈଵେହ ସୁଵ୍ରତ
ଉର୍ବ କହିଲେ: ମୁଁ ଧନ୍ୟ ଓ କୃପାପ୍ରାପ୍ତ, କାରଣ ତୁମେ ମୋତେ ଗୁରୁ ଭାବରେ ମାନ। ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏଠି ତୁମର କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ, ସୁବ୍ରତ।
ତାମେଵ ମାଯାଂ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ମମ ପୁତ୍ରେଣ ନିର୍ମିତାମ୍। ନିରିଂଧିନାମଗ୍ନିମଯୀଂ ଦୁଃସ୍ପର୍ଶାଂ ପାଵକୈରପି
ମୋର ପୁଅ ତିଆରି କରିଥିବା, ଅଗ୍ନିରୂପ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଶକ୍ତିକୁ ନେଇଯା, ଯାହାକୁ ଅଗ୍ନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଛୁଇଁପାରିବେ ନାହିଁ।
ଏଷା ତେ ସ୍ଵସ୍ଯ ଵଂଶସ୍ଯ ଵଶଗାରି ଵିନିଗ୍ରହେ। ରକ୍ଷିଷ୍ଯତ୍ଯାତ୍ମପକ୍ଷଂ ଚ ଵିପକ୍ଷଂ ଚ ପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତି
ଏହି ଶକ୍ତି ତୋର ବଂଶର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିବ। ଏହା ତୋର ପକ୍ଷକୁ ରକ୍ଷା କରିବ ଓ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବ।
ଵରୁଣ ଉଵାଚ। ଏଷା ଦୁର୍ଵିଷହା ମାଯା ଦେଵୈରପି ଦୁରାସଦା। ଔର୍ଵେଣ ନିର୍ମିତା ପୂର୍ଵଂ ପାଵକେନୋର୍ଵସୂନୁନା
ବରୁଣ କହିଲେ: ଏହି ମାୟା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସହ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯିବା ଦୁର୍ଲଭ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଉର୍ବଙ୍କ ପୁଅ ଔର୍ବ ଅଗ୍ନି ସହିତ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଵ୍ଯଥିତେ ଦୈତ୍ଯେ ନିର୍ଵୀର୍ଯୈଷା ନ ସଂଶଯଃ। ଶାପୋ ହ୍ଯସ୍ଯାଃ ପୁରା ଦତ୍ତଃ ସୃଷ୍ଟା ଯେନୈଵ ତେଜସା
ସେ ଦାନବ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଏହି ଶକ୍ତି ଦୁର୍ବଳ ହେବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ତେଜ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଏହାକୁ ଶାପ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଯଦ୍ଯେଷା ପ୍ରତିହଂତଵ୍ଯା କର୍ତଵ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ସୁଖୀ। ଦୀଯତାଂ ମେ ସଖୋ ଶକ୍ର ତୋଯଯୋନିର୍ନିଶାକରଃ
ଯଦି ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ବିରୋଧ କରିବା ଦରକାର, ତେବେ ଭଗବାନ୍ ସୁଖୀ ହେଉନ୍ତୁ। ସ୍ନେହୀ, ମୋତେ ଜଳର ଉତ୍ସ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦିଅ।
ତେନାହଂ ସହସଂ ଗମ୍ଯ ଯାଦୋଭିଶ୍ଚ ସମାଵୃତଃ। ମାଯାମେତାଂ ହନିଷ୍ଯାମି ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ନ ସଂଶଯଃ
ତାହା ସହିତ, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଯାଇବି, ଯାଦବମାନେ ମୋତେ ଘେରିବେ। ତୋର କୃପାରେ ଏହି ମାୟାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ନଶ୍ଟ କରିଦେବି।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତିସଂହୃଷ୍ଟଃ ଶକ୍ରସ୍ତ୍ରିଦଶଵର୍ଧନଃ। ସଂଦିଦେଶାଗ୍ରତଃ ସୋମଂ ଯୁଦ୍ଧାଯ ଶିଶିରାଯୁଧମ୍
ଏହିପରି ହେଉ—ଏହାକୁ ଶୁଣି ଖୁସି ହେଇ, ଦେବମାନେ ଯାହାଁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ର ସୋମଙ୍କୁ, ଶୀତଳାୟୁଧ ଭାବେ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗରେ ପଠାଇଲେ।
ଗଚ୍ଛ ସୋମ ସହାଯନ୍ତ୍ଵଂ କୁରୁ ପାଶଧରସ୍ଯ ଵୈ। ଅସୁରାଣାଂ ଵିନାଶାଯ ଜଯାର୍ଥଂ ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍
ହେ ସୋମ, ତୁମେ ଯାଅ, ପାଶଧାରୀଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ହେଉ। ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ବିଜୟ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ।
ତ୍ଵଂ ମତଃ ପ୍ରତିଵୀର୍ଯଶ୍ଚ ଜ୍ଯୋତିଷାମପି ଚେଶ୍ଵରଃ। ତ୍ଵନ୍ମଯାନ୍ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ରସାନ୍ଵେଦଵିଦୋ ଵିଦୁଃ
ତୁମେ ଶକ୍ତିରେ ସମାନ ଓ ଆଲୋକମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟେ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ମନାଯାଅ। ବେଦ ଜାଣିଥିବାମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଥିବା ସାରତ୍ତ୍ୱ ତୁମେ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
ତ୍ଵଯା ସମୋ ନ ଲୋକେସ୍ମିନ୍ଵିଦ୍ଯତେ ଶିଶିରାଯୁଧଃ। କ୍ଷଯଵୃଦ୍ଧୀତଵାଵ୍ଯକ୍ତେସାଗରେଚୈଵଚାଂବରେ
ହେ ଶିତକିରଣଧାରୀ, ଏହି ସଂସାରରେ ତୁମ ସମାନ କେହି ନାହାନ୍ତି, ଅଦୃଶ୍ୟର ବୃଦ୍ଧି-କ୍ଷୟ, ସମୁଦ୍ର ଓ ଆକାଶରେ ମଧ୍ୟ।
ପ୍ରଵର୍ତଯସ୍ଯହୋରାତ୍ରାତ୍କାଲଂ ସଂମୋହଯନ୍ଜଗତ୍। ଲୋକଚ୍ଛାଯାମଯଂ ଲକ୍ଷ୍ମ ତଵାଂକଃ ଶଶଵିଗ୍ରହଃ
ତୁମେ ଦିନ ଓ ରାତି ଦ୍ୱାରା ସମୟକୁ ଚଳାଉଛ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭ୍ରମିତ କରୁଛ। ତୁମ ଶରୀରରେ ଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରର ଚିହ୍ନ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଛାୟାରେ ଗଠିତ।
ନ ଵିଦୁଃ ସୋମ ତେ ମାଯାଂ ଯେ ଚ ନକ୍ଷତ୍ରଯୋନଯଃ। ତ୍ଵମାଦିତ୍ଯପଥାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଚୋପରିସ୍ଥିତଃ
ହେ ସୋମ, ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀମାନେ ତୁମର ମାୟାକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥ ଉପରେ ଓ ସମସ୍ତ ଆଲୋକମାନଙ୍କ ଉପରେ ବସିଛ।
ତମଃ ପ୍ରୋତ୍ସାର୍ଯ ସହସା ଭାସଯସ୍ଯଖିଲଂ ଜଗତ୍। ଶୀତଭାନୁର୍ହିମତନୁର୍ଜ୍ଯୋତିଷାମଧିପଃ ଶଶୀ
ତୁମେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଛ। ତୁମେ ଶିତଳ କିରଣ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ବରଫ ସମାନ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଆଲୋକମାନଙ୍କର ମାଲିକ, ଚନ୍ଦ୍ର।