କ୍ଵ ଦାରାଃ କ୍ଵ ଚ ସଂଯୋଗଃ କ୍ଵ ଚ ଭାଵଵିପର୍ଯଯଃ। ନନ୍ଵିଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ସୃଷ୍ଟା ମନସା ମାନସୀ ପ୍ରଜା
ଘରବାଳି କେଉଁଠି, ସଂଯୋଗ କେଉଁଠି, ଭାବର ଭ୍ରମ କେଉଁଠି? ଏହି ମନସ୍ପୁତ୍ରମାନେ କି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନଥିଲେ କି?
ଯଦ୍ଯସ୍ତି ତପସୋ ଵୀର୍ଯଂ ଯୁଷ୍ମାକଂ ଵିଜିତାତ୍ମନାମ୍। ସୃଜଧ୍ଵଂ ମାନସାନ୍ପୁତ୍ରାନ୍ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେନ କର୍ମଣା
ତୁମେ ଯଦି ନିଜକୁ ଜିତିଥିବା ଏବଂ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଥିବା ଲୋକ, ତେବେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପଦ୍ଧତିରେ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କର।
ମନସା ନିର୍ମିତା ଯୋନିରାଧାତଵ୍ଯା ତପସ୍ଵିଭିଃ। ନୋ ଦାରଯୋଗଂ ବୀଜଂ ଚ ଵ୍ରତମୁକ୍ତଂ ତପସ୍ଵିନାଂ
ଯେଉଁ ଗର୍ଭ ମନରେ ତିଆରି ହୁଏ, ତାହାକୁ ତପସ୍ୱୀମାନେ ସ୍ଥାପନ କରିବେ; ଘରବାଳି ସହ ଯୋଗ କିମ୍ବା ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଏହି ହେଉଛି ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କର ନିୟମ।
ଯଦିଦଂ ଲୁପ୍ତଧର୍ମାଖ୍ଯଂ ଯୁଷ୍ମାଭିରିହ ନିର୍ଭଯୈଃ। ଵ୍ଯାହୃତଂ ସଦ୍ଭିରତ୍ଯର୍ଥମସଦ୍ଭିରିଵ ସଂମତଂ
ଏଠାରେ ତୁମେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଯେ ଲୁପ୍ତ ଧର୍ମ କଥା କହିଛ, ଏହାକୁ ଭଲ ଲୋକମାନେ ବହୁତ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅଯୋଗ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ମିଥ୍ୟା ଭାବନ୍ତି।
ଵପୁର୍ଦୀପ୍ତାଂତରାତ୍ମାନମେଷ କୃତ୍ଵା ମନୋମଯଂ। ଦାରଯୋଗଂ ଵିନା ସ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ପୁତ୍ରମାତ୍ମତନୂରୁହଂ
ମୁଁ ମନରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଆତ୍ମାକୁ ଅନ୍ତରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ଘରବାଳି ସହ ଯୋଗ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଦେହରୁ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବି।
ଏଵମାତ୍ମାନମାତ୍ମା ମେ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଜନଯିଷ୍ଯତି। ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେନ ଵିଧିନା ଦିଧକ୍ଷଂତମିଵ ପ୍ରଜାଃ
ଏଭଳି ମୋ ନିଜ ଆତ୍ମା, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପଦ୍ଧତିରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଆତ୍ମାକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବ; ପ୍ରଜାମାନେକୁ ଦହିବାକୁ ଚାହିଁଥିବା ପରି।
ଵରୁଣ ଉଵାଚ। ଉର୍ଵସ୍ତୁ ତପସାଵିଷ୍ଟୋ ନିଵେଶ୍ଯୋରୁଂ ହୁତାଶନେ। ମମଂଥୈକେନ ଦର୍ଭେଣ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରସଵାରଣିଂ
ବରୁଣ କହିଲେ: ଉର୍ବା ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ଉରୁକୁ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ବସାଇଦେଲେ; ଏକ ଟି ଦର୍ଭା ଗଛରେ ଘସି, ପୁଅ ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନକୁ ତିଆରି କଲେ।
ତସ୍ଯୋରୁଂ ସହସା ଭିତ୍ଵା ଵରୋଽସୌ ହ୍ଯଗ୍ନିରୁତ୍ଥିତଃ। ଜଗତୋ ଦହନାକାଂକ୍ଷୀ ପୁତ୍ରୋଗ୍ନିସ୍ସମପଦ୍ଯତ
ତାଙ୍କ ଉରୁକୁ ହଠାତ୍ ଭାଗି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଗ୍ନି ଉଦୟ ହେଲେ; ସେ ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦହିବାକୁ ଚାହିଁ, ପୁଅ ହେଲେ।
ଉର୍ଵସ୍ଯୋରୁଂ ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ଔର୍ଵୋ ନାମାଂତକୋଽନଲଃ। ଦିଧକ୍ଷୁରିଵ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ଜଜ୍ଞେ ପରମକୋପନଃ
ଉର୍ବାଙ୍କ ଉରୁକୁ ଭାଗି, ଔର୍ବ ନାମକ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତିନି ଲୋକକୁ ଦହିବାକୁ ଚାହିଁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ।
ଉତ୍ପଦ୍ଯମାନଶ୍ଚୋଵାଚ ପିତରଂ ଦୀନଯା ଗିରା। କ୍ଷୁଧା ମେ ବାଧତେ ତାତ ଜଗଦ୍ଭକ୍ଷେତ୍ଯଜସ୍ଵ ମାଂ
ଜନ୍ମ ହେଉଥିବାବେଳେ, ସେ ଦୁଃଖିତ ସ୍ୱରରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ପିତା, ମୋତେ ଭୋକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି। ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଖାଇଦେଉ କି?'
ତ୍ରିଦିଵାରୋହିଭିର୍ଜ୍ଵାଲୈର୍ଜୃମ୍ଭମାଣୋ ଦିଶୋ ଦଶ। ନିର୍ଦହନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଵଵୃଧେ ସୋଂତକୋପମଃ1.41.
ତାଙ୍କ ଜ୍ୱାଳା ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଛୁଇଁ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠିଗଲା; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦହି, ସେ ବିନାଶ ଅଗ୍ନି ପରି ବଢ଼ିଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ବ୍ରହ୍ମା ମୁନିମୁର୍ଵଂ ସମାଗତଃ। ଉଵାଚ ଵାର୍ଯତାଂ ପୁତ୍ରୋ ଜଗତସ୍ତ୍ଵଂ ଦଯାଂ କୁରୁ
ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଋଷି ଉର୍ବାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି କହିଲେ: 'ପୁଅକୁ ଅଟକାଅ, ଜଗତ ପାଇଁ ଦୟା ଦେଖା।'
ଅସ୍ଯାପତ୍ପସ୍ଯତେ ଵିପ୍ର କରିଷ୍ଯେ ସାହ୍ଯମୁତ୍ତମଂ। ତଥ୍ଯମେତଦ୍ଵଚଃ ପୁତ୍ର ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଵଦତାଂ ଵର
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଶିଶୁ ପାଇଁ ମୁଁ ଉତ୍ତମ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି। ଏହି କଥା ସତ୍ୟ, ପୁଅ, ଶ୍ରବଣ କର, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହୁଛି।'
ଔର୍ଵ ଉଵାଚ। ଧନ୍ଯୋସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତୋସ୍ମି ଯନ୍ମେ ତ୍ଵଂ ଭଗଵନ୍ଶିଶୋଃ। ମତିମେତାଂ ଦଦାସୀହ ପରମାତ୍ମନ୍ହିତାଯ ଵୈ
ଔର୍ବ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ କୃପାପ୍ରାପ୍ତ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଏଠାରେ ମୋ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ।'
ପ୍ରଭାତକାଲେ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ କାଂକ୍ଷିତଵ୍ଯେ ସମାଗମେ। ଭଗଵଂସ୍ତର୍ପିତଃ ପୁତ୍ରଃ କୈର୍ହଵ୍ଯୈଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ସୁଖମ୍
ପ୍ରଭାତ ଆସିଲେ ଓ ଆକାଂକ୍ଷିତ ମିଳନ ହେଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, କେଉଁ ହବିଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋ ପୁଅ ତୃପ୍ତ ହେବେ ଓ ସୁଖ ପାଇବେ?
କୁତ୍ର ଚାସ୍ଯ ନିଵାସଃ ସ୍ଯାଦ୍ଭୋଜନଂ ତୁ କିମାତ୍ମକମ୍। ଵିଧାସ୍ଯତୀହ ଭଗଵାନ୍ଵୀର୍ଯତୁଲ୍ଯଂ ମହୌଜସଃ
ତାଙ୍କର ବାସ କେଉଁଠି ହେବ, ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ କଣ ହେବ? ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ମେଳାଉଥିବା ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେବେ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ବଡଵାମୁଖେ ଚ ଵସତିଃ ସମୁଦ୍ରେ ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯତି। ମମଯୋନିର୍ଜଲଂ ଵିପ୍ର ତଚ୍ଚାମେଯଂ ଵ୍ରଜତ୍ଵଯଂ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବଡବାନଳର ମୁହଁରେ ଏକ ବାସସ୍ଥାନ ହେବ। ମୋର ଉତ୍ସ ଜଳ, ମୁଁ ଏହି ଅପାର ଜଳକୁ ତୋତେ ସହିତ ପଠାଉଛି, ମୁନି।
ତତ୍ରାଽଯମାସ୍ତେ ନିଯତଂ ପିବନ୍ଵାରିମଯଂ ହଵିଃ। ତଦ୍ଵାରିଵିସ୍ତରଂ ଵିପ୍ର ଵିସୃଜାମ୍ଯାଲଯଂ ଚ ତମ୍
ସେଠାରେ ସେ ସଦା ରହି, ଜଳକୁ ହବି ଭାବେ ପିଉଛନ୍ତି। ଏହି ଜଳର ବିସ୍ତାର ଓ ଏହାର ଆଶ୍ରୟକୁ ମୁଁ ତୋତେ ଦେଉଛି, ମୁନି।
ତତୋ ଯୁଗାଂତେ ଭୂତାନାମେଷ ଚାହଂ ଚ ପୁତ୍ରକ। ସହିତୋ ଵିଚରିଷ୍ଯାଵୋ ନିଷ୍ପୁରାଣକରାଵିହ
ପରେ, ଯୁଗ ଶେଷରେ, ଓ ପୁଅ, ମୁଁ ଏବଂ ଏହି ପ୍ରାଣୀ ଦୁହେଁ ଏଠାରେ ଏକାସାଥି ଘୁରିବୁ, ପୁରୁଣା କିଛି ରହିବ ନାହିଁ।
ଏଷୋଗ୍ନିରଂତକାଲେ ତୁ ସଲିଲାଶୀ ମଯା କୃତଃ। ଦହନଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସଦେଵାସୁରରକ୍ଷସାମ୍
ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ, ସଂହାର ସମୟରେ, ମୁଁ ଜଳ ଖାଇବା ପାଇଁ ବନାଇଛି। ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଠାରୁ ସବୁକୁ ଦହିଦେବ।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଂ ସୋଗ୍ନିଃ ସଂଵୃତଜ୍ଵାଲମଂଡଲଃ। ପ୍ରଵିଵେଶାର୍ଣଵମୁଖଂ ନତ୍ଵୋର୍ଵଂ ପିତରଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ଏହିପରି ହେଉ—ଏହି ଅଗ୍ନି, ତାହାର ଜ୍ୱାଳା ଲୁଚାଇ, ସମୁଦ୍ରର ମୁହଁକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ତାଙ୍କ ପିତା, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ।
ପ୍ରତିଯାତସ୍ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତେ ଚ ସର୍ଵେ ମହର୍ଷଯଃ। ଔର୍ଵସ୍ଯାଗ୍ନେଃ ପ୍ରଭାଵଜ୍ଞାଃ ସ୍ଵାଂସ୍ଵାଂ ଗତିମୁପାଗତାଃ
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଫେରିଗଲେ, ଏବଂ ସେଇ ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ, ଔର୍ବଙ୍କ ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣି, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ଗନ୍ତବ୍ୟକୁ ଚଲିଗଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦା ତନ୍ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍। ଉର୍ଵଂ ପ୍ରଣତସର୍ଵାଂଗୋ ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ସେଠାରେ ସେ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରେ ଉର୍ବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ନଦ୍ଭୁତମିଦଂ ସଂଵୃତ୍ତଂ ଲୋକସାକ୍ଷିକମ୍। ତପସା ତେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରିତୁଷ୍ଟଃ ପିତାମହଃ
ଭଗବନ୍ତ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ଘଟିଛି। ତୁମ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତାମହ ଖୁସି ହେଇଛନ୍ତି।
ଅହଂ ତୁ ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ତଵ ଚୈଵ ମହାଵ୍ରତ। ଭୃତ୍ଯ ଇତ୍ଯଵଗଂତଵ୍ଯଃ ଶ୍ଲାଘ୍ଯସ୍ତ୍ଵମିହ କର୍ମଣା
ମୁଁ ତୁମ ପୁଅ ଓ ତୁମର ଦାସ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଏଠି ତୁମେ କର୍ମରେ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ।
ତନ୍ମାଂ ପଶ୍ଯ ସମାପନ୍ନଂ ତଵୈଵାରାଧନେ ରତମ୍। ଯଦି ସୀଦେନ୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଵୈ ଵସ୍ଯାତ୍ପରାଜଯଃ
ତେଣୁ ମୋତେ ତୁମ ପୂଜାରେ ଲିନ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଭାବେ ଦେଖ। ଯଦି ମୁଁ ଅସଫଳ ହେଉଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେବେ ତୁମ ହାର ହେଉ।
ଉର୍ଵ ଉଵାଚ। ଧନ୍ଯୋସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତୋସ୍ମି ଯସ୍ଯ ତେଽହଂ ଗୁରୁର୍ମତଃ। ନାସ୍ତି ତେ ତପସାନେନ ଭଯଂ ଚୈଵେହ ସୁଵ୍ରତ
ଉର୍ବ କହିଲେ: ମୁଁ ଧନ୍ୟ ଓ କୃପାପ୍ରାପ୍ତ, କାରଣ ତୁମେ ମୋତେ ଗୁରୁ ଭାବରେ ମାନ। ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏଠି ତୁମର କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ, ସୁବ୍ରତ।
ତାମେଵ ମାଯାଂ ଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ମମ ପୁତ୍ରେଣ ନିର୍ମିତାମ୍। ନିରିଂଧିନାମଗ୍ନିମଯୀଂ ଦୁଃସ୍ପର୍ଶାଂ ପାଵକୈରପି
ମୋର ପୁଅ ତିଆରି କରିଥିବା, ଅଗ୍ନିରୂପ ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଶକ୍ତିକୁ ନେଇଯା, ଯାହାକୁ ଅଗ୍ନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଛୁଇଁପାରିବେ ନାହିଁ।
ଏଷା ତେ ସ୍ଵସ୍ଯ ଵଂଶସ୍ଯ ଵଶଗାରି ଵିନିଗ୍ରହେ। ରକ୍ଷିଷ୍ଯତ୍ଯାତ୍ମପକ୍ଷଂ ଚ ଵିପକ୍ଷଂ ଚ ପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତି
ଏହି ଶକ୍ତି ତୋର ବଂଶର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିବ। ଏହା ତୋର ପକ୍ଷକୁ ରକ୍ଷା କରିବ ଓ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବ।
ଵରୁଣ ଉଵାଚ। ଏଷା ଦୁର୍ଵିଷହା ମାଯା ଦେଵୈରପି ଦୁରାସଦା। ଔର୍ଵେଣ ନିର୍ମିତା ପୂର୍ଵଂ ପାଵକେନୋର୍ଵସୂନୁନା
ବରୁଣ କହିଲେ: ଏହି ମାୟା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅସହ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯିବା ଦୁର୍ଲଭ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଉର୍ବଙ୍କ ପୁଅ ଔର୍ବ ଅଗ୍ନି ସହିତ ତିଆରି କରିଥିଲେ।