ଦାନଵା ଦୈଵତୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ନାନାପ୍ରହରଣୋଦ୍ଯମାଃ। ସମୀଯୁର୍ଯୁଧ୍ଯମାନା ଵୈ ପର୍ଵତା ଇଵ ପର୍ଵତୈଃ1.41.
ଦାନବମାନେ ଓ ଦେବମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ପାହାଡ଼ ସହ ପାହାଡ଼ ଭିଡ଼ିବା ପରି।
ତତ୍ସୁରାସୁରସଂଯୁକ୍ତଂ ଯୁଦ୍ଧମତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ବଭୌ। ଧର୍ମାଧର୍ମସମାଯୁକ୍ତଂ ଦର୍ପେଣ ଵିନଯେନ ଚ
ସେଇ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ମିଶିଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ଗର୍ବ ଓ ନମ୍ରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତତୋ ହଯୈଃ ପ୍ରଜଵିତୈର୍ଵାରଣୈଶ୍ଚ ପ୍ରଚୋଦିତୈଃ। ଉତ୍ପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଗଗନେ ସାସିହସ୍ତୈଃ ସମଂତତଃ
ତାପରେ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଓ ଚଳନ୍ତି ହାତୀମାନେ, ତଳୱାର ଧରି ହାତରେ, ଚାରିପାଖରେ ଆକାଶକୁ ଲାଘି ଯାଇଥିଲେ।
କ୍ଷିପ୍ଯମାଣୈଶ୍ଚ ମୁସଲୈଃ ସଂପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସାଯକୈଃ। ଚାପୈର୍ଵିସ୍ଫାର୍ଯମାଣୈଶ୍ଚ ପାତ୍ଯମାନୈଃ ସୁଦାରୁଣୈଃ
ଏହି ସମୟରେ ଗଦା ଛାଡ଼ାଯାଉଥିଲା, ବାଣ ଉଡ଼ୁଥିଲା, ଧନୁଷ ତଣାଯାଉଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଭୂମିରେ ପଡ଼ୁଥିଲା।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଘୋରଂ ଦେଵଦାନଵସଂକୁଲମ୍। ଜଗତସ୍ତ୍ରାସଜନନଂ ଯୁଗସଂଵର୍ତକୋପମମ୍
ସେଠାରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଭରିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ହେଲା, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଭୟ ଛାଇଗଲା, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତର ସମୟର ନାଶ।
ସ୍ଵହସ୍ତମୁକ୍ତୈଃ ପରିଘୈର୍ମୁଦ୍ଗରୈଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତୈଃ। ଦାନଵାସ୍ସମରେ ଜଘ୍ନୁର୍ଦେଵାନିଂଦ୍ରପୁରୋଗମାନ୍
ଦାନବମାନେ ନିଜ ହାତରେ ପାହାଡ଼, ଲୋହା ଗଦା ଓ ମୁସଳ ଛାଡ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ଦେବତାମାନୋକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନା ବଲିଭିର୍ଦାନଵୈର୍ଜିତକାଶିଭିଃ। ଵିଷଣ୍ଣଵଦନା ଦେଵା ଜଗ୍ମୁରାର୍ତିଂ ପରାଂ ମୃଧେ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନୋକୁ ପ୍ରହାର କରି, ସେମାନଙ୍କର ମୁହଁ ମଲିନ ହୋଇଗଲା, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ।
ତେ ଚାସ୍ତ୍ରଶୂଲମଥିତାଃ ପରିଘୈର୍ଭିନ୍ନମସ୍ତକାଃ। ଭିନ୍ନୋରସ୍କା ଦିତିସୁତୈଃ ସ୍ରଵଦ୍ରକ୍ତା ରଣେ ବହୁ
ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶୂଳରେ ଦେବତାମାନେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ପରଘାତରେ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟିଗଲା, ଦିତିର ପୁଅମାନେ ଛାତି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ରକ୍ତ ଝରିଲା।
ସୂଦିତାଃ ଶରଜାଲୈଶ୍ଚ ନିର୍ଯତ୍ନାଶ୍ଚ ଶରୈଃ କୃତାଃ। ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଦାନଵୀଂ ମାଯାଂ ନ ଶେକୁସ୍ତେ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ବାଣର ଝଡ଼ରେ ଦେବତାମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଅସ୍ତ୍ରରେ ଅସହାୟ ହେଲେ, ଦାନବମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ମାୟାରେ ପଡ଼ି, କିଛି କରିପାରିଲେନି।
ଉତ୍ତଂଭିତମିଵାଭାତି ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ସଦୃଶାକୃତି। ବଲଂ ସୁରାଣାମସୁରୈର୍ନିଷ୍ପ୍ରଯତ୍ନାଯୁଧଂ କୃତମ୍
ଦେବତାମାନୋର ସେନା, ଦାନବମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଛିନି ନିଜେ ନିଜେ ନିର୍ଜୀବ କରିଦେଲେ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ, ଜଣେ ଜଣେ ଦେହ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଣ ନଥିଲା।
ଦୈତ୍ଯଚାପଚ୍ଯୁତାନ୍ଘୋରାଂଶ୍ଛିତ୍ଵା ଵଜ୍ରେଣ ତାନ୍ଶରାନ୍। ଶକ୍ରୋ ଦୈତ୍ଯବଲଂ ଘୋରଂ ଵିଵେଶ ବହୁଲୋଚନଃ
ଦାନବମାନେ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ିଥିବା ଭୟଙ୍କର ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା କାଟି, ବହୁ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନୋର ଭୟଙ୍କର ସେନାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ଦୈତ୍ଯପ୍ରମୁଖାନ୍ସର୍ଵାନ୍ହତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯବଲଂ ମହତ୍। ତାମସେନାସ୍ତ୍ରଜାଲେନ ତମୋଭୂତମଥାକରୋତ୍
ସେ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ଓ ତାଙ୍କର ନେତାମାନୋକୁ ମାରି, ଦାନବମାନୋର ବଡ଼ ସେନାକୁ ତାମସିକ ଅସ୍ତ୍ରର ଜାଲରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ବଢ଼ାଇଦେଲେ।
ତେଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ନାନ୍ଵବୁଧ୍ଯଂତ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଵାହନାନି ଚ। ଘୋରେଣ ତମସାଵିଷ୍ଟାଃ ପୁରୁହୂତସ୍ଯ ତେଜସା
ପୁରୁହୂତଙ୍କ ତେଜରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ, ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେନି, ଦାନବମାନୋର ଯାନମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିପାରିଲେନି।
ମାଯାପାଶୈର୍ଵିମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ଯତ୍ନଵଂତଃ ସୁରୋତ୍ତମାଃ। ଶିରାଂସି ଦୈତ୍ଯସଂଘାନାଂ ତମୋଭୂତାନ୍ଯପାତଯନ୍
ମାୟାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ଉଦ୍ୟମ କରି, ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଥିବା ଦାନବମାନେ ଦଳର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଅପଧ୍ଵସ୍ତା ଵିସଂଜ୍ଞାଶ୍ଚ ତମସା ନୀଲଵର୍ଚସା। ପେତୁସ୍ତେ ଦାନଵାସ୍ସଦ୍ଯଶ୍ଛିନ୍ନପକ୍ଷା ଇଵାଦ୍ରଯଃ
ନୀଳ ଆଲୋକ ଥିବା ଅନ୍ଧକାରରେ ଦାନବମାନେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ, ଅଚେତନ ହୋଇ, ପର୍ବତର ପକ୍ଷ କାଟିଦେଲେ ପରି, ସହସା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତ୍ରାଭିଭୂତଦୈତ୍ଯୈଂଦ୍ରମଂଧକାରମିଵାଂତରଂ। ଦାନଵଂ ଦେହସଦନଂ ତମୋଭୂତମିଵାଭଵତ୍
ସେଠାରେ ଦାନବମାନେ ପରାଜିତ ହେବା ପରେ, ଦାନବମାନେର ନିବାସ ଏମିତି ଅନ୍ଧକାର ହେଲା, ଯେପରି ତାଙ୍କର ଦେହ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରରେ ପରିଣତ ହୋଇଗଲା।
ତଥାଽସୃଜନ୍ମହାମାଯାଂ ମଯସ୍ତାଂ ତାମସୀଂ ଦହନ୍। ଯୁଗାଂତୋଦ୍ଯୋତଜନନୀଂ ସୃଷ୍ଟା ମୌର୍ଵେଣ ଵହ୍ନିନା
ତାପରେ ମୟା ଏକ ବଡ଼ ମାୟା ତିଆରି କଲେ, ଏହା ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅଗ୍ନିର ମିଶ୍ରଣ, ମୌର୍ବୀ ଅଗ୍ନିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯାହା ଯୁଗାନ୍ତର ଆଲୋକ ଆଣେ।
ସ ଦଦାହ ଚ ତାଂ ଶାକ୍ରୀଂ ମାଯା ମଯଵିକଲ୍ପିତା। ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚାଦିତ୍ଯଵପୁଷା ସଦ୍ଯ ଉତ୍ତସ୍ଥୁରାହଵେ
ସେ ମୟା ତିଆରି କରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମାୟାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଦେଲେ, ଦାନବମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆକୃତି ଧରି ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉଠିଲେ।
ମାଯାଂ ମୌର୍ଵୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଦହ୍ଯମାନା ଦିଵୌକସଃ। ଭେଜିରେ ଚଂଦ୍ରଵିଷଯଂ ଶୀତାଂଶୁସଲିଲହ୍ରଦମ୍
ମୌର୍ବୀ ମାୟାର ସ୍ପର୍ଶରେ ଦେବତାମାନେ ଜଳିଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ମଣ୍ଡଳକୁ, ଶୀତଳ ଚନ୍ଦ୍ରଜଳର ହ୍ରଦକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତେ ଦହ୍ଯମାନା ଔର୍ଵେଣ ଵହ୍ନିନା ନଷ୍ଟଚେତସଃ। ଶଶଂସୁର୍ଵଜ୍ରିଣଂ ଦେଵାଃ ସଂତପ୍ତାଃ ଶରଣୈଷିଣଃ
ଔର୍ବ ଅଗ୍ନିରେ ଦେବତାମାନେ ଦହିଯାଉଥିଲେ, ମନ ହରାଇ, ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ତାପରେ ଏବଂ ଶରଣ ଚାହିଁ, ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ।
ସଂତପ୍ତେ ମାଯଯା ସୈନ୍ଯେ ହନ୍ଯମାନେ ଚ ଦାନଵୈଃ। ଚୋଦିତୋ ଦେଵରାଜେନ ଵରୁଣୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ମାୟାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇଥିବା ସେନା ଦାନବମାନେ ହତ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ ବରୁଣ ଏହି କଥା କହିଲେ:
ପୁରା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଜଃ ଶକ୍ର ତପସ୍ତେପେ ସୁଦାରୁଣମ୍। ଉର୍ଵଃ ସ ପୂର୍ଵଂ ତେଜସ୍ଵୀ ସଦୃଶୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଗୁଣୈଃ
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିପୁତ୍ର ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ; ସେ ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ, ଗୁଣରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ।
ତଂ ତପଂତମିଵାଦିତ୍ଯଂ ତପସା ଜଗଦଵ୍ଯଯଂ। ଉପତସ୍ଥୁର୍ମୁନିଗଣା ଦେଵା ଦେଵର୍ଷିଭିଃ ସହ
ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନେକ ଋଷି, ଦେବତା ଓ ଦେବଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଶ୍ଚୈଵ ଦାନଵୋ ଦାନଵେଶ୍ଵରଃ। ୠଷିଂ ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସ ପୁରା ପରମତେଜସମ୍
ଦାନବମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏକଦିନ ସେ ପରମ ତେଜସ୍ୱୀ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ଊଚୁର୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯସ୍ତେ ତୁ ଵଚନଂ ଧର୍ମସଂହିତମ୍। ୠଷିଵଂଶେଷୁ ଭଗଵଂଶ୍ଛିନ୍ନମୂଲମିଦଂ କୁଲଂ
ତାପରେ ସେଇ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଧର୍ମରେ ଭରିଥିବା ଏହି କଥା କହିଲେ: 'ହେ ଭଗବନ୍, ଋଷିବଂଶରେ ଏହି କୁଳର ମୂଳ କଟାଯାଇଛି।'
ଏକସ୍ତ୍ଵମନପତ୍ଯଶ୍ଚ ଗୋତ୍ରା ଯାଽନ୍ଯୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। କୌମାରଂ ଵ୍ରତମାସ୍ଥାଯ କ୍ଲେଶମେଵାନୁଵର୍ତସେ
'ତୁମେ ଏକାକି ଅଛ, ସନ୍ତାନ ନାହିଁ, ତୁମର ଗୋତ୍ରର ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ; ଶୈଶବରୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, କେବଳ କଷ୍ଟରେ ଅଛ।'
ବହୂନି ଵିପ୍ରଗୋତ୍ରାଣି ମୁନୀନାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍। ଏକଦେହାନି ତିଷ୍ଠଂତି ଵିଵିକ୍ତାନି ଵିନା ପ୍ରଜାଃ
'ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୋତ୍ର ଓ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା ମୁନିମାନେ ଏକାକି ଦେହରେ, ସନ୍ତାନ ବିନା ଅଲଗା ଅଛନ୍ତି।'
ଏଵଂଭୂତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ପୁତ୍ରୈର୍ମେ ନାସ୍ତି କାରଣମ୍। ଭଵାଂଶ୍ଚ ତାପସଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଜାପତି ସମଦ୍ଯୁତିଃ
'ଏପରି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମୋର ପୁଅମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ; ଆଉ ତୁମେ, ତପସ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ।'
ତତ୍ପ୍ରଵର୍ତସ୍ଵ ଵଂଶାଯ ଵର୍ଧଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା। ସମାଧତ୍ସ୍ଵୋର୍ଜିତଂ ତେଜୋ ଦ୍ଵିତୀଯାଂ କୁରୁ ଵୈ ତନୁଂ
'ଏହିଠାରୁ, ତୁମର ବଂଶ ଚାଲାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କର, ନିଜେ ନିଜକୁ ବଢ଼ାଅ; ତୁମେ ଅର୍ଜିତ ତେଜକୁ ସ୍ଥିର କର, ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେହ ତିଆରି କର।'
ସ ଏଵମୁକ୍ତୋ ମୁନିଭିର୍ମୁନିର୍ମନସି ତାଡିତଃ। ଜଗର୍ହ ତାନୃଷିଗଣାନ୍ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି ମୁନିମାନେ କହିବା ପରେ, ସେ ମୁନି ମନରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଭର୍ଜନା କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ: