ମହେଂଦ୍ରେଣାମୃତସ୍ଯାର୍ଥେ ଵଜ୍ରେଣ କୃତଲକ୍ଷଣମ୍। ଵିଚିତ୍ରପତ୍ରଵସନଂ ଧାତୁମଂତମିଵାଚଲମ୍
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅମୃତ ପାଇଁ ଚିହ୍ନିତ, ଅଦ୍ଭୁତ ପଙ୍ଖି ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଧାତୁ ଭରିଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସ୍ଫୀତକ୍ରୋଧାଵଲଂବେନ ଶୀତାଂଶୁସମତେଜସା। ଭୋଗିଭୋଗାଵସକ୍ତେନ ମଣିରତ୍ନେନ ଭାସ୍ଵତା
ବଢ଼ୁଥିବା କ୍ରୋଧକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ନାଗର ତରଙ୍ଗରେ ଲାଗିଥିବା ମଣିରତ୍ନର ଚମକରେ ଶୋଭିତ।
ପକ୍ଷାଭ୍ଯାଂ ଚାରୁପତ୍ରାଭ୍ଯାମାଵୃତଂ ଦିଵି ଲୀଲଯା। ଯୁଗାଂତେ ସେଂଦ୍ରଚାପାଭ୍ଯାଂ ତୋଯଦାଭ୍ଯାମିଵାଂବରମ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ସୁନ୍ଦର ପଖ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରେ ଖେଳିବା ସମୟରେ ଢାକିଯାଇଥିଲେ, ଯେପରି ଯୁଗ ଶେଷରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଓ ମେଘରେ ଆକାଶ ଢାକିଯାଏ।
ନୀଲଲୋହିତପୀତାଭିଃ ପତାକାଭିରଲଂକୃତମ୍। ଅରୁଣାଵରଜଂ ଶ୍ରୀମାନାରୁହ୍ଯ ସମରେ ପ୍ରଭୁଃ
ନୀଳ, ଲାଲ୍ ଓ ହଳଦୀ ରଙ୍ଗର ପତାକାରେ ଶୋଭିତ, ଅରୁଣଙ୍କ ଭାଇ ଉପରେ ଅସୀମ ମହିମା ଥିବା ପ୍ରଭୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଚଢ଼ିଲେ।
ସୁଵର୍ଣଵର୍ଣଵପୁଷଂ ସୁପର୍ଣଂ ଖେଚରୋତ୍ତମମ୍। ତମନ୍ଵଯୁଃ ସୁରଗଣା ମୁନଯଶ୍ଚ ସମାହିତାଃ
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେହ ଥିବା, ଆକାଶରେ ଉତ୍ତମ ଗତିଶୀଳ ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ, ଦେବମାନେ ଓ ଧ୍ୟାନସ୍ଥ ଋଷିମାନେ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ।
ଗୀର୍ଭିଃ ପରମମଂତ୍ରାଭିସ୍ତୁଷ୍ଟୁଵୁଶ୍ଚ ଗଦାଧରମ୍। ତଦ୍ଵୈଶ୍ରଵଣସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟଂ ଵୈଵସ୍ଵତପୁରଃସରମ୍
ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗଦାଧାରୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ, ଯିଏ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିଲେ।
ଵାରିରାଜପରିକ୍ଷିପ୍ତଂ ଦେଵରାଜଵିରାଜିତମ୍। ପଵନାବଦ୍ଧନିର୍ଘୋଷଂ ସଂପ୍ରଦୀପ୍ତ ହୁତାଶନମ୍
ଜଳରାଜା ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା, ଦେବରାଜା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ, ପବନର ଗୁଞ୍ଜନରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିବା, ହବନାଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍।
ଵିଷ୍ଣୋର୍ଜିଷ୍ଣୋଃ ସହିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣୋସ୍ତେଜସାଵୃତମ୍। ବଲଂ ବଲଵଦୁଦ୍ରିକ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମଵର୍ତତ
ବିଷ୍ଣୁ, ଜିଷ୍ଣୁ, ସହିଷ୍ଣୁ ଓ ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜରେ ଭରିଥିବା, ବଳଶାଳୀ ସେନା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲା।
ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ଦେଵେଭ୍ଯ ଇତି ବୃହସ୍ପତିରଭାଷତ। ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ଦୈତ୍ଯେଭ୍ଯ ଇତି ଉଶନା ଵାକ୍ଯମାଦଦେ
ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ, 'ଦେବମାନେ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ', ତାପରେ ଉଶନା କହିଲେ, 'ଦାଇତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ'।
ତାଭ୍ଯାଂ ବଲାଭ୍ଯାଂ ସଂଜଜ୍ଞେ ତୁମୁଲୋ ଵିଗ୍ରହସ୍ତଥା। ସୁରାଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣାମ୍
ସେଇ ଦୁଇ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଦେବମାନେ ଓ ଅସୁରମାନେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧାରେ ବିଜୟ ଚାହିଁଲେ।
ଦାନଵା ଦୈଵତୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ନାନାପ୍ରହରଣୋଦ୍ଯମାଃ। ସମୀଯୁର୍ଯୁଧ୍ଯମାନା ଵୈ ପର୍ଵତା ଇଵ ପର୍ଵତୈଃ1.41.
ଦାନବମାନେ ଓ ଦେବମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ପାହାଡ଼ ସହ ପାହାଡ଼ ଭିଡ଼ିବା ପରି।
ତତ୍ସୁରାସୁରସଂଯୁକ୍ତଂ ଯୁଦ୍ଧମତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ବଭୌ। ଧର୍ମାଧର୍ମସମାଯୁକ୍ତଂ ଦର୍ପେଣ ଵିନଯେନ ଚ
ସେଇ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ମିଶିଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ଗର୍ବ ଓ ନମ୍ରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତତୋ ହଯୈଃ ପ୍ରଜଵିତୈର୍ଵାରଣୈଶ୍ଚ ପ୍ରଚୋଦିତୈଃ। ଉତ୍ପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଗଗନେ ସାସିହସ୍ତୈଃ ସମଂତତଃ
ତାପରେ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଓ ଚଳନ୍ତି ହାତୀମାନେ, ତଳୱାର ଧରି ହାତରେ, ଚାରିପାଖରେ ଆକାଶକୁ ଲାଘି ଯାଇଥିଲେ।
କ୍ଷିପ୍ଯମାଣୈଶ୍ଚ ମୁସଲୈଃ ସଂପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସାଯକୈଃ। ଚାପୈର୍ଵିସ୍ଫାର୍ଯମାଣୈଶ୍ଚ ପାତ୍ଯମାନୈଃ ସୁଦାରୁଣୈଃ
ଏହି ସମୟରେ ଗଦା ଛାଡ଼ାଯାଉଥିଲା, ବାଣ ଉଡ଼ୁଥିଲା, ଧନୁଷ ତଣାଯାଉଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଭୂମିରେ ପଡ଼ୁଥିଲା।
ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମଭଵଦ୍ଘୋରଂ ଦେଵଦାନଵସଂକୁଲମ୍। ଜଗତସ୍ତ୍ରାସଜନନଂ ଯୁଗସଂଵର୍ତକୋପମମ୍
ସେଠାରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଭରିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ହେଲା, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଭୟ ଛାଇଗଲା, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତର ସମୟର ନାଶ।
ସ୍ଵହସ୍ତମୁକ୍ତୈଃ ପରିଘୈର୍ମୁଦ୍ଗରୈଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତୈଃ। ଦାନଵାସ୍ସମରେ ଜଘ୍ନୁର୍ଦେଵାନିଂଦ୍ରପୁରୋଗମାନ୍
ଦାନବମାନେ ନିଜ ହାତରେ ପାହାଡ଼, ଲୋହା ଗଦା ଓ ମୁସଳ ଛାଡ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ଦେବତାମାନୋକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନା ବଲିଭିର୍ଦାନଵୈର୍ଜିତକାଶିଭିଃ। ଵିଷଣ୍ଣଵଦନା ଦେଵା ଜଗ୍ମୁରାର୍ତିଂ ପରାଂ ମୃଧେ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନୋକୁ ପ୍ରହାର କରି, ସେମାନଙ୍କର ମୁହଁ ମଲିନ ହୋଇଗଲା, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ।
ତେ ଚାସ୍ତ୍ରଶୂଲମଥିତାଃ ପରିଘୈର୍ଭିନ୍ନମସ୍ତକାଃ। ଭିନ୍ନୋରସ୍କା ଦିତିସୁତୈଃ ସ୍ରଵଦ୍ରକ୍ତା ରଣେ ବହୁ
ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶୂଳରେ ଦେବତାମାନେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ପରଘାତରେ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟିଗଲା, ଦିତିର ପୁଅମାନେ ଛାତି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ରକ୍ତ ଝରିଲା।
ସୂଦିତାଃ ଶରଜାଲୈଶ୍ଚ ନିର୍ଯତ୍ନାଶ୍ଚ ଶରୈଃ କୃତାଃ। ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଦାନଵୀଂ ମାଯାଂ ନ ଶେକୁସ୍ତେ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ବାଣର ଝଡ଼ରେ ଦେବତାମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଅସ୍ତ୍ରରେ ଅସହାୟ ହେଲେ, ଦାନବମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ମାୟାରେ ପଡ଼ି, କିଛି କରିପାରିଲେନି।
ଉତ୍ତଂଭିତମିଵାଭାତି ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ସଦୃଶାକୃତି। ବଲଂ ସୁରାଣାମସୁରୈର୍ନିଷ୍ପ୍ରଯତ୍ନାଯୁଧଂ କୃତମ୍
ଦେବତାମାନୋର ସେନା, ଦାନବମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଛିନି ନିଜେ ନିଜେ ନିର୍ଜୀବ କରିଦେଲେ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ, ଜଣେ ଜଣେ ଦେହ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଣ ନଥିଲା।
ଦୈତ୍ଯଚାପଚ୍ଯୁତାନ୍ଘୋରାଂଶ୍ଛିତ୍ଵା ଵଜ୍ରେଣ ତାନ୍ଶରାନ୍। ଶକ୍ରୋ ଦୈତ୍ଯବଲଂ ଘୋରଂ ଵିଵେଶ ବହୁଲୋଚନଃ
ଦାନବମାନେ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ିଥିବା ଭୟଙ୍କର ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା କାଟି, ବହୁ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବମାନୋର ଭୟଙ୍କର ସେନାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ଦୈତ୍ଯପ୍ରମୁଖାନ୍ସର୍ଵାନ୍ହତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯବଲଂ ମହତ୍। ତାମସେନାସ୍ତ୍ରଜାଲେନ ତମୋଭୂତମଥାକରୋତ୍
ସେ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ଓ ତାଙ୍କର ନେତାମାନୋକୁ ମାରି, ଦାନବମାନୋର ବଡ଼ ସେନାକୁ ତାମସିକ ଅସ୍ତ୍ରର ଜାଲରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ବଢ଼ାଇଦେଲେ।
ତେଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ନାନ୍ଵବୁଧ୍ଯଂତ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଵାହନାନି ଚ। ଘୋରେଣ ତମସାଵିଷ୍ଟାଃ ପୁରୁହୂତସ୍ଯ ତେଜସା
ପୁରୁହୂତଙ୍କ ତେଜରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ, ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେନି, ଦାନବମାନୋର ଯାନମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନିପାରିଲେନି।
ମାଯାପାଶୈର୍ଵିମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ଯତ୍ନଵଂତଃ ସୁରୋତ୍ତମାଃ। ଶିରାଂସି ଦୈତ୍ଯସଂଘାନାଂ ତମୋଭୂତାନ୍ଯପାତଯନ୍
ମାୟାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ଉଦ୍ୟମ କରି, ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଥିବା ଦାନବମାନେ ଦଳର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ଅପଧ୍ଵସ୍ତା ଵିସଂଜ୍ଞାଶ୍ଚ ତମସା ନୀଲଵର୍ଚସା। ପେତୁସ୍ତେ ଦାନଵାସ୍ସଦ୍ଯଶ୍ଛିନ୍ନପକ୍ଷା ଇଵାଦ୍ରଯଃ
ନୀଳ ଆଲୋକ ଥିବା ଅନ୍ଧକାରରେ ଦାନବମାନେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ, ଅଚେତନ ହୋଇ, ପର୍ବତର ପକ୍ଷ କାଟିଦେଲେ ପରି, ସହସା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତ୍ରାଭିଭୂତଦୈତ୍ଯୈଂଦ୍ରମଂଧକାରମିଵାଂତରଂ। ଦାନଵଂ ଦେହସଦନଂ ତମୋଭୂତମିଵାଭଵତ୍
ସେଠାରେ ଦାନବମାନେ ପରାଜିତ ହେବା ପରେ, ଦାନବମାନେର ନିବାସ ଏମିତି ଅନ୍ଧକାର ହେଲା, ଯେପରି ତାଙ୍କର ଦେହ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରରେ ପରିଣତ ହୋଇଗଲା।
ତଥାଽସୃଜନ୍ମହାମାଯାଂ ମଯସ୍ତାଂ ତାମସୀଂ ଦହନ୍। ଯୁଗାଂତୋଦ୍ଯୋତଜନନୀଂ ସୃଷ୍ଟା ମୌର୍ଵେଣ ଵହ୍ନିନା
ତାପରେ ମୟା ଏକ ବଡ଼ ମାୟା ତିଆରି କଲେ, ଏହା ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅଗ୍ନିର ମିଶ୍ରଣ, ମୌର୍ବୀ ଅଗ୍ନିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯାହା ଯୁଗାନ୍ତର ଆଲୋକ ଆଣେ।
ସ ଦଦାହ ଚ ତାଂ ଶାକ୍ରୀଂ ମାଯା ମଯଵିକଲ୍ପିତା। ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚାଦିତ୍ଯଵପୁଷା ସଦ୍ଯ ଉତ୍ତସ୍ଥୁରାହଵେ
ସେ ମୟା ତିଆରି କରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମାୟାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଦେଲେ, ଦାନବମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆକୃତି ଧରି ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉଠିଲେ।
ମାଯାଂ ମୌର୍ଵୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଦହ୍ଯମାନା ଦିଵୌକସଃ। ଭେଜିରେ ଚଂଦ୍ରଵିଷଯଂ ଶୀତାଂଶୁସଲିଲହ୍ରଦମ୍
ମୌର୍ବୀ ମାୟାର ସ୍ପର୍ଶରେ ଦେବତାମାନେ ଜଳିଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ମଣ୍ଡଳକୁ, ଶୀତଳ ଚନ୍ଦ୍ରଜଳର ହ୍ରଦକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତେ ଦହ୍ଯମାନା ଔର୍ଵେଣ ଵହ୍ନିନା ନଷ୍ଟଚେତସଃ। ଶଶଂସୁର୍ଵଜ୍ରିଣଂ ଦେଵାଃ ସଂତପ୍ତାଃ ଶରଣୈଷିଣଃ
ଔର୍ବ ଅଗ୍ନିରେ ଦେବତାମାନେ ଦହିଯାଉଥିଲେ, ମନ ହରାଇ, ତାପରେ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ତାପରେ ଏବଂ ଶରଣ ଚାହିଁ, ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ।