ଦୈତ୍ଯଵ୍ଯୂହଗତୋ ଭାତି ସନୀହାର ଇଵାଂଶୁମାନ୍। ଵସୁଂଧରାଭସ୍ତଦନୁ ଦଶନୌଷ୍ଠେକ୍ଷଣାଯୁଧଃ॥୧.୪୦.
ଦାନବ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ କୁହୁଡ଼ି ଭିତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ; ତାପରେ ଦଶ ଦାନ୍ତ, ଓଠ, ଚକୁଁ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ବସୁଂଧରା ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ହସଂସ୍ତିଷ୍ଠତି ଦୈତ୍ଯାନାମ୍ମଧ୍ଯେ କ୍ରୂର ମହାଗ୍ରହଃ। ଅନ୍ଯେ ହଯଗତାସ୍ତତ୍ର ମତ୍ତେଭେଂଦ୍ରଗତାଃ ପରେ॥୧.୪୦.
କ୍ରୂର ମହାଗ୍ରହ ଭଳି, ସେ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହସୁଥିଲେ; କେହି ଘୋଡ଼ା ଉପରେ, କେହି ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ।
ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଗତାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଵରାହର୍କ୍ଷେଷୁ ଚାପରେ। କେଚିତ୍ଖରୋଷ୍ଟ୍ରଯାତାରଃ କେଚିତ୍ତୋଯଦଵାହନାଃ॥୧.୪୦.
ଅନ୍ୟମାନେ ସିଂହ ଓ ବାଘ ଉପରେ, କେହି ଶୂକର ଓ ଭାଲୁ ଉପରେ, କେହି ଖର ଓ ଉଷ୍ଟ୍ର ଉପରେ, ଅନ୍ୟେ କେତେକ ଜଳଚର ପଶୁ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ।
ପତ୍ତଯଶ୍ଚାପରେ ଦୈତ୍ଯା ଭୀଷଣା ଵିକୃତାନନାଃ। ଏକପାଦାସ୍ତ୍ଵପାଦାଶ୍ଚ ନନୃତୁର୍ଯୁଦ୍ଧକାଂକ୍ଷିଣଃ॥୧.୪୦.
ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ, ଭୟଙ୍କର ଓ ବିକୃତ ମୁହଁ ସହିତ, ପଦେଇ ଯାଉଥିଲେ; କେହି ଏକ ପାଦ, କେହି ପାଦବିହୀନ, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ଆସ୍ଫୋଟଯଂତୋ ବହଵଃ ସ୍ଵନଂତଶ୍ଚ ତଥାପରେ। ଦୃପ୍ତଶାର୍ଦୂଲନିର୍ଘୋଷା ନେଦୁର୍ଦାନଵପୁଙ୍ଗଵାଃ॥୧.୪୦.
କେତେକ ନିଜ ବାହୁ ଟିପି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ; ଦାନବମାନଙ୍କ ନେତାମାନେ ଗର୍ବିତ ବାଘ ଭଳି ଗଜ୍ଜନ କରୁଥିଲେ।
ତେ ଗଦାପରିଘୈର୍ଘୋରୈଃ ଶିଲାମୁଦ୍ଗରପାଣଯଃ। ବାହୁଭିଃ ପରିଘାକାରୈସ୍ତର୍ଜଯଂତି ସ୍ମ ଦେଵତାଃ॥୧.୪୦.
ଭୟାନକ ଗଦା ଓ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଧରି, ପାଥର ଓ ମୁସଳ ନେଇ, ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଭଳି ବାହୁ ଦେଖାଇ ଦେବତାମାନେକୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲେ।
ପ୍ରାସୈଃ ଖଡ୍ଗୈଶ୍ଚ ପାଶୈଶ୍ଚ ତୋମରାଂକୁଶପଟ୍ଟିଶୈଃ। ଚିକ୍ରୀଡୁସ୍ତେ ଶତଘ୍ନୀଭିଃ ଶତଧାରୈଶ୍ଚ ମୁଦ୍ଗରୈଃ॥୧.୪୦.
ବର୍ଛି, ତଳୱାର, ପାଶ, ତୋମର, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ଚାବୁକ ନେଇ, ସେମାନେ ଶତଘ୍ନୀ ଓ ଶତଧାରା ମୁସଳ ସହିତ ଖେଳୁଥିଲେ।
ଖଡ୍ଗଶୈଲୈଶ୍ଚ ଶୈଲୈଶ୍ଚ ପରିଘୈଶ୍ଚୋଦ୍ଯତାଯୁଧୈଃ। ଯୁକ୍ତଂ ବଲାହକଗଣୈଃ ସର୍ଵତଃ ସଂଵୃତଂ ନଭଃ॥୧.୪୦.
ତଳୱାର, ପାହାଡ଼ ଓ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ, ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରିଥିଲେ; ଏହା ଦେଖି ମେଘମାଳା ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଢାକିଯାଇଥିଲା।
ଏଵଂ ତଦ୍ଦାନଵଂ ସୈନ୍ଯଂ ସର୍ଵସତ୍ଵମଦୋତ୍କଟମ୍। ଦେଵତାଭିମୁଖଂ ତସ୍ଥୌ ମେଘାନୀକମିଵୋଦିତମ୍॥୧.୪୦.
ଏଭଳି, ସେ ଦାନବମାନଙ୍କର ସେନା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଅହଂକାରରେ ଭରିଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏମିତି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା, ଯେପରି ମେଘମାଳା ଆକାଶରେ ଉଠିଆସିଛି।
ରେଜେ ଚ ତଦ୍ଦୈତ୍ଯସହସ୍ରଗାଢଂ ଵାଯ୍ଵଗ୍ନିଶୈଲାଂବୁଦତୋଯକଲ୍ପମ୍। ବଲଂ ବଲୌଘାକୁଲମଭ୍ଯୁଦୀର୍ଣଂ ଯୁଯୁତ୍ସଯୋନ୍ମତ୍ତମିଵା ବଭାସେ॥୧.୪୦.
ହଜାର-ହଜାର ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭିତରେ ଥିବା ସେ ସେନା, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ପାହାଡ଼, ମେଘ ଓ ଜଳ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ସେନା ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍ସାହିତ, ଅନେକ ସେନାବଳୀରେ ଭରିଥିବା, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପାଗଳ ହୋଇଥିବା ପରି ଦିଶୁଥିଲା।
ଶ୍ରୁତସ୍ତେ ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରଃ କୁରୁନଂଦନ। ସୁରାଣାମପି ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଵିସ୍ତରଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଶୃଣୁ॥୧.୪୦.
ହେ କୁରୁବଂଶୀ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସେନାର ବିସ୍ତାର ତୁମେ ଶୁଣିଛ। ଏବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେନା ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ଅଶ୍ଵିନୌ ଚ ମହାବଲୌ। ସବଲାଃ ସାନୁଗାଶ୍ଚୈଵ ସଂନହ୍ଯନ୍ତ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସେନା ଓ ସହଚରମାନେ ସହିତ ନିୟମାନୁସାରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାରି ହେଲେ।
ପୁରୁହୂତଶ୍ଚ ପୁରତୋ ଲୋକପାଲଃ ସହସ୍ରଦୃକ୍। ଗ୍ରାମଣୀଃ ସର୍ଵଦେଵାନାମାରୁରୋହ ଵରଦ୍ଵିପମ୍
ପୁରୁହୂତ, ଯିଏ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତି, ସେ ଲୋକପାଳ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ଉପରେ ଆରୋହଣ କଲେ।
ସଵ୍ଯେ ଚାସ୍ଯ ରଥଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ପକ୍ଷିପ୍ରଵରକେତନଃ। ସୁରାରୁଚକ୍ରଚରଣୋ ହୈମଚ୍ଛତ୍ରପରିଷ୍କୃତଃ
ତାଙ୍କ ବାମପାଶ୍ୱରେ ଏକ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଥିଲା, ଯାହାର ଧ୍ୱଜରେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀର ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ରଥର ଚକ୍ର ରବି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା, ସୁନାର ଛତାରେ ଶୋଭିତ।
ଦେଵଗଂଧର୍ଵଯକ୍ଷୌଘୈରନୁଯାତଃ ସହସ୍ରଶଃ। ଦୀପ୍ତିମଦ୍ଭିଶ୍ଚ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥୈର୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଭିରଭିଷ୍ଟୁତଃ
ସେ ହଜାର-ହଜାର ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଅନୁସରିତ ହେଉଥିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାସିନ୍ଦା ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।
ଵଜ୍ରଵିସ୍ଫାରିତୋଦ୍ଭୂତୈର୍ଵିଦ୍ଯୁଦିଂଦ୍ରାଯୁଧପ୍ରଭୈଃ। ଯୁକ୍ତଂ ବଲାହକଗଣୈଃ ପର୍ଵତୈରିଵ କାମଗୈଃ
ବଜ୍ରର ଘାତରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ମେଘମାନେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏହି ରଥକୁ ଆକାଂକ୍ଷା ମାଳା ଦେଖାଯାଉଥିବା ପାହାଡ଼ ସମାନ ମେଘମାନେ ଯୋଗାଯାଇଥିଲେ।
ଯମାରୂଢଃ ସ ଭଗଵାନ୍ପର୍ଯେତି ସକଲଂ ଜଗତ୍। ହଵିର୍ଦାନେଷୁ ଗାଯଂତି ଵିପ୍ରା ମଖମୁଖେସ୍ଥିତାଃ
ସେ ଭଗବାନ ଏହି ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପରିଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଜ୍ଞର ଆରମ୍ଭରେ ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଗାଇଥାନ୍ତି।
ସ୍ଵର୍ଗସଂଗ୍ରାମଯାତେଷୁ ଦେଵତୂର୍ଯନିନାଦିଷୁ। ସେଂଦ୍ରଂ ତମୁପନୃତ୍ଯଂତି ଶତଶୋ ହ୍ଯପ୍ସରୋଗଣାଃ
ସ୍ୱର୍ଗର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବାବେଳେ ଦେବତାଙ୍କ ବାଦ୍ୟ ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ଶତ-ଶତ ଅପ୍ସରାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
କେତୁନା ନାଗରାଜେନ ରାଜମାନୋ ଯଥା ରଵିଃ। ଯୁକ୍ତୋ ହଯସହସ୍ରେଣ ମନୋମାରୁତରଂହସା
ନାଗରାଜଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ନେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ମନ ଓ ପବନ ସମାନ ତୀବ୍ର ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଏହି ରଥ ଯୋଗାଯାଇଥିଲା।
ସମ୍ଯଗ୍ରଥଵରୋ ଭାତି ଯୁକ୍ତୋ ମାତଲିନା ତଦା। କୃତ୍ସ୍ନଃ ପରିଵୃତୋ ମେରୁର୍ଭାସ୍କରସ୍ଯେଵ ତେଜସା
ମାତଳି ଦ୍ୱାରା ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ଯୋଗାଯାଇଥିବା ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ମେରୁ ପର୍ବତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଚାରିପାଖରୁ ଘେରାଯାଇଥାଏ।
ଯମସ୍ତୁ ଦଂଡମୁଦ୍ଯମ୍ଯ କାଲଯୁକ୍ତଂ ଚ ମୁଦ୍ଗରଂ। ତସ୍ଥୌ ସୁରଗଣାନୀକେ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚୈଵ ଦର୍ଶଯନ୍
ଯମଦେବ, ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଓ କାଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଦା ଉଠାଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ଏହା ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଉଥିଲେ।
ଚତୁର୍ଭିଃ ସାଗରୈର୍ଯୁକ୍ତୋ ଲେଲିହାନୈଶ୍ଚ ପନ୍ନଗୈଃ। ଶଂଖମୁକ୍ତାଂଗଦଧରୋ ବିଭ୍ରତ୍ତୋଯମଯଂ ଵପୁଃ
ସେ ଚାରିଟି ସାଗର ଦ୍ୱାରା ଘିରାଯାଇଥିଲେ, ଲପଲପାଉଥିବା ସର୍ପମାନେ ସହିତ, ଶଂଖ ଓ କଙ୍କଣ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଜଳର ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
କାଲପାଶାନ୍ସମାଵିଧ୍ଯ ହଯୈଃ ଶଶିକରୋପମୈଃ। ଵାଯ୍ଵୀରିତଜଲାକାରୈଃ କୁର୍ଵନ୍ଲୀଲାଃ ସହସ୍ରଶଃ
କାଳର ପାଶ ଘୁରାଇ, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ସମାନ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା, ପବନ, ଅଗ୍ନି ଓ ଜଳର ଆକୃତି ନେଇ, ହଜାର-ହଜାର ଖେଳ କରୁଥିଲେ।
ପାଂଡୁରୋଦ୍ଧୂତଵସନଃ ପ୍ରଵାଲରୁଚିରାଂଗଦଃ। ମଣିଶ୍ଯାମୋତ୍ତମଵପୁର୍ହାରକେଣାର୍ଚିତୋଦରଃ
ଧଳା ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ପ୍ରବାଳ ସମାନ ଚୁଡ଼ାମଣି ପିନ୍ଧିଥିବା, ମଣିର ନୀଳ ଦେହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା, ମୁକୁତର ହାର ତାଙ୍କର କମରକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା।
ଵରୁଣଃ ପାଶଧୃଙ୍ମଧ୍ଯେ ଦେଵାନୀକସ୍ଯ ତସ୍ଥିଵାନ୍। ଯୁଦ୍ଧଵେଲାମଭିଲଷନ୍ଭିନ୍ନଵେଲ ଇଵାର୍ଣଵଃ
ବରୁଣଦେବ, ପାଶ ଧରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ଯୁଦ୍ଧର ସମୟ ଆଶା କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କର କୂଳ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଚାହେ।
ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସସୈନ୍ଯେନ ଗୁହ୍ଯକାନାଂ ଗଣୈରପି। ଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଶଂଖପଦ୍ମାଭ୍ଯାଂ ନିଧୀନାମଧିପଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସେନା, ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ଦଳ ସହିତ, ଧନର ଅଧିପତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା, ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ରାଜରାଜେଶ୍ଵରଃଶ୍ରୀମାନ୍ଗଦାପାଣିରଦୃଶ୍ଯତ। ଵିମାନଯୋଧୀ ଧନଦୋ ଵିମାନେ ପୁଷ୍ପକେ ସ୍ଥିତଃ
ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଗଦା ଧରିଥିବା, ଦେଖାଗଲେ; ଧନର ଠାକୁର, ପୁଷ୍ପକ ନାମକ ବିମାନରେ ବସି, ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଦେଲେ।
ସ ରାଜରାଜଃ ଶୁଶୁଭେ ଯକ୍ଷେଶୋ ନରଵାହନଃ। ପୂର୍ଵପକ୍ଷେ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପିତୃରାଜଶ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣେ
ସେ ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ଠାକୁର, ମଣିଷ ଗଡ଼ିରେ ବସି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ପୂର୍ବ ପଟେ ଥିଲେ ସହସ୍ର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦକ୍ଷିଣ ପଟେ ପିତୃମାନଙ୍କ ଠାକୁର।
ଵରୁଣଃ ପଶ୍ଚିମେ ପକ୍ଷ ଉତ୍ତରେ ନରଵାହନଃ। ଚତୁଃପକ୍ଷାଶ୍ଚ ଚତ୍ତ୍ଵାରୋ ଲୋକପାଲା ମହାବଲାଃ
ପଶ୍ଚିମ ପଟେ ଥିଲେ ବରୁଣ, ଉତ୍ତର ପଟେ ମଣିଷ ଗଡ଼ିରେ ବସିଥିବା ଠାକୁର; ଚାରିପଟେ ଚାରିଜଣ ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷକ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଆତ୍ମଦିକ୍ଷୁଚରଂତଶ୍ଚତସ୍ଯଦେଵବଲସ୍ଯତେ। ସୂର୍ଯଃ ସପ୍ତାଶ୍ଵଯୁକ୍ତେନ ରଥେନାନିଲଗାମିନା
ସୂର୍ଯ୍ୟ, ନିଜ ଦିଗରେ ଚଳି, ତାଙ୍କର ଦେବସେନା ସହିତ ଗତି କରୁଥିଲେ; ସେ ସାତଟି ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗି ରଥରେ ବସି, ପବନ ସହ ଚାଲୁଥିଲେ।