ଆକାଶେ ତୁ ସ୍ଥିତୋ ଵିଷ୍ଣୁରୁତ୍ତମଂ ଵପୁରାଶ୍ରିତଃ। ଉଵାଚ ଦେଵତାଃ ସର୍ଵାଃ ସପ୍ରତିଜ୍ଞମିଦଂ ଵଚଃ॥୧.୪୦.
ଆକାଶରେ ଦଢ଼ିଆ ଅବସ୍ଥାନ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସହିତ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଶାଂତିଂ ଵ୍ରଜତ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ମା ଭୈଷ୍ଟ ମରୁତାଂଗଣାଃ। ଜିତା ମେ ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ପରିଗୃହ୍ଯତାମ୍॥୧.୪୦.
ଶାନ୍ତିରେ ଯାଅ, ତୁମମାନେ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ, ମରୁତମାନଙ୍କ ଦଳ, ଭୟ କରନି। ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇଛନ୍ତି, ତିନି ଲୋକ ଅଧିକାର କର।
ତତୋସ୍ଯ ସତ୍ଯସଂଧସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵାକ୍ଯେନ ତୋଷିତାଃ। ଦେଵାଃ ପ୍ରୀତିଂ ପରାଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରାଶ୍ଯାମୃତମିଵୋତ୍ତମମ୍॥୧.୪୦.
ତାପରେ ସତ୍ୟବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କଥାରେ ଦେବମାନେ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ମଧୁର ଅମୃତ ଚାଖିଥିବା ପରି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ତତସ୍ତମଶ୍ଚ ସଂହୃତ୍ଯ ଵିନେଶୁଶ୍ଚ ବଲାହକାଃ। ପ୍ରଵଵୁଶ୍ଚ ଶିଵା ଵାତାଃ ପ୍ରସନ୍ନାଶ୍ଚ ଦିଶୋ ଦଶ॥୧.୪୦.
ତାପରେ ଅନ୍ଧାର ହଟିଗଲା, ମେଘମାନେ ହେଲେ ଅଦୃଶ୍ୟ, ମୃଦୁ ପବନ ବହିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇଯାଇଲା।
ଶୁଦ୍ଧପ୍ରାଯାଣି ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ସୋମଂ ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍। ନ ଵିଗ୍ରହଂ ଗ୍ରହାଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରସନ୍ନାଶ୍ଚାପି ସିଂଧଵଃ॥୧.୪୦.
ତାରାମାନେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରାଯିଲା, ଗ୍ରହମାନେ କୌଣସି ବିରୋଧ କଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ନଦୀମାନେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ବହିଲେ।
ଵିରଜା ଅଭଵନ୍ମାର୍ଗା ଲୋକାଃ ସ୍ଵର୍ଗାଦଯସ୍ତ୍ରଯଃ। ଯଥାର୍ଥମୂହୁସ୍ସରିତଶ୍ଚୁକ୍ଷୁଭେ ନ ତଥାର୍ଣଵଃ॥୧.୪୦.
ପଥମାନେ ପବିତ୍ର ହେଲେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଲୋକ ସହିତ ତିନି ଲୋକ ପରିଷ୍କାର ହେଲା; ନଦୀମାନେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଉତ୍କଳିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସାଗର ଏମିତି ହେଲା ନାହିଁ।
ଆସନ୍ଛୁଭାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ନରାଣାମଂତରାତ୍ମସୁ। ମହର୍ଷଯୋ ଵୀତଶୋକା ଵେଦାନୁଚ୍ଚୈରଧୀଯତ॥୧.୪୦.
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଭିତରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା; ମହାର୍ଷିମାନେ ଶୋକ ଛାଡ଼ି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ବେଦ ପାଠ କଲେ।
ଯଜ୍ଞେଷୁ ଚ ହଵିଃ ପାକଂ ଶିଵମାପ ଚ ପାଵକଃ। ପ୍ରଵୃତ୍ତଧର୍ମସଂଵୃତ୍ତା ଲୋକା ମୁଦିତମାନସାଃ॥୧.୪୦.
ଯଜ୍ଞରେ ହବି ଭଲ ଭାବେ ପାକ ହେଲା ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେଲା; ସମସ୍ତ ଲୋକ ଧର୍ମରେ ଅବିଚଳ ଥିଲେ ଏବଂ ମନରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଵିଷ୍ଣୋଃ ସତ୍ଯପ୍ରତିଜ୍ଞସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵାରିନିଧନା ଗିରଃ। ତତୋ ଭଯଂ ଵିଷ୍ଣୁମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦୈତେଯଦାନଵାଃ॥୧.୪୦.
ସତ୍ୟବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ନାଶ କଥା ଶୁଣି, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହା ଶୁଣି ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ଉଦ୍ଯୋଗଂ ଵିପୁଲଂ ଚକ୍ରୁର୍ଯୁଦ୍ଧାଯ ଵିଜଯାଯ ଚ। ମଯସ୍ତୁ କାଂଚନମଯଂ ତ୍ରିନଲ୍ଵାଂତରମଵ୍ଯଯମ୍॥୧.୪୦.
ସେମାନେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ବିଜୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ; ମୟା ତିନିଟି ସୁନାର ପାତ ଥିବା ଅବିନାଶୀୟ କିଳ୍ଲା ତିଆରି କଲେ।
ଚତୁଶ୍ଚକ୍ରଂ ସୁଵିପୁଲଂ ସୁକଲ୍ପିତମହାଯୁଧମ୍। କିଂକିଣୀଜାଲନିର୍ଘୋଷଂ ଦ୍ଵୀପିଚର୍ମପରିଷ୍କୃତମ୍॥୧.୪୦.
ସେ କିଳ୍ଲା ଚାରିଟି ଚକା, ବଡ଼ ଏବଂ ଦୂର୍ଦ୍ଦନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିଲା, ଘଣ୍ଟିର ଝଙ୍କାରରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା ଏବଂ ବାଘ ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ରୁଚିରଂ ରଶ୍ମିଜାଲୈଶ୍ଚ ହୈମଜାଲୈଶ୍ଚ ଶୋଭିତମ୍। ଈହାମୃଗଗଣାକୀର୍ଣଂ ପକ୍ଷିସଂଘଵିରାଜିତମ୍॥୧.୪୦.
ସେ ରଥ ରଶ୍ମି ଓ ସୁନାର ଜାଲିରେ ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ୍, ଅନେକ ଉତ୍ସୁକ ପଶୁ ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲା ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲା।
ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରୁଚିରଂ ପଯୋଧରନିନାଦିତମ୍। ସ୍ଵକ୍ଷଂ ରଥଵରୋଦାରଂ ସୂପସ୍ଥଂ ଗଗନୋପମମ୍॥୧.୪୦.
ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବଦଳ ଗର୍ଜନ ପରି ଧ୍ୱନିତ, ନିଜ ରଥ ଉଦାର ଏବଂ ଆକାଶ ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଗଦାପରିଘସଂପୂର୍ଣଂ ମୂର୍ତିମଂତମିଵାର୍ଣଵମ୍। ହେମକେଯୂରଵଲଯଂ ଚଂଦ୍ରମଂଡଲକୂବରମ୍॥୧.୪୦.
ଗଦା ଓ ଲୋହାର ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ଜଣେ ଜୀବନ୍ତ ସାଗର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ସୁନାର କଙ୍କଣ ଓ ବାଲା, ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳ ପରି ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ସପତାକଧ୍ଵଜୋପେତଂ ସାଦିତ୍ଯମିଵ ମଂଦରମ୍। ଗଜେଂଦ୍ରାଭୋଗଵପୁଷଂ କ୍ଵଚିତ୍କେସରଵର୍ଚସମ୍॥୧.୪୦.
ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜ ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ହାତୀର ମୁଡ଼ି ଭଳି ଆକୃତି ଏବଂ ସିଂହର କେଶର ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇଥିଲା।
ଯୁକ୍ତମୃକ୍ଷସହସ୍ରେଣ ସୁଧାରାଂବୁଦନାଦିତମ୍। ଦୀପ୍ତମାକାଶଗଂ ଦିଵ୍ଯଂ ରଥଂ ପରରଥାରୁଜମ୍॥୧.୪୦.
ହଜାର ଭାଲୁ ଦ୍ୱାରା ଏହି ରଥ ଟାଣାଯାଉଥିଲା, ଅମୃତ ଧାରା ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା, ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଆକାଶରେ ଉଡୁଥିଲା, ଏହି ରଥ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା।
ଅଧ୍ଯତିଷ୍ଠଦ୍ରଣାକାଂକ୍ଷୀ ମେରୁଂ ଦୀପ୍ତମିଵାଂଶୁମାନ୍। ତାରସ୍ତୁ କ୍ରୋଶଵିସ୍ତାରମାଯାମେ ଚ ତଥାଵିଧମ୍॥୧.୪୦.
ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ସେ ଏହି ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଯେପରି ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ୍, ଏହି ରଥର ପ୍ରସ୍ଥ ଏକ କ୍ରୋଶ ଏବଂ ଲମ୍ବ ମଧ୍ୟ ସେତେ ଦୀର୍ଘ।
ଶୈଲକୂବରସଂକାଶଂ ନୀଲାଂଜନଚଯୋପମମ୍। କାଲଲୋହସ୍ଯ ରତ୍ନାନାଂ ସମୂହାବଦ୍ଧକୂବରମ୍॥୧.୪୦.
ଏହି ରଥର ଚକ୍ର ଶୈଳ ଶିଖର ପରି ଏବଂ ଗାଢ଼ କାଳି ଅଞ୍ଜନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; କାଳା ଓ ଲାଲ ମଣିର ଗୁଛି ଦ୍ୱାରା ଏହା ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲା।
ତିମିରୋଦ୍ଗାରକିରଣଂ ଗର୍ଜଂତମିଵ ତୋଯଦମ୍। ଲୋହଜାଲେନ ମହତା ସଗଵାକ୍ଷେଣ ଦଂଶିତମ୍॥୧.୪୦.
ଅନ୍ଧାର ଚିରା ଭଳି କିରଣ ଝରୁଥିଲା, ବଦଳ ଗର୍ଜନ ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା, ବଡ଼ ଲୋହାର ଜାଲି ଏବଂ ଜାଳିରେ ଜାଲି ଛିଦ୍ର ଥିଲା।
ଆଯସୈଃ ପରିଘୈଃ ପୂର୍ଣଂ କ୍ଷେପଣୀଯୈଶ୍ଚ ମୁଦ୍ଗରୈଃ। ପ୍ରାସୈଃ ପାଶୈଶ୍ଚ ଵିତତୈରସଂଯୁକ୍ତୈଶ୍ଚ କଣ୍ଟକୈଃ॥୧.୪୦.
ଲୋହାର ଦଣ୍ଡ, ଫିଙ୍ଗିବା ଦଣ୍ଡ, ଭାରି ମୁସଳ, ବାଣ, ଦୂର୍ଗା ଦୂରି ଓ ଅଲଗା କାଠି ଦ୍ୱାରା ଏହି ରଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା।
ଶୋଭିତଂ ତ୍ରାସନୀଯୈଶ୍ଚ ତୋମରୈଃ ସପରଶ୍ଵଧୈଃ। ଉଦ୍ଯତଂ ଦ୍ଵିଷତାଂ ହେତୋର୍ଦ୍ଵିତୀଯମିଵ ମଂଦରମ୍॥୧.୪୦.
ଭୟଜନକ ବର୍ଛି ଓ କୁଟାରି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏହା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଉଠି ଦାଣ୍ଡ ଦେଉଥିଲା, ମଣ୍ଦର ପର୍ବତ ପରେ ଆଉ ଏକ ମଣ୍ଦର ପର୍ବତ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯୁକ୍ତଂ ଖରସହସ୍ରେଣ ସୋଽଧ୍ଯାରୋହଦ୍ରଥୋତ୍ତମମ୍। ଵିରୋଚନସ୍ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଗଦାପାଣିରଵସ୍ଥିତଃ॥୧.୪୦.
ବିରୋଚନ ରୋଷରେ ଭରିଯାଇ, ହଜାର ଗଧା ଯୁକ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଗଦା ହାତରେ ଧରି ଦଣ୍ଡ ଦେଉଥିଲେ।
ପ୍ରମୁଖେ ତସ୍ଯ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ଦୀପ୍ତଶୃଂଗ ଇଵାଚଲଃ। ଯୁକ୍ତଂ ହଯସହସ୍ରେଣ ହଯଗ୍ରୀଵସ୍ତୁ ଦାନଵଃ॥୧.୪୦.
ତାଙ୍କ ସେନାର ଆଗରେ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପର୍ବତ ଶିଖର ଭଳି, ହଜାର ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ଦାନବ ହୟଗ୍ରୀବ ତିଆରି ହୋଇ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଥିଲେ।
ଵ୍ଯୂହିତଂ ଦାନଵଵ୍ଯୂହଂ ପରିଚକ୍ରାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିସୁତଃ ଶ୍ଵେତଃ ଶ୍ଵେତକୁଂଡଲଭୂଷଣଃ॥୧.୪୦.
ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ପୁଅ ଶ୍ୱେତ, ଶ୍ୱେତ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଦାନବ ସେନାକୁ ଚାରିପଟେ ଘେରି, ଯୁଦ୍ଧ ଶୃଙ୍ଖଳା ଗଢ଼ି ଦେଉଥିଲେ।
ସ୍ଯଂଦନଂ ଵାହଯାମାସ ପରାନୀକସ୍ଯ ମର୍ଦନଃ। ଵ୍ଯାଯତଂ କିଷ୍କୁସାହସ୍ରଂ ଧନୁର୍ଵିସ୍ଫାରଯନ୍ମହତ୍॥୧.୪୦.
ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଚକ୍ନାଚୁର କରି, ହଜାର ଧନୁଷ ତାଣି ତାଙ୍କ ମହାନ ଧନୁଷ ନିଆଁ, ସେ ନିଜ ରଥ ଚଳାଉଥିଲେ।
ସ ଚାହଵମୁଖେ ତସ୍ଥୌ ସପ୍ରରୋହ ଇଵାଚଲଃ। ଖରସ୍ତୁ ଵିଷ୍କିରିନ୍କ୍ରୋଧାନ୍ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ରୋପଜଂ ଜଲମ୍॥୧.୪୦.
ସେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପର୍ବତ ଶିଖର ଭଳି ଦଣ୍ଡ ଦେଉଥିଲେ; ଖର, କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ଚକୁଁରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଉଥିଲେ।
ସ୍ଫୁରଦ୍ଦଂତୌଷ୍ଠନଯନଃ ସଂଗ୍ରାମଂ ସୋଭ୍ଯକାଂକ୍ଷତ। ତ୍ଵଷ୍ଟା ତ୍ଵଷ୍ଟାଦଶହଯଂ ଯାନମାସ୍ଥାଯ ଦାନଵଃ॥୧.୪୦.
ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ, ଓଠ ଓ ଚକୁଁ କମ୍ପିଉଥିଲା, ସେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ; ଦାନବ ତ୍ୱଷ୍ଟା ଅଠର ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଵ୍ଯୂହପ୍ରତୀକାଶା ଯୁଦ୍ଧାଯାଭିମୁଖଃ ସ୍ଥିତଃ। ଅରିଷ୍ଟୋ ବଲିପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଵରିଷ୍ଠୋ ଦୁର୍ଧରାଯୁଧଃ॥୧.୪୦.
ସେ ଦିବ୍ୟ ସେନା ବିନ୍ୟାସ ଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସାମ୍ନାକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଥିଲେ; ବଳିଙ୍କ ପୁଅ ଅରିଷ୍ଟ, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଧାନ, ଭୟାନକ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିଲେ।
ଯୁଦ୍ଧାଯାଭିମୁଖସ୍ତସ୍ଥୌ ଧରାଧରଵିକଂପନଃ। କିଶୋରସ୍ତ୍ଵତିସଂହର୍ଷାତ୍କିଶୋର ଇଵ ଚୋଦିତଃ॥୧.୪୦.
ସେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସାମ୍ନାକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଥିଲେ, ପର୍ବତକୁ କମ୍ପାଇ ଦେଉଥିଲେ; କିଶୋର ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ, ଏକ ଯୁବ ସାଣ୍ଡ ଭଳି ଉତ୍ପ୍ରେରିତ ହେଉଥିଲେ।
ଅଭଵଦ୍ଦୈତ୍ଯମଧ୍ଯେ ସ ଗ୍ରହମଧ୍ଯେ ଯଥା ରଵିଃ। ଲଂବସ୍ତୁ ନଵମେଘାଭଃ ପ୍ରଲଂବାଂବରଭୂଷଣଃ॥୧.୪୦.
ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଗ୍ରହମାନ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ; ଲମ୍ବ, ନୂତନ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ପ୍ରଲମ୍ବଙ୍କ ଅମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।