ତାନ୍ଗୃହୀତ୍ଵା ସୁତାଂସ୍ତସ୍ଯ ତୌ ଗତାଵୂର୍ଜିତାଂ ଗତିଂ। ନାରାଯଣଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍କପିଲଶ୍ଚ ଯତୀଶ୍ଵରଃ॥୧.୪୦.
ସେହି ପୁଅମାନେକୁ ନେଇ, ନାରାୟଣ ଭଗବାନ୍ ଓ ଯତିଶ୍ରେଷ୍ଠ କପିଳ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଯଂ କାଲଂ ତେ ଗତା ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମା ତଂ କାଲମେଵ ଚ। ତପୋଘୋରତରଂ ଭୂଯଃ ସଂଶ୍ରିତଃ ପରମଂ ପଦଂ॥୧.୪୦.
ଯେଉଁ ସମୟକୁ ସେମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ସେହି ସମୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ଏବଂ ଆଉ ଅଧିକ ତପସ୍ୟା କରି, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ନ ଚ ଶକ୍ତସ୍ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଭୁରେକସ୍ତପଶ୍ଚରନ୍। ଶରୀରାର୍ଧାତ୍ତତୋ ଭାର୍ଯାମୁତ୍ପାଦଯତି ତଚ୍ଛୁଭାମ୍॥୧.୪୦.
ଏହିପରି ତପସ୍ୟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ନିଜ ଦେହର ଅର୍ଧାଂଶରୁ ଏକ ଶୁଭ ଗୁଣବତୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଆତ୍ମନଃ ସଦୃଶାନ୍ପୁତ୍ରାନସୃଜଦ୍ଵୈ ପିତାମହଃ। ଵିଶ୍ଵେ ପ୍ରଜାନାଂ ପତଯୋ ଯେଭ୍ଯୋ ଲୋକା ଵିନିଃସୃତାଃ॥୧.୪୦.
ତାପରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କର ଅଧିପତି, ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଇଛି।
ଵିଶ୍ଵେଶଂ ପ୍ରଥମଂ ତାଵନ୍ମହାତ୍ମା ତପସାତ୍ମଜମ୍। ସର୍ଵତ୍ରସଂହତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନାମ୍ନା ଧର୍ମଂ ସ ସୃଷ୍ଟଵାନ୍॥୧.୪୦.
ସେ ମହାତ୍ମା ପ୍ରଥମେ ତପସ୍ୟାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଏବଂ ପବିତ୍ର ଧର୍ମଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଦକ୍ଷଂ ମରୀଚିମତ୍ରିଂ ଚ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଂ ପୁଲହଂ କତୁମ୍। ଵସିଷ୍ଠଂ ଗୌତମଂ ଚୈଵ ଭୃଗୁମଂଗିରସଂ ମୁନିଂ॥୧.୪୦.
ସେ ଡକ୍ଷ, ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ବଶିଷ୍ଠ, ଗୌତମ, ଭୃଗୁ ଏବଂ ଅଙ୍ଗିରା ମୁନିଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତାସ୍ସ୍ଵକୃତ୍ଯେନ ଜ୍ଞେଯାସ୍ତେ ତୁ ମହର୍ଷଯଃ। ତ୍ରଯୋଦଶଗୁଣାରଂଭା ଯେ ଵଂଶାସ୍ତୁ ମହର୍ଷିଣାଂ॥୧.୪୦.
ଏହି ମହାର୍ଷିମାନେ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କର ବଂଶର ଆରମ୍ଭ ତେରଟି ଗୁଣରେ ହୋଇଥିଲା।
ଅଦିତିର୍ଦିତିର୍ଦନୁଃ କାଲା ଅନାଯୁଃ ସିଂହିକା ଖସା। ପ୍ରାଚୀ କ୍ରୋଧା ଚ ସୁରସା ଵିନତା କଦ୍ରୁରେଵ ଚ॥୧.୪୦.
ଏହିମାନେ ହେଲେ—ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, କାଳା, ଅନାୟୁ, ସିଂହିକା, ଖସା, ପ୍ରାଚୀ, କ୍ରୋଧା, ସୁରସା, ବିନତା ଏବଂ କଦ୍ରୁ।
ଦକ୍ଷସ୍ଯାପତ୍ଯମେତଦ୍ଵୈ କନ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶ ପାର୍ଥିଵ। ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଚ ଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ଵିଂଶତିସ୍ସପ୍ତ ଚୋର୍ଜିତାଃ॥୧.୪୦.
ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ କନ୍ୟା ଡକ୍ଷଙ୍କର ସନ୍ତାନ। ଏହା ସହ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସତେଇଟି ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ମରୀଚେଃ କଶ୍ଯପଃ ପୁତ୍ରସ୍ତପସା ନିର୍ମିତଃ କିଲ। ତସ୍ମୈ ଦ୍ଵାଦଶକନ୍ଯାଶ୍ଚ ଦକ୍ଷସ୍ତାଶ୍ଚାନ୍ଵମନ୍ଯତ॥୧.୪୦.
ମରୀଚିଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କଶ୍ୟପ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଡକ୍ଷ ସେହି ଦ୍ୱାଦଶ କନ୍ୟାଙ୍କୁ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଚ ସୋମାଯ ତଥୈଵଂ ଦତ୍ତଵାନୃଷିଃ। ରୋହିଣ୍ଯାଦୀନି ସର୍ଵାଣି ପୁଣ୍ଯାନି କୁରୁନଂଦନ॥୧.୪୦.
ଏବଂ ମୁନି ନକ୍ଷତ୍ରମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସୋମଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ରୋହିଣୀ ଆଦି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ନକ୍ଷତ୍ର, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ସରସ୍ଵତୀ ସଂଧ୍ଯା ଵିଶ୍ଵେଶା ଚ ମହାଯଶାଃ। ଦେଵୀ ସରସ୍ଵତୀ ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଣା ନିର୍ମିତାଃ ପୁରା॥୧.୪୦.
ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ସନ୍ଧ୍ୟା, ବିଶ୍ୱେଶା ଏବଂ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ—ଏମାନେ ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ।
ଏତାଃ ପଞ୍ଚ ଵରିଷ୍ଠା ଵୈ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠାଯ ପାର୍ଥିଵ। ଦତ୍ତା ଧର୍ମାଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ବ୍ରହ୍ମଣା ଦୃଷ୍ଟକର୍ମଣା॥୧.୪୦.
ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବୀଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଧର୍ମଙ୍କୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଦାନ କରିଥିଲେ।
ଯା ରୂପାର୍ଧଵତୀ ପତ୍ନୀ ବ୍ରହ୍ମଣଃ କାମରୂପିଣୀ। ସୁରଭିଃ ସହସା ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସମୁପସ୍ଥିତା॥୧.୪୦.
ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦେହର ଅର୍ଧାଂଶ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ରୂପ ନେଇପାରିଥିଲେ, ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ହଠାତ୍ ସୁରଭି ହେଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ।
ତତସ୍ତାମଗମଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ମୈଥୁନେ ଲୋକପୂଜିତଃ। ଲୋକସର୍ଜନହେତୁଜ୍ଞୋ ଗଵାମର୍ଥାଯ ସତ୍ତମ॥୧.୪୦.
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ବ୍ରହ୍ମା, ଜଣା ଥିଲେ ଯେ ଏହା ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଗାଈମାନେ ପାଇଁ, ସେ ତାଙ୍କ ସହ ମିଳନ କଲେ।
ଜଜ୍ଞେ ଚୈକାଦଶସୁତାନ୍ଵିପୁଲାନ୍ଧର୍ମସଂଜ୍ଞିତାନ୍। ରକ୍ତସଂଧ୍ଯାଭ୍ରସଂକାଶାନ୍ମହତସ୍ତିଗ୍ମତେଜସଃ॥୧.୪୦.
ତାଙ୍କଠାରୁ ଏଗାରୋଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବିଶାଳ ଏବଂ ଧର୍ମ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସନ୍ଧ୍ୟା ମେଘ ପରି ରକ୍ତିମ ଏବଂ ମହାନ୍ ତେଜସ୍ୱୀ।
ତେ ରୁଦଂତୋ ଦ୍ରଵଂତଶ୍ଚ ଗତଵଂତଃ ପିତାମହମ୍। ରୋଦନାଦ୍ଦ୍ରଵଣାଚ୍ଚୈଵ ରୁଦ୍ରା ଏଵେତି ତେ ସ୍ମୃତାଃ॥୧.୪୦.
ସେମାନେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଏବଂ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ କାନ୍ଦିବା ଏବଂ ଦୌଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା 'ରୁଦ୍ର' ଭାବେ ପରିଚିତ।
ନିର୍ହୃତିଶ୍ଚୈଵ ସଂଧ୍ଯଶ୍ଚ ତୃତୀଯଶ୍ଚାପ୍ଯଯୋନିଜଃ। ମୃଗଵ୍ଯାଧଃ କପର୍ଦୀ ଚ ମହାଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରଶ୍ଚ ଯଃ॥୧.୪୦.
ନିର୍ହୃତି, ସନ୍ଧ୍ୟା, ତୃତୀୟ ଯିଏ ଗର୍ଭ ଛାଡ଼ି ଜନ୍ମିଥିଲେ, ମୃଗବ୍ୟାଧ, କପର୍ଦ୍ଦୀ ଏବଂ ମହା ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର।
ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍କପାଲୀ ଚୈଵ ପିଂଗଲଃ। ସେନାନୀଶ୍ଚ ମହାତେଜା ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚୈକାଦଶ ସ୍ମୃତାଃ॥୧.୪୦.
ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ, ଭଗବାନ୍, କପାଳୀ, ପିଙ୍ଗଳ ଏବଂ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ସେନାନୀ—ଏହି ଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ।
ତସ୍ଯାମେଵ ସୁରଭ୍ଯାଂ ଚ ଗାଵୋ ଜାତାଃ ସୁରାଶ୍ଚ ଯେ। ଅଜଶ୍ଚୈଵ ତୁ ହଂସଶ୍ଚ ତଥୈଵ ନୃପସତ୍ତମ॥୧.୪୦.
ସେହି ସୁରଭିରୁ ଗାଈମାନେ, ଦେବମାନେ, ଏବଂ ଅଜା ଓ ହଂସ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା।
ଓଷଧ୍ଯଃ ପ୍ରଵରାଯାଶ୍ଚ ସୁରଭ୍ଯାସ୍ତାସ୍ସମୁତ୍ଥିତାଃ। ଧର୍ମାଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତଥାକାମଂ ସାଧ୍ଯାନ୍ସାଧ୍ଯା ଵ୍ଯଜାଯତ॥୧.୪୦.
ସୁରଭୀଙ୍କୁଁଠାରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଔଷଧିଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଧର୍ମରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ କାମ ଜନ୍ମିଲେ; ସାଧ୍ୟମାନେ ସାଧ୍ୟଙ୍କୁଁଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ଭଵଂ ଚ ପ୍ରଭଵଂ ଚୈଵ କୃଶାଶ୍ଵଂ ସୁଵହଂ ତଥା। ଅରୁଣଂ ଵରୁଣଂ ଚୈଵ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଚଲ ଧ୍ରୁଵୌ॥୧.୪୦.
ଭବ, ପ୍ରଭବ, କୃଶାଶ୍ୱ, ସୁବହ, ଅରୁଣ, ବରୁଣ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଚଳ ଓ ଧ୍ରୁବ ଜନ୍ମିଲେ।
ହଵିଷ୍ମଂତଂ ତନୂଜଂ ଚ ଵିଧାନାଭିମତାଵପି। ଵତ୍ସରଂ ଚୈଵ ଭୂତିଂ ଚ ସର୍ଵାସୁରନିଷୂଦନମ୍॥୧.୪୦.
ହବିଷ୍ମାନ୍ତ, ତନୂଜ, ବିଧିମାନ୍ୟ, ବତ୍ସର, ଭୂତି ଓ ସମସ୍ତ ଅସୁରଙ୍କୁ ନଶ୍ୱ କରୁଥିବା ଏକ ମହାପୁରୁଷ ଜନ୍ମିଲେ।
ସୁପର୍ଵାଣଂ ବୃହତ୍କାଂତିଂ ସାଧ୍ଯା ଲୋକନମସ୍କୃତମ୍। ଵାସଵାନୁଗତା ଦେଵୀ ଜନଯାମାସ ଵୈ ସୁରାନ୍॥୧.୪୦.
ସୁପର୍ବାଣ, ବୃହତ୍କାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପୂଜିତ ସାଧ୍ୟ ଓ ବାସବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଦେବୀ ଦେବତାମାନେଁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଧରଂ ଵୈ ପ୍ରଥମଂ ଦେଵଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଧ୍ରୁଵମଵ୍ଯଯମ୍। ଵିଶ୍ଵାଵସୁଂ ତୃତୀଯଂ ଚ ଚତୁର୍ଥଂ ସୋମମୀଶ୍ଵରଂ॥୧.୪୦.
ପ୍ରଥମ ଦେବ ହେଲେ ଧର, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅବିନାଶୀ ଧ୍ରୁବ, ତୃତୀୟ ବିଶ୍ୱାବସୁ ଓ ଚତୁର୍ଥ ସୋମ ମହାଦେବ।
ତତୋନୁରୂପମାଯଂ ଚ ଯମଂ ତସ୍ମାଦନଂତରମ୍। ସପ୍ତମଂ ଚ ତଥା ଵାଯୁମଷ୍ଟମଂ ନିର୍ହୃତିଂ ତଥା॥୧.୪୦.
ତାପରେ ଅନୁରୂପ, ମାୟା ଓ ଯମ ଆସିଲେ; ସପ୍ତମ ହେଲେ ବାୟୁ, ଅଷ୍ଟମ ହେଲେ ନିରୃତି।
ଧର୍ମସ୍ଯାପତ୍ଯମେତଦ୍ଵୈ ସୁରଭ୍ଯାଂ ତଦଜାଯତ। ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଶ୍ଚ ଵିଶ୍ଵାଯାଂ ଧର୍ମାଜ୍ଜାତା ଇତି ସ୍ମୃତାଃ॥୧.୪୦.
ଏହି ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ସନ୍ତାନ ସୁରଭୀଙ୍କୁଁଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ; ବିଶ୍ୱାଙ୍କୁଁଠାରୁ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱଦେବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏହିପରି ସ୍ମୃତି ଅଛି।
ଦକ୍ଷଶ୍ଚୈଵ ମହାବାହୁଃ ପୁଷ୍କରସ୍ତମ ଏଵ ଚ। ଚାକ୍ଷୁଷଶ୍ଚ ତତୋତ୍ରିଶ୍ଚ ତଥା ଭଦ୍ରମହୋରଗୌ॥୧.୪୦.
ଦକ୍ଷ, ମହାବାହୁ, ପୁଷ୍କର, ଚାକ୍ଷୁଷ, ଅତ୍ରି ଓ ଶୁଭ ମହାନାଗମାନେ ଜନ୍ମିଲେ।
ଵିଶ୍ଵାଂତକ ଵସୁର୍ବାଲୋ ନିକୁଂଭଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ। ରୁରୁଦଶ୍ଚାତିସିଦ୍ଧୌଜା ଭାସ୍କର ପ୍ରମିତଦ୍ଯୁତିଃ॥୧.୪୦.
ବିଶ୍ୱାନ୍ତକ, ବସୁ, ବାଳ, ମହାଖ୍ୟାତ ନିକୁମ୍ଭ, ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ରୁରୁଦ, ମାପିଥିବା ତେଜର ଭାସ୍କର ଜନ୍ମିଲେ।
ଵିଶ୍ଵାନ୍ଦେଵାନ୍ଦେଵମାତା ଵିଶ୍ଵେଷାଂ ଜନଯତ୍ସୁତାନ୍। ମରୁତ୍ଵତୀ ମରୁତ୍ଵତୋ ଦେଵାନଜନଯତ୍ସୁତାନ୍॥୧.୪୦.
ବିଶ୍ୱଦେବମାନେଙ୍କର ମାତା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱଦେବଙ୍କ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ମରୁତ୍ବତୀ ମରୁତଙ୍କର ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।