ବହୁଜନ୍ମଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ହରିରୁଚ୍ଯତେ। ଜ୍ଞାନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଯୋଗିନାଂ ଯାତି ଯୋଗ୍ଯତାମ୍1.39.
ବହୁ ଜନ୍ମରେ ଆତ୍ମାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ଏକତା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
ତଂ ଯୋଗଵଂତଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ସଂପୂର୍ଣୈଶ୍ଵର୍ଯମୁତ୍ତମମ୍। ପଦେ ବ୍ରହ୍ମଣି ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ନ୍ଯଯୋଜଯତ ଯୋଗଵିତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଗ ଥିବା ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ଓ ଏଶ୍ୱର୍ୟ ଥିବା ଜଣେକୁ ଚିହ୍ନି, ଯୋଗ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ପଦେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ମହାତୋଯେ ମହେଶୋ ହରିରଚ୍ଯୁତଃ। ଜଲକ୍ରୀଡାଂ ଚ ଵିଧିଵତ୍ସ ଚକ୍ରେ ସର୍ଵଲୋକକୃତ୍
ତାପରେ, ସେଇ ବିଶାଳ ଜଳରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଅଚ୍ୟୁତ ହରି ବିଧିମତେ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କଲେ।
ପଦ୍ମଂ ନାଭ୍ଯୁଦ୍ଭଵଂ ଚୈକଂ ସମୁତ୍ପାଦିତଵାଂସ୍ତତଃ। ସହସ୍ତ୍ରଵର୍ଣଂ ଵିରଜଂ ଭାସ୍କରାଭଂ ହିରଣ୍ମଯମ୍
ସେଠାରୁ, ତାଙ୍କର ନାଭିରୁ ଏକ ହଜାର ପତ୍ର ଥିବା, ନିର୍ମଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଏକ ପଦ୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ହୁତାଶନଜ୍ଵଲିତଶିଖୋଜ୍ଜଵଲପ୍ରଭଂ ସମୁତ୍ଥିତଂ ଶରଦମଲାର୍କତେଜସମ୍। ଵିରାଜତେ କମଲମୁଦାରଵର୍ଚସଂ ମହାତ୍ମନସ୍ତନୁରୁହ ଚାରୁଶୈଵଲମ୍
ଏହି ପଦ୍ମଟି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶରତ୍କାଳୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଚମତ୍କାର ଶୋଭା ଓ ସୁନ୍ଦର ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଅଥ ଯୋଗଵତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମସୃଜଦ୍ଭୂରିଵର୍ଚସମ୍। ସ୍ରଷ୍ଟାରଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସର୍ଵତୋମୁଖମ୍୧.୪୦.
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ତାପରେ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ହିରଣ୍ମଯେ ପଦ୍ମେ ବହୁଯୋଜନଵିସ୍ତୃତେ। ସର୍ଵତେଜୋଗୁଣମଯେ ପାର୍ଥିଵୈର୍ଲକ୍ଷଣୈର୍ଵୃତେ୧.୪୦.
ସେଇ ସୁନା ରଙ୍ଗର ପଦ୍ମରେ, ଯେଉଁଟି ବହୁ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା, ସମସ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଚିହ୍ନରେ ଘିରିଥିଲା।
ତଚ୍ଚ ପଦ୍ମଂ ପୁରାଭୂତଂ ପୃଥିଵୀରୂପମୁତ୍ତମମ୍। ନାରାଯଣସମୁଦ୍ଭୂତଂ ପ୍ରଵଦଂତି ମହର୍ଷଯଃ୧.୪୦.
ସେହି ପଦ୍ମଟି, ପୂର୍ବରୁ ଅଛିଥିବା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୃଥିବୀର ରୂପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ କହନ୍ତି ଏହା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଭବ।
ଯତ୍ପଦ୍ମଂ ସା ରସାଦେଵୀ ପୃଥିଵୀ ପରିକଥ୍ଯତେ। ଯେ ପଦ୍ମକେସରା ମୁଖ୍ଯାସ୍ତାନ୍ଦିଵ୍ଯାନ୍ପର୍ଵତାନ୍ଵିଦୁଃ॥୧.୪୦.
ଏହି ପଦ୍ମଟିକୁ ରସା ଦେବୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ପୃଥିବୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପଦ୍ମର ମୁଖ୍ୟ ତନ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଦିବ୍ୟ ପାହାଡ଼ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ହିମଵଂତଂ ଚ ନୀଲଂ ଚ ମେରୁଂ ନିଷଧମେଵ ଚ। କୈଲାସଂ ଶୃଂଗଵଂତଂ ଚ ତଥାଦ୍ରିଂ ଗଂଧମାଦନମ୍॥୧.୪୦.
ଏହି ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ହିମବନ୍ତ, ନୀଳ, ମେରୁ, ନିଷଧ, କୈଳାସ, ଶୃଙ୍ଗବନ୍ତ ଏବଂ ଗନ୍ଧମାଦନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପୁଣ୍ଯଂ ତ୍ରିଶିଖରଂ ଚୈଵ କାଂତଂ ମଂଦରମେଵ ଚ। ଉଦାରଂ ପିଂଜରଂ ଚୈଵ ଵିଂଧ୍ଯମସ୍ତଂ ଚ ପର୍ଵତମ୍॥୧.୪୦.
ପବିତ୍ର ତ୍ରିଶିଖର, ସୁନ୍ଦର ମନ୍ଦର, ଉଦାର ପିଞ୍ଜର ଏବଂ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।
ଏତ ଏଵ ଗଣାନାଂ ଚ ସିଦ୍ଧାନାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଆଶ୍ରଯାଃ ପୁଣ୍ଯଶୀଲାନାଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦାଃ॥୧.୪୦.
ଏହି ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ନିବାସ ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଏତେଷାମଂତରେ ଦ୍ଵୀପୋ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପ ଇତି ସ୍ମୃତଃ। ଜଂବୁଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ସଂସ୍ଥାନଂ ଯାଜ୍ଞୀଯା ଯତ୍ର ଚ କ୍ରିଯାଃ॥୧.୪୦.
ଏହି ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପ ନାମକ ଦ୍ବୀପ, ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞ ଓ ପୂଜାଦି କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ।
ତେଭ୍ଯୋ ଯଦ୍ଦ୍ରଵତେ ତୋଯଂ ଦିଵ୍ଯାମୃତରସୋପମମ୍। ଦିଵ୍ଯତୀର୍ଥଶତାଧାରାଃ ସରସ୍ଯଃ ସର୍ଵତଃ ସ୍ମୃତାଃ॥୧.୪୦.
ଏହି ପାହାଡ଼ମାନଠାରୁ ଯେଉଁ ଜଳ ବହିଯାଏ, ତାହା ଦିବ୍ୟ ଅମୃତ ସମାନ ଏବଂ ଶତଶଃ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ସରୋବର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଯାନ୍ଯେତାନୀହପଦ୍ମସ୍ଯ କେସରାଣି ସମଂତତଃ। ଅସଂଖ୍ଯେଯାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ତେ ଵିଵିଧାଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତାଃ॥୧.୪୦.
ଏହି ପଦ୍ମର ସମସ୍ତ ତନ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ, ପୃଥିବୀରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପର୍ବତ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି।
ଯାନି ପର୍ଣାନି ପଦ୍ମସ୍ଯ ଭୂରିପୂର୍ଵାଣି ପାର୍ଥିଵ। ତେ ଦୁର୍ଗମାଃ ଶୈଲଚିତା ମ୍ଲେଚ୍ଛଦେଶାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ॥୧.୪୦.
ହେ ରାଜା, ପଦ୍ମର ଅନେକ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ କଠିନ, ପାହାଡ଼ ଭରା ଏବଂ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଦେଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯାନ୍ଯଧୋଭାଗପତ୍ରାଣି ତା ନିଵାସାସ୍ତୁ ଭାଗଶଃ। ଦୈତ୍ଯାନାମସୁରାଣାଂ ଚ ପନ୍ନଗାନାଂ ଚ ପାର୍ଥିଵ॥୧.୪୦.
ପଦ୍ମର ତଳଭାଗର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଦେଖିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଦୈତ୍ୟ, ଅସୁର ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ଅଲଗା ନିବାସ ସ୍ଥାନ।
ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେଂତରଂ ଯତ୍ତୁ ତଦ୍ରସାତଲସଂଜ୍ଞିତମ୍। ମହାପାତକକର୍ମାଣୋ ମଜ୍ଜଂତେ ଯତ୍ର ମାନଵାଃ॥୧.୪୦.
ଏହି ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ରସାତଳ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ପାପ କରୁଥିବା ମଣିଷମାନେ ଡୁବିଯାନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଦିଶାସୁ ସଂଖ୍ଯାତାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ସଲିଲାକରାଃ। ଏଵଂ ନାରାଯଣସ୍ଯାର୍ଥେ ମହୀ ପୁଷ୍କର ସଂଭଵା॥୧.୪୦.
ଚାରି ଦିଗରେ ଚାରିଟି ପାଣି ତାଳା ଅଛି; ଏଭଳି ହେଲା, କମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ବ୍ରହ୍ମା, ଏହି ପୃଥିବୀ ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋପ୍ଯଯଂ ତସ୍ମାନ୍ନାମ୍ନା ପୁଷ୍କରସଂଜ୍ଞିତଃ। ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାଦ୍ଯଜ୍ଞେ ପୁରାଣୈଃ ପରମର୍ଷିଭିଃ॥୧.୪୦.
ଏହିପରି, ଏହାକୁ 'ପୁଷ୍କର' ବୋଲି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି; ଏହି କାରଣରୁ ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଏହି ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି।
ଯଜ୍ଞିଯୈର୍ଵେଦଦୃଷ୍ଟାଂତୈର୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଯୂପଚିତିଃ କୃତା। ଏଵଂ ଭଗଵତା ତେନ ଵିଶ୍ଵଵ୍ଯାପ୍ଯଧରାଚିତା॥୧.୪୦.
ଯଜ୍ଞ ଓ ବେଦରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଉଦାହରଣ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞବେଦୀ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା; ଏହିଭଳି, ସେଇ ଭଗବାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆଧାର ସ୍ଥାପିତ ହେଲା।
ପର୍ଵତାନାଂ ନଦୀନାଂ ଚ ରଚନା ଚୈଵ ନିର୍ମିତା। ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ଯଶ୍ଚାପ୍ରତିମପ୍ରଭାଵଃ ପ୍ରଭାକରା ଭୋ ଵରୁଣୋମିତଦ୍ଯୁତିଃ॥୧.୪୦.
ପାହାଡ଼ ଓ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତିଆରି ହେଲା; ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ, ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଭଳି ଚମକୁଛ।
ଶନୈଃ ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ଵ୍ଯସୃଜତ୍ସୁଷୁପ୍ତଂ ଜଗନ୍ମଯଃ ପଦ୍ମନିଧିଂ ମହାର୍ଣଵେ। ଵିଘ୍ନସ୍ତପସି ସଂଭୂତୋ ମଧୁର୍ନାମ ମହାସୁରଃ॥୧.୪୦.
ଧୀରେ ଧୀରେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ଏହି ବିଶ୍ୱ ଶୁଯିଥିବା ବେଳେ, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ କମଳ ଧନ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରୁ 'ମଧୁ' ନାମକ ବଡ଼ ଦାନବ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ତେନୈଵ ଚ ସହୋଦ୍ଭୂତୋ ହ୍ଯସୁରୋ ନାମ କୈଟଭଃ। ତୌ ରଜସ୍ତମସୋର୍ଭୂତୌ ସଂଭୂତୌ ତାମସୌ ଗଣୌ ॥୧.୪୦.
ତାଙ୍କ ସହିତ 'କୈଟଭ' ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦାନବ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲା; ଏହି ଦୁଇଜଣ ରଜ ଓ ତମସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଦାନବ ଦଳ ତିଆରି କଲେ।
ଏକାର୍ଣଵଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ କ୍ଷୋଭଯେତାଂ ମହାବଲୌ। ଦିଵ୍ଯରକ୍ତାଂବରଧରୌ ଶ୍ଵେତଦୀପ୍ତୋଗ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣୌ॥୧.୪୦.
ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ପାତ କଲେ; ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଲାଲ ଜମା ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଓ ଧଳା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଥିଲା।
କିରୀଟମକୁଟୋଦଗ୍ରୌ କେଯୂରଵଲଯୋଜ୍ଜ୍ଵଲୌ। ମହାଵିଵୃତତାମ୍ରାକ୍ଷୌ ପୀନୋରସ୍କୌ ମହାଭୁଜୌ॥୧.୪୦.
ବଡ଼ କିରିଟ ଓ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାହୁବନ୍ଦ ଓ କଙ୍ଗନ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ବଡ଼ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଆଖି, ଚଉଡ଼ ଛାତି ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିଲା।
ମହାଗିରେଃ ସଂହନନୌ ଜଂଗମାଵିଵ ପର୍ଵତୌ। ନଵମେଘପ୍ରତୀକାଶାଵାଦିତ୍ଯପ୍ରତିମାନନୌ॥୧.୪୦.
ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦୃଢ଼, ଚଳିତ ପର୍ବତ ଭଳି ଲାଗୁଥିଲେ, ନୂତନ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମୁହଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଚମକୁଥିଲା।
ଵିପୁଲାଭୋଗକେଯୂର କରାଭ୍ଯାମତିଭୀଷଣୌ। ପାଦସଂଚାରଵିନ୍ଯାସୈର୍ଵିକ୍ଷିପଂତାଵିଵାର୍ଣଵମ୍॥୧.୪୦.
ବଡ଼ ଗଠିତ ବାହୁବନ୍ଦ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପାଦ ଚାଳ ଓ ଚଳାଚଳ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ମାନେ ଉତ୍ପାତ ହେଉଥିଲା।
କଂପଯଂତୌ ହରିମିଵ ଶଯାନଂ ମଧୁସୂଦନମ୍। ତୌ ତତ୍ର ଵିଚରଂତୌ ତୁ ପୁଷ୍କରେ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖୌ॥୧.୪୦.
ସେମାନେ ଶୟାନ ମଧୁସୂଦନ ହରିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ; ସେ ଦୁଇଜଣ ପୁଷ୍କରରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଘୁରୁଥିଲେ।
ଯୋଗିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମତ୍ଯଂତଂ ଦୀପ୍ତଂ ଦଦୃଶତୁସ୍ତଦା। ନାରାଯଣସମାଜ୍ଞାତଂ ସୃଜଂତମଖିଲାଃ ପ୍ରଜାଃ॥୧.୪୦.
ତାପରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ତିଆରି କରୁଥିବା, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍।