ମହତାଂ ଚୈଵ ଭୂତାନାଂ ଵିଶ୍ଵୋ ଵିଶ୍ଵମଚିଂତଯତ୍। ତସ୍ଯ ଚିଂତଯମାନସ୍ଯ ନିଯତେ ସଂସ୍ଥିତେର୍ଣଵେ
ସେ, ସମସ୍ତ ମହାଭୂତମାନେ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କଲେ। ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତାରେ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିନାଶ ସମୁଦ୍ରରେ ଘଟୁଥିଲା।
ନିରାକାଶେ ତୋଯମଯେ ସୂକ୍ଷ୍ମେ ଜଗତି ସଂକ୍ଷଯେ। ଈଶଃ ସଂକ୍ଷୋଭଯାମାସ ସୋର୍ଣଵଂ ସଲିଲଂ ଗତଃ
ଆକାଶ ନଥିବା, ପାନିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜଗତ ବିନାଶ ହେଉଥିବାବେଳେ, ପ୍ରଭୁ ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ସମୁଦ୍ରକୁ ବିକ୍ଷୋଭିତ କଲେ।
ଅଥାଂତରାଦପାଂ ସୂକ୍ଷ୍ମମଥ ଚ୍ଛିଦ୍ରମଭୂତ୍ପୁରା। ଶବ୍ଦଂ ପ୍ରତି ତତୋ ଭୂତୋ ମାରୁତଶ୍ଛିଦ୍ରସଂଭଵଃ
ତା’ପରେ, ପାନି ଭିତରୁ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚିରା ହେଲା। ସେଠାରୁ ଶବ୍ଦ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ, ଚିରାରୁ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ସଂଲବ୍ଧ୍ଵାଂତରସଂକ୍ଷୋଭଂ ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ସମୀରଣଃ। ନଭସ୍ଵତା ବଲଵତା ଵେଗାଦ୍ଵିକ୍ଷୋଭିତୋର୍ଣଵଃ
ଭିତରେ ବିକ୍ଷୋଭ ପାଇ, ସେ ବାୟୁ ବଢ଼ିଗଲା। ଶକ୍ତି ଓ ତୀବ୍ରତାରେ, ପ୍ରବଳ ବାୟୁ ସମୁଦ୍ରକୁ ବିକ୍ଷୋଭିତ କଲା।
ତସ୍ଯାର୍ଣଵସ୍ଯ କ୍ଷୁବ୍ଧସ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ନଂଭସି ମଥ୍ଯତଃ। କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମା ସମଭଵତ୍ପ୍ରଭୁର୍ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ମହାନ୍
ସେ ସମୁଦ୍ର ବିକ୍ଷୋଭିତ ଓ ମଥିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ସେହି ପାନିରୁ ଦାରୁଣ ପଥ ନେଇ, ମହାପ୍ରଭୁ ବୈଶ୍ୱାନର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ତତଃ ସଂଶୋଷଯାମାସ ପାଵକଃ ସଲିଲଂ ବହୁ। ସମସ୍ତଜଲଧିଶ୍ଛିଦ୍ରମଭଵଦ୍ଵିସୃତଂ ନଭଃ
ତା’ପରେ ଅଗ୍ନି ବହୁ ପାନିକୁ ଶୁଖାଇଦେଲେ। ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଭେଦିଗଲା, ଆକାଶ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।
ଆତ୍ମତେଜୋଭଵାଃ ପୁଣ୍ଯା ଆପୋମୃତରସୋପମାଃ। ଆକାଶଂ ଛିଦ୍ରସଂଭୂତଂ ଵାଯୁରାକାଶସଂଭଵଃ
ନିଜ ତେଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପବିତ୍ର ପାନି, ଅମୃତ ରସ ସମାନ। ଚିରାରୁ ଆକାଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଆକାଶରୁ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଅଥ ସଂଘର୍ଷସମ୍ଭୂତଂ ପାଵକଂ ଚାସ୍ଯ ସଂଭଵମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତାମହୋ ଦେଵୋ ମହାଭୂତଵିଭାଵନଃ
ତା’ପରେ ଘଷଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି ଓ ତାହାର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଦେଖି, ଦେବତା ପିତାମହ, ମହାଭୂତମାନେ ଯିଏ ଜଣାଇଥାନ୍ତି, ସେ ଦେଖିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୂତାନି ଭଗଵାନ୍ଲୋକସୃଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍। ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଜନ୍ମସହିତଂ ବହୁରୂପୋ ହ୍ଯଚିଂତଯତ୍
ଭଗବାନ ଭୂତମାନେକୁ ଦେଖି, ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଜନ୍ମ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଚତୁର୍ଯୁଗାନାଂ ସଂଖ୍ଯାତଂ ସହସ୍ରଂ ଯୁଗପର୍ଯଯେ। ଯତ୍ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଜେଂଦ୍ରାଣାଂ ତପସା ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍
ଚାରି ଯୁଗର ହଜାର ଚକ୍ର, ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଥିରେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ଆତ୍ମା ହୋଇଥାନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣନା କରାଯାଏ।
ବହୁଜନ୍ମଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ହରିରୁଚ୍ଯତେ। ଜ୍ଞାନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଯୋଗିନାଂ ଯାତି ଯୋଗ୍ଯତାମ୍1.39.
ବହୁ ଜନ୍ମରେ ଆତ୍ମାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ଏକତା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
ତଂ ଯୋଗଵଂତଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ସଂପୂର୍ଣୈଶ୍ଵର୍ଯମୁତ୍ତମମ୍। ପଦେ ବ୍ରହ୍ମଣି ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ନ୍ଯଯୋଜଯତ ଯୋଗଵିତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଗ ଥିବା ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ଓ ଏଶ୍ୱର୍ୟ ଥିବା ଜଣେକୁ ଚିହ୍ନି, ଯୋଗ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ପଦେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ମହାତୋଯେ ମହେଶୋ ହରିରଚ୍ଯୁତଃ। ଜଲକ୍ରୀଡାଂ ଚ ଵିଧିଵତ୍ସ ଚକ୍ରେ ସର୍ଵଲୋକକୃତ୍
ତାପରେ, ସେଇ ବିଶାଳ ଜଳରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଅଚ୍ୟୁତ ହରି ବିଧିମତେ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କଲେ।
ପଦ୍ମଂ ନାଭ୍ଯୁଦ୍ଭଵଂ ଚୈକଂ ସମୁତ୍ପାଦିତଵାଂସ୍ତତଃ। ସହସ୍ତ୍ରଵର୍ଣଂ ଵିରଜଂ ଭାସ୍କରାଭଂ ହିରଣ୍ମଯମ୍
ସେଠାରୁ, ତାଙ୍କର ନାଭିରୁ ଏକ ହଜାର ପତ୍ର ଥିବା, ନିର୍ମଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଏକ ପଦ୍ମ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ହୁତାଶନଜ୍ଵଲିତଶିଖୋଜ୍ଜଵଲପ୍ରଭଂ ସମୁତ୍ଥିତଂ ଶରଦମଲାର୍କତେଜସମ୍। ଵିରାଜତେ କମଲମୁଦାରଵର୍ଚସଂ ମହାତ୍ମନସ୍ତନୁରୁହ ଚାରୁଶୈଵଲମ୍
ଏହି ପଦ୍ମଟି ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶରତ୍କାଳୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଚମତ୍କାର ଶୋଭା ଓ ସୁନ୍ଦର ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଅଥ ଯୋଗଵତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମସୃଜଦ୍ଭୂରିଵର୍ଚସମ୍। ସ୍ରଷ୍ଟାରଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସର୍ଵତୋମୁଖମ୍୧.୪୦.
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ତାପରେ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ହିରଣ୍ମଯେ ପଦ୍ମେ ବହୁଯୋଜନଵିସ୍ତୃତେ। ସର୍ଵତେଜୋଗୁଣମଯେ ପାର୍ଥିଵୈର୍ଲକ୍ଷଣୈର୍ଵୃତେ୧.୪୦.
ସେଇ ସୁନା ରଙ୍ଗର ପଦ୍ମରେ, ଯେଉଁଟି ବହୁ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା, ସମସ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପୃଥିବୀର ଚିହ୍ନରେ ଘିରିଥିଲା।
ତଚ୍ଚ ପଦ୍ମଂ ପୁରାଭୂତଂ ପୃଥିଵୀରୂପମୁତ୍ତମମ୍। ନାରାଯଣସମୁଦ୍ଭୂତଂ ପ୍ରଵଦଂତି ମହର୍ଷଯଃ୧.୪୦.
ସେହି ପଦ୍ମଟି, ପୂର୍ବରୁ ଅଛିଥିବା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୃଥିବୀର ରୂପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ କହନ୍ତି ଏହା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଭବ।
ଯତ୍ପଦ୍ମଂ ସା ରସାଦେଵୀ ପୃଥିଵୀ ପରିକଥ୍ଯତେ। ଯେ ପଦ୍ମକେସରା ମୁଖ୍ଯାସ୍ତାନ୍ଦିଵ୍ଯାନ୍ପର୍ଵତାନ୍ଵିଦୁଃ॥୧.୪୦.
ଏହି ପଦ୍ମଟିକୁ ରସା ଦେବୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ପୃଥିବୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପଦ୍ମର ମୁଖ୍ୟ ତନ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଦିବ୍ୟ ପାହାଡ଼ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ହିମଵଂତଂ ଚ ନୀଲଂ ଚ ମେରୁଂ ନିଷଧମେଵ ଚ। କୈଲାସଂ ଶୃଂଗଵଂତଂ ଚ ତଥାଦ୍ରିଂ ଗଂଧମାଦନମ୍॥୧.୪୦.
ଏହି ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ହିମବନ୍ତ, ନୀଳ, ମେରୁ, ନିଷଧ, କୈଳାସ, ଶୃଙ୍ଗବନ୍ତ ଏବଂ ଗନ୍ଧମାଦନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପୁଣ୍ଯଂ ତ୍ରିଶିଖରଂ ଚୈଵ କାଂତଂ ମଂଦରମେଵ ଚ। ଉଦାରଂ ପିଂଜରଂ ଚୈଵ ଵିଂଧ୍ଯମସ୍ତଂ ଚ ପର୍ଵତମ୍॥୧.୪୦.
ପବିତ୍ର ତ୍ରିଶିଖର, ସୁନ୍ଦର ମନ୍ଦର, ଉଦାର ପିଞ୍ଜର ଏବଂ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।
ଏତ ଏଵ ଗଣାନାଂ ଚ ସିଦ୍ଧାନାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଆଶ୍ରଯାଃ ପୁଣ୍ଯଶୀଲାନାଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦାଃ॥୧.୪୦.
ଏହି ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ନିବାସ ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
ଏତେଷାମଂତରେ ଦ୍ଵୀପୋ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପ ଇତି ସ୍ମୃତଃ। ଜଂବୁଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ସଂସ୍ଥାନଂ ଯାଜ୍ଞୀଯା ଯତ୍ର ଚ କ୍ରିଯାଃ॥୧.୪୦.
ଏହି ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପ ନାମକ ଦ୍ବୀପ, ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞ ଓ ପୂଜାଦି କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ।
ତେଭ୍ଯୋ ଯଦ୍ଦ୍ରଵତେ ତୋଯଂ ଦିଵ୍ଯାମୃତରସୋପମମ୍। ଦିଵ୍ଯତୀର୍ଥଶତାଧାରାଃ ସରସ୍ଯଃ ସର୍ଵତଃ ସ୍ମୃତାଃ॥୧.୪୦.
ଏହି ପାହାଡ଼ମାନଠାରୁ ଯେଉଁ ଜଳ ବହିଯାଏ, ତାହା ଦିବ୍ୟ ଅମୃତ ସମାନ ଏବଂ ଶତଶଃ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ସରୋବର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଯାନ୍ଯେତାନୀହପଦ୍ମସ୍ଯ କେସରାଣି ସମଂତତଃ। ଅସଂଖ୍ଯେଯାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ତେ ଵିଵିଧାଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଵତାଃ॥୧.୪୦.
ଏହି ପଦ୍ମର ସମସ୍ତ ତନ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ, ପୃଥିବୀରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପର୍ବତ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି।
ଯାନି ପର୍ଣାନି ପଦ୍ମସ୍ଯ ଭୂରିପୂର୍ଵାଣି ପାର୍ଥିଵ। ତେ ଦୁର୍ଗମାଃ ଶୈଲଚିତା ମ୍ଲେଚ୍ଛଦେଶାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ॥୧.୪୦.
ହେ ରାଜା, ପଦ୍ମର ଅନେକ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ କଠିନ, ପାହାଡ଼ ଭରା ଏବଂ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଦେଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଯାନ୍ଯଧୋଭାଗପତ୍ରାଣି ତା ନିଵାସାସ୍ତୁ ଭାଗଶଃ। ଦୈତ୍ଯାନାମସୁରାଣାଂ ଚ ପନ୍ନଗାନାଂ ଚ ପାର୍ଥିଵ॥୧.୪୦.
ପଦ୍ମର ତଳଭାଗର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଦେଖିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଦୈତ୍ୟ, ଅସୁର ଓ ନାଗମାନଙ୍କ ଅଲଗା ନିବାସ ସ୍ଥାନ।
ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେଂତରଂ ଯତ୍ତୁ ତଦ୍ରସାତଲସଂଜ୍ଞିତମ୍। ମହାପାତକକର୍ମାଣୋ ମଜ୍ଜଂତେ ଯତ୍ର ମାନଵାଃ॥୧.୪୦.
ଏହି ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ରସାତଳ ନାମକ ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ପାପ କରୁଥିବା ମଣିଷମାନେ ଡୁବିଯାନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଦିଶାସୁ ସଂଖ୍ଯାତାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ସଲିଲାକରାଃ। ଏଵଂ ନାରାଯଣସ୍ଯାର୍ଥେ ମହୀ ପୁଷ୍କର ସଂଭଵା॥୧.୪୦.
ଚାରି ଦିଗରେ ଚାରିଟି ପାଣି ତାଳା ଅଛି; ଏଭଳି ହେଲା, କମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ବ୍ରହ୍ମା, ଏହି ପୃଥିବୀ ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋପ୍ଯଯଂ ତସ୍ମାନ୍ନାମ୍ନା ପୁଷ୍କରସଂଜ୍ଞିତଃ। ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାଦ୍ଯଜ୍ଞେ ପୁରାଣୈଃ ପରମର୍ଷିଭିଃ॥୧.୪୦.
ଏହିପରି, ଏହାକୁ 'ପୁଷ୍କର' ବୋଲି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି; ଏହି କାରଣରୁ ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଏହି ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି।