ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ବ୍ରାହ୍ମାଣାଚ୍ଛଂସି ସ୍ତୋତାରୌ ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ। ମେଢ୍ରାଚ୍ଚ ମୈତ୍ରାଵରୁଣଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତାରମେଵ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବ୍ରାହ୍ମାଣ, ଛଂସି, ସମସ୍ତ ସ୍ତୋତା ଏବଂ ମେଢ୍ରଠାରୁ ମୈତ୍ରାବରୁଣ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଉଦରାତ୍ପ୍ରତିହର୍ତାରଂ ପୋତାରଂ ଚୈଵ ପାର୍ଥିଵ। ପାଣିଭ୍ଯାମଥ ଚାଗ୍ନୀଧ୍ରମୁନ୍ନେତାରଂ ଚ ଯାଜୁଷମ୍
ଉଦରଠାରୁ ପ୍ରତିହାର୍ତ୍ତା ଓ ପୋତା, ପାଣିଠାରୁ ଅଗ୍ନୀଧ୍ର ଓ ଯାଜ୍ଞିକ ଉନ୍ନେତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଅଚ୍ଛାଵାକମଥୋରୁଭ୍ଯାଂ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଂ ଚ ସାମଗମ୍। ଏଵମେଵଂ ସ ଭଗଵାନ୍ଷୋଡଶୈତାନ୍ଜଗତ୍ପତିଃ
ଉରୁଠାରୁ ଅଛ୍ଛାବାକ ଓ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ସାମଗଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ ଭଗବାନ୍, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ, ଏହି ଷୋଳ ଜଣଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ସ୍ଵଯଂଭୂଃ ସର୍ଵଯଜ୍ଞାନାମୃତ୍ଵିଜୋଽସୃଜଦୁତ୍ତମାନ୍। ତଦା ଚୈଷ ମହାଯୋଗୀ ପୁରୁଷୋ ଯଜ୍ଞସଂଜ୍ଞିତଃ
ସ୍ୱୟଂଭୂ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଋତ୍ବିଜ୍ମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେତିବେଳେ ସେ ମହାଯୋଗୀ, ଯଜ୍ଞ ନାମକ ପୁରୁଷ, ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲେ।
ଵେଦାଶ୍ଚୈଵ ତଥା ସର୍ଵେ ସହାଂଗୋପନିଷତ୍କ୍ରିଯାଃ। ସ୍ଵପିତ୍ଯେକାର୍ଣଵେ ଚୈଵ ଯଦାଶ୍ଚର୍ଯମଭୂତ୍ପୁରା
ସମସ୍ତ ବେଦ, ସେମାନଙ୍କର ଅଙ୍ଗ, ଉପନିଷଦ ଓ କ୍ରିୟାମାନ୍ୟ ସେଇ ଏକ ମହାସାଗରରେ ଶୟନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେବେଳେ ବି ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲେ।
ଶ୍ରୂଯତାଂ ତୁ ତଦା ଵିପ୍ରୋ ମାର୍କଂଡେଯଃ କୁତୂହଲାତ୍। ଗୀର୍ଣୋ ଭଗଵତା ତେନ କୁକ୍ଷାଵାସୀନ୍ମହାମୁନିଃ
ଏବେ ଶୁଣ, ସେତିବେଳେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷି କୌତୁହଳରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗିଳିଯାଇ ତାଙ୍କର ପେଟରେ ବସିଥିଲେ, ହେ ମହାମୁନି।
ବହୁଵର୍ଷସହସ୍ରାଯୁସ୍ତସ୍ଯୈଵ ଵରତେଜସଃ। ଅଟଂସ୍ତୀର୍ଥପ୍ରସଂଗେନ ପୃଥିଵୀତୀର୍ଥଗୋଚରଃ
ସେ ବହୁ ହଜାର ବର୍ଷ ଆୟୁ ଓ ଦୀପ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ କରି କରି ପୃଥିବୀର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଆଶ୍ରମାଣି ଚ ପୁଣ୍ଯାନି ଦେଵତାଯତନାନି ଚ। ଦେଶାଦ୍ରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ଚିତ୍ରାଣି ପୁରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସେ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ, ଦେବତାଙ୍କ ଆସ୍ଥାନ, ବିଭିନ୍ନ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଶ, ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ପୁରାତନ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଥିଲେ।
ଜପହୋମପରାଃ ଶାଂତାସ୍ତପୋଭିରମଲାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ମାର୍କଂଡେଯସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ଶନୈର୍ଵକ୍ତ୍ରାଦ୍ଵିନିର୍ଗତଃ
ଯେମାନେ ଜପ ଓ ହୋମରେ ଲିନ, ଶାନ୍ତ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର, ସେମାନେ ସ୍ମୃତିରେ ଥିଲେ। ତାପରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଶନେ ଶନେ ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ବାହାରିଲେ।
ନିଷ୍କ୍ରାମନ୍ତଂ ନ ଚାତ୍ମାନଂ ଜାନୀତେ ଦେଵମାଯଯା। ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ତସ୍ଯ ଉଦରାଦେକାର୍ଣଵମଥୋ ଜଗତ୍
ସେ ବାହାରୁଥିବାବେଳେ ଦେବମାୟାରେ ନିଜକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଉଦରରୁ ବାହାରି ଏକ ମହାସାଗର ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦେଖିଲେ।
ସର୍ଵତସ୍ତମସାଛନ୍ନଂ ମାର୍କଂଡେଯୋନ୍ଵଵୈକ୍ଷତ। ତସ୍ଯୋତ୍ପନ୍ନଂ ଭଯଂ ତୀଵ୍ରଂ ଵ୍ଯତ୍ଯଯଂ ଚାତ୍ମଜୀଵିତମ୍
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଚାରିପଟେ ଅନ୍ଧକାର ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କର ମନରେ ଭୟ ଓ ଜୀବନ ନେଇ ଭୟଭୀତ ଭାବ ଉପଜିଲା।
ଦେଵଦର୍ଶନସଂହୃଷ୍ଟୋ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତଃ। ସୋଽଚିଂତଯଦମୋଘାତ୍ମା ମାର୍କଂଡେଯୋଥ ଶଂକିତଃ
ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ। ଅପରାଜିତ ଆତ୍ମା ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ତାପରେ ସନ୍ଦେହ କଲେ।
କିଂ ନୁ ସ୍ଯାଚ୍ଚିତ୍ତସଂମୋହଃ କିଂ ନୁ ସ୍ଵପ୍ନୋନୁଭୂଯତେ। ଵ୍ଯକ୍ତମନ୍ଯତରୋ ଭାଵ ଏତଯୋର୍ଭଵିତା ମମ
ଏହା କି ମନର ଭ୍ରମ? କିମ୍ବା ମୁଁ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଛି? ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଅବସ୍ଥା ମୋ ପାଇଁ ଘଟୁଛି।
ନ ହି ସ୍ଵପ୍ନୋ ହ୍ଯଯଂ ସତ୍ଯଯୁକ୍ତଂ ଯତ୍ସତ୍ଯମର୍ହତି। ନଷ୍ଟଚଂଦ୍ରାର୍କପଵନୋ ନଷ୍ଟପର୍ଵତଭୂତଲଃ
କିନ୍ତୁ ଏହା ସ୍ୱପ୍ନ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ସତ୍ୟ ସହିତ ଯୁକ୍ତ। ଯାହା ସତ୍ୟ, ତାହା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପବନ, ପାହାଡ଼ ଓ ପୃଥିବୀ ସବୁ ହରାଇଯାଇଛି।
କତମଃ ସ୍ଯାଦଯଂ ଲୋକ ଇତି ଶୋକମୁପାଗତଃ। ଦଦର୍ଶ ଚାପି ପୁରୁଷଂ ସ୍ଵପଂତଂ ପର୍ଵତୋପମମ୍
ଏହି ଲୋକ କେଉଁଟି ହେବ?—ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି ସେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ତାପରେ ସେ ପର୍ବତ ପରି ବଡ଼ ଏକ ମଣିଷକୁ ଶୁଅଁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସଲିଲେଽଧମଥୋ ମଗ୍ନଂ ଜୀମୂତମିଵ ସାଗରେ। ତପଂତମିଵ ତେଜୋଭିରାମୁକ୍ତଶଶିଭାସ୍କରମ୍
ସେ ଜଳରେ ଡୁବି ରହିଥିଲେ, ଯେପରି ମେଘ ସାଗରରେ ଲୁଚିଯାଏ, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକିତ ହେଉଥିଲେ।
ଗାଂଭୀର୍ଯାତ୍ସାଗରମିଵ ଭାସମାନମ୍ମଵୌଜସା। ଦେଵଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିହାଯାତଃ କୋ ଭଵାନିତି ଵିସ୍ମଯାତ୍
ସାଗର ପରି ଗଭୀର ଏବଂ ଅପାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଭାବିଲେ—'କିଏ ଏଠାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି?'
ତଥୈଵ ଚ ମୁନିଃ କୁକ୍ଷିଂ ପୁନରେଵ ପ୍ରଵେଶିତଃ। ସଂପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ପୁନଃ କୁକ୍ଷିଂ ମାର୍କଂଡେଯଃ ସଵିସ୍ମଯମ୍
ଏହିପରି, ମୁନି ପୁଣିଥରେ ପୁଣି ଗର୍ଭକୁ ଆଣିଦିଆଗଲେ; ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁଣି ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତଥୈଵ ଚ ପୁନର୍ଭୂଯୋ ଵିଜାନନ୍ସ୍ଵପ୍ନଦର୍ଶନମ୍। ସ ତଥୈଵ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ପୃଥିଵୀମଟତେ ଵନମ୍
ଏହିପରି, ସେ ବୁଝିଲେ ଯେ ଏହା ସ୍ୱପ୍ନ ପରି ଦୃଶ୍ୟ; ସେ ପୂର୍ବପରି ମାଟି ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ପୁଣ୍ଯତୀର୍ଥଜଲୋପେତଂ ଵିଵିଧାନ୍ଯାଶ୍ରମାଣି ଚ। କ୍ରତୁଭିର୍ଯଜମାନାଂଶ୍ଚ ସମାପ୍ତଗୁରୁଦକ୍ଷିଣୈଃ
ସେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ରମ ଓ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ଦେଖିଲେ।
ଅପଶ୍ଯଦ୍ଦେଵକୁକ୍ଷିସ୍ଥାନ୍ଯଜ୍ଞସ୍ଥାନ୍ଶତଶୋ ଦ୍ଵିଜାନ୍। ସଦ୍ଵୃତ୍ତମାଶ୍ରିତାଃ ସର୍ଵେ ଵର୍ଣା ବ୍ରାହ୍ମଣପୂର୍ଵକାଃ1.39.
ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଗର୍ଭଭିତରେ ଶତଶଃ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦେଖିଲେ; ସମସ୍ତ ଜନଗୁଷ୍ଠୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଗରେ, ଭଲ ଆଚରଣରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ଚତ୍ଵାର ଆଶ୍ରମାଃ ସମ୍ଯଗ୍ଯଥାପୂର୍ଵଂ ଵିଲୋକିତା। ଏଵଂ ଵର୍ଷଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ମାର୍କଂଡେଯେନ ଧୀମତା
ସେ ପୂର୍ବପରି ସଠିକ୍ ଚାରିଟି ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ; ଏଭଳି ଭାବରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଶତ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ କାଟିଲେ।
ଚରତା ପୃଥିଵୀ ସର୍ଵା ତତ୍କୁକ୍ଷୌ ହି ସମୀକ୍ଷ୍ଯତେ। ତତଃ କଦାଚିଦଥ ଵୈ ପୁନଃ କୁକ୍ଷେର୍ଵିନିର୍ଗତଃ
ସେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ସେଇ ଗର୍ଭଭିତରେ ସବୁକିଛି ଦେଖିଲେ; ତାପରେ, କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ପୁଣି ଗର୍ଭରୁ ବାହାରିଲେ।
ସୁପ୍ତଂ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଶାଖାଯ ାଂବାଲମେକଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ। ତଥୈଵୈକାର୍ଣଵଜଲେ ନୀହାରେଣାଵୃତାଂତରେ
ସେ ଏକ ବଟବୃକ୍ଷର ଡାଳିରେ ଶୁଅଥିବା ଏକ ଶିଶୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ କୁହୁଡ଼ିରେ ଢାକା ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ର ଦେଖିଲେ।
ଅଵ୍ଯକ୍ତକ୍ରୀଡିତେ ଲୋକେ ସର୍ଵଭୂତଵିଵର୍ଜିତେ। ସ ମୁନିର୍ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟଃ କୌତୂହଲସମନ୍ଵିତଃ
ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଖେଳ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅନୁପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେ ମୁନି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଓ କୌତୁହଳରେ ତାକି ରହିଲେ।
ବାଲମାଦିତ୍ଯସଂକାଶଂ ନ ଶକ୍ନୋତ୍ଯଭିଵୀକ୍ଷିତୁମ୍। ସୋପ୍ଯଚିଂତଯଦେକାଂତେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ସଲିଲସନ୍ନିଧୌ
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଶିଶୁକୁ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ; ଜଳର କୂଳରେ ଏକାକି ଦଢ଼ିଅ, ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ପୂର୍ଵଦୃଷ୍ଟମିଦଂ ମେନେ ଶଂକିତୋ ଦେଵମାଯଯା। ଅଗାଧେ ସଲିଲେ ଶେତେ ମାର୍କଂଡେଯଃ ସଵିସ୍ମଯଃ
ସେ ଭାବିଲେ—'ମୁଁ ପୂର୍ବରେ ଯାହା ଦେଖିଥିଲି, ଏହି ତାହା'; ଦେବତାଙ୍କ ମାୟା ବୋଲି ଶଙ୍କା କଲେ; ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଗଭୀର ଜଳରେ ଶୁଇଥିଲେ।
ପୂର୍ଵଵତ୍ତମଥୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଵ୍ରଜତ୍ତ୍ରସ୍ତଲୋଚନଃ। ସ ତସ୍ମୈ ଭଗଵାନାହ ସ୍ଵାଗତୋ ବାଲ ଭୋ ଇତି
ତାପରେ, ପୂର୍ବପରି, ସେ ଦେଖିବାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଭୟରେ ତରଳ ହେଉଥିଲା; ଏବଂ ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ସ୍ୱାଗତ, ଶିଶୁ।'
ବଭାଷେ ମେଘତୁଲ୍ଯେନ ସ୍ଵରେଣ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ। ମାର୍କଂଡେଯ ନ ଭେତଵ୍ଯମାଗଚ୍ଛସ୍ଵ ମମାଂତିକମ୍
ପରମେଶ୍ୱର ମେଘର ଭଳି ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ: 'ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ମୋ ନିକଟକୁ ଆସ।'
ମାର୍କଂଡେଯ ଉଵାଚ। କୋ ନାମ୍ନା କୀର୍ତଯତି ମାଂ କୁର୍ଵନ୍ପରିଭଵଂ ମମ। ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷସହସ୍ରାଖ୍ଯଂ ଧର୍ଷଯଂଶ୍ଚୈଵ ମେ ଵଯଃ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: 'କିଏ ମୋତେ ନାମରେ ଡାକୁଛି, ମୋତେ ଅବମାନ କରୁଛି, ଏବଂ ମୋର ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ବୟସକୁ ଅବହେଳା କରୁଛି?'