ଅତ୍ରାଂତରେ ଦୁରାଚାରଃ କୋପି ପାପାକୃତିର୍ଵନେ । ଜାଲଂ ପ୍ରସାରଯାମାସ ତଦ୍ଯଦା ଜୀଵପୂରିତମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ଦେଖାଦେଉଥିବା ଅପରାଧୀ ଜଣେ ଜାଲ ପତିଲେ, ଯାହା ଶୀଘ୍ରେ ଜୀବଜନ୍ତୁରେ ଭରିଗଲା।
ତତଃ ସଂକୋଚଯାମାସ ତଜ୍ଜାଲଂ ପାପନାଯକଃ । ଜାଲସ୍ଥାଂସ୍ତୁ ତଦା ଜୀଵାନୁପାହୃତ୍ଯ ମୁମୋଚ ହ
ତାପରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମୁଣ୍ଡିଆ ଲୋକ ଜାଲଟିକୁ ଟାଣିଲେ; ତାହାରେ ଧରାପଡ଼ିଥିବା ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ବାହାର କରି ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସ ଚ ଵ୍ଯାଧଃ ସ୍ତ୍ରିଯୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ମରଦୂତୀ ଜଗାଦ ତାମ୍ । ଦେଵି ମାମତ୍ତୁମାଯାତି କରେ ଗୃହ୍ଣାତୁ ମାଂ ସଖୀ
ସେ ଶିକାରୀ, ଦୁଇଜଣ ଜଣା ଝିଅକୁ ଦେଖି, ପ୍ରେମର ଦୂତୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମା' ତୁମର ସଖୀ ଆସି ମୋତେ ହାତ ଧରୁ।'
ଵୃଂଦା ତଯୋକ୍ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈନଂ ଵିକୃତାସ୍ଯଂ ଵ୍ଯଲୋକଯତ୍ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯତଂ ଭଯଵାତେନ ନିର୍ଧୂତା ସିଂଧୁଜପ୍ରିଯା
ବୃନ୍ଦା ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାହାର ବିକୃତ ମୁହଁକୁ ଦେଖିଲେ; ଭୟର ପବନରେ ଉଡ଼ିଯାଇ, ସିନ୍ଧୁର ପ୍ରିୟା ତାହାକୁ ଚାହିଲେ।
ଦୁଦ୍ରାଵ ଵିକଲଂ ଶୁଭ୍ରଂ ସ୍ମରଦୂତ୍ଯା ସମଂ ଵନେ । ଵିଦ୍ରଵଂତୀ ସମଂ ସଖ୍ଯା ତାପସାଶ୍ରମମାଗତା
ସେ ଭୟଭିତ ହୋଇ, ପ୍ରେମର ଦୂତୀ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦୌଡ଼ିଲେ; ଦୁଇଜଣ ସଖୀ ଏକାଠି ଦୌଡ଼ି ତାପସଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସା ତାପସଵନେ ତସ୍ମିନ୍ଦଦର୍ଶାତ୍ଯଂତମଦ୍ଭୁତମ୍ । ପକ୍ଷିଣଃ କାଂଚନୀଯାଂଗାନ୍ନାନାଶବ୍ଦସମାକୁଲାନ୍
ସେ ତାପସଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲରେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ; ସୁନା ଦେହ ଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦରେ ମନ୍ଦିର କରୁଥିଲେ।
ସାପଶ୍ଯଦ୍ଧେମପଦ୍ମାଢ୍ଯାଂ ଵାପୀଂ ତୁ ସ୍ଵର୍ଣଭୂମିକାମ୍ । କ୍ଷୀରଂ ଵହଂତି ସରିତଃ ସ୍ରଵଂତି ମଧୁ ଭୂରୁହଃ
ସେ ସୁନା ଦଳର ପଦ୍ମ ଭରିଥିବା ଏକ ପୋଖରୀ ଦେଖିଲେ, ତାହାର ତଳ ସୁନାର; ନଦୀମାନେ ଦୁଧ ବହାଉଥିଲେ, ଗଛମାନେ ମଧୁ ଝରାଉଥିଲେ।
ଶର୍କରାରାଶଯସ୍ତତ୍ର ମୋଦକାନାଂ ଚ ସଂଚଯାଃ । ଭକ୍ଷ୍ଯାଣି ସ୍ଵାଦୁସର୍ଵାଣି ବହୂନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
ସେଠାରେ ଚିନିର ଢେର ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟର ଗଛି ଥିଲା; ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ବହୁ ଗହଣା ଥିଲା।
ବହୁଶସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ନଭସଃ ସଂପତଂତି ଚ । କ୍ରୀଡଂତି ହରଯସ୍ତୃପ୍ତା ଉତ୍ପତଂତି ପତଂତି ଚ
ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିଲା; ତୃପ୍ତ ବାନରମାନେ ଖେଳୁଥିଲେ, ଏଠୁ ସେଠୁ ଲାଫିବା କରୁଥିଲେ।
ମଠେତି ସୁଂଦରଂ ଵୃଂଦା ତଂ ଦଦର୍ଶ ତପସ୍ଵିନମ୍ । ଵ୍ଯାଘ୍ରଚର୍ମାସନଗତଂ ଭାସଯଂତଂ ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍
ବୃନ୍ଦା ଏକ ସୁନ୍ଦର ମଠରେ ଏକ ତାପସଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ବାଘ ଚର୍ମ ଉପରେ ବସି, ତିନି ଲୋକକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲେ।
ତମୁଵାଚ ଵିଭୋ ପାହି ପାହି ପାପର୍ଦ୍ଧିକାଦଥ । ତପସା କିଂ ଚ ଧର୍ମେଣ ମୌନେନ ଚ ଜପେନ ଚ
ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ପାପର ଶତ୍ରୁଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ତପସ୍ୟା, ଧର୍ମ, ମୌନ କିମ୍ବା ଜପ ଯେଉଁଠି ହେଉ।'
ଭୀତତ୍ରାଣାତ୍ପରଂ ନାନ୍ଯତ୍ପୁଣ୍ଯମସ୍ତି ତପୋଧନ । ଏଵମୁକ୍ତଵତୀ ଭୀତା ସାଲସାଂଗୀ ତପସ୍ଵିନମ୍
'ଭୟଭିତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାଠାରୁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ହେ ତପସ୍ୟାଧିକାରୀ।' ଏଭଳି କହି, ଭୟରେ କାପୁଥିବା ସେ ତାପସଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ତାଵତ୍ପ୍ରାପ୍ତଃ ସଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ସର୍ଵଜୀଵପ୍ରବଂଧକଃ । ଵୃଂଦାଦେଵୀ ଭଯତ୍ରସ୍ତା ହରିକଂଠେ ସମାଶ୍ଲିଷତ୍
ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ବନ୍ଧିଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଆସିଲା; ବୃନ୍ଦା ଭୟରେ ତରସି, ହରିଙ୍କ ଗଳାକୁ ଜଡ଼ି ଧରିଲେ।
ସୁଖସ୍ପର୍ଶଂ ଭୁଜାଭ୍ଯାଂ ସା ଶୋକଵଲ୍ଲୀଵ ଲିଂଗିତା । ତଵାଲିଂଗନଭାଵେନ ପୁନରେଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ତାଙ୍କର ମୃଦୁ ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବିଲେ, ଯେପରି ଦୁଃଖର ଲତା ଗଛକୁ ବେଢ଼ିଥାଏ; ତୁମ ଆଲିଙ୍ଗନ ଦ୍ୱାରା ସେ ପୁଣି ଉଦ୍ଧାର ହେବେ।
ଶିରଃ ସର୍ଵାଂଗସଂପନ୍ନଂ ତ୍ଵଦ୍ଭର୍ତୁରଧିକଂ ଗୁଣୈଃ । ଅଥ ତ୍ଵଂ ପ୍ରମଦେ ଗଚ୍ଛ ପତ୍ଯର୍ଥେ ଚିତ୍ରଶାଲିକାମ୍
ଯେ ମୁଣ୍ଡ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହା ତୁମ ପତିଠାରୁ ଗୁଣରେ ଅଧିକ; ଏବେ, ହେ ନାରୀ, ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଚିତ୍ରଶାଳୀକୁ ଯାଅ।
ସା ଚିତ୍ରଶାଲାମିତ୍ଯୁକ୍ତା ଵିଵେଶ ମୁନିନା ତଦା । ଦିଵ୍ଯପର୍ଯଂକମାରୂଢା ଗୃହ୍ଯ କାଂତସ୍ଯ ତଚ୍ଛିରଃ
ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଚିତ୍ରଶାଳୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଦିବ୍ୟ ଶଯ୍ୟାରେ ବସି, ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଧରିଲେ।
ଚକାରାଧରପାନଂ ସା ମୀଲିତାକ୍ଷ୍ଯତିଲୋଲୁପା । ଯାଵତ୍ତାଵଦଭୂଦ୍ରାଜନ୍ରୂପଂ ଜାଲଂଧରାକୃତି
ସେ ରାଜାଙ୍କର ଠୋଉଁ ରସ ପିଲେ, ଚକୁ ମୁଦି ଅତି ଆସକ୍ତିରେ ଲଗି ରହିଲେ; ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ରାଜା ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଆକୃତି ଧରିଲେ।
ତତ୍କାଂତସଦୃଶାକାରସ୍ତଦ୍ଵକ୍ଷସ୍ତଦ୍ଵଦୁନ୍ନତିଃ । ତଦ୍ଵାକ୍ଯସ୍ତନ୍ମନୋଭାଵସ୍ତଦାସୀଜ୍ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ
ତାଙ୍କର ଦେହ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କର ଦେହ ସମାନ ହେଲା, ଛାତି ଓ ଉଚ୍ଚତା ଏକି, କଥା ଓ ମନ ଏକି; ଏପରି ଭାବରେ ସେ ଜଗତର ଈଶ୍ୱର ହେଲେ।
ଅଥ ସଂପୂର୍ଣକାଯଂ ତଂ ପ୍ରିଯଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଜଗାଦ ସା । ତଵ କୁର୍ଵେ ପ୍ରିଯଂ ସ୍ଵାମିନ୍ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ସ୍ଵରଣଂ ଚ ମେ
ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହରେ ଦେଖି, ସେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି, ସ୍ୱାମୀ; ତୁମର ଇଚ୍ଛା କହିବା ଓ ମତେ ଶୁଣାଇବା।'
ଵୃଂଦାଵଚନମାକର୍ଣ୍ଯ ପ୍ରାହ ମାଯାସମୁଦ୍ରଜଃ । ଶୃଣୁ ଦେଵି ଯଥା ଯୁଦ୍ଧଂ ଵୃତ୍ତଂ ଶଂଭୋର୍ମଯା ସହ
ବୃନ୍ଦାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମାୟାର ସମୁଦ୍ରରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସେ କହିଲେ: 'ଦେବୀ, ଶୁଣ, କିପରି ଶମ୍ଭୁ ଓ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।'
ପ୍ରିଯେ ରୁଦ୍ରେଣ ରୌଦ୍ରେଣ ଛିନ୍ନଂ ଚକ୍ରେଣ ମେ ଶିରଃ । ତାଵତ୍ଵତ୍ସିଦ୍ଧିଯୋଗାଚ୍ଚ ତ୍ଵଦ୍ଗତେନ ମମାତ୍ମନା
ପ୍ରିୟେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ରରେ ମୋର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦିଆଯାଇଥିଲା; ତଥାପି, ତୁମର ଶକ୍ତି ଓ ମୋର ଆତ୍ମା ତୁମରେ ଏକତା ହେବାରୁ,
ଛିନ୍ନଂ ତଦତ୍ର ଚାନୀତଂ ଜୀଵିତଂ ତେଂଗସଂଗତଃ । ପ୍ରିଯେ ତ୍ଵଂ ମଦ୍ଵିଯୋଗେନ ବାଲେ ଜାତାସି ଦୁଃଖିତା
ସେ କାଟା ମୁଣ୍ଡ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ମୋର ଜୀବନ ତାହା ସହିତ ଏକତା ହେଲା; ପ୍ରିୟେ, ମୋର ବିୟୋଗରେ, ଶିଶୁ, ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେଇପାରିଲା।
କ୍ଷଂତଵ୍ଯଂ ଵିପ୍ରିଯଂ ମହ୍ଯଂ ଯତ୍ତ୍ଵାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରଣଂ ଗତଃ । ଇତ୍ଯାଦି ଵଚନୈସ୍ତେନ ଵୃଂଦା ସଂସ୍ମାରିତା ତଦା
ମୁଁ ତୁମକୁ ଛାଡି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗଲିଥିଲି, ଏହି ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କର; ଏପରି କଥାରେ, ବୃନ୍ଦାଙ୍କୁ ସେ ସମ୍ମର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ।
ତାଂବୂଲୈଶ୍ଚ ଵିନୋଦୈଶ୍ଚ ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକରଣୈଃ ଶୁଭୈଃ । ଅଥ ଵୃଂଦାରିକା ଦେଵୀ ସର୍ଵଭୋଗସମନ୍ଵିତା
ତାମ୍ବୁଳ, ବିନୋଦ, ଶୁଭ୍ର ପୋଷାକ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ, ବୃନ୍ଦାରିକା ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଲେ।
ପ୍ରିଯଂ ଗାଢଂ ସମାଲିଂଗ୍ଯ ଚୁଚୁଂବ ରତିଲୋଲୁପା । ମୋକ୍ଷାଦପ୍ଯଧିକଂ ସୌଖ୍ଯଂ ଵୃଂଦା ମୋହନସଂଭଵମ୍
ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଆଲିଂଗନ କରି, ଚୁମ୍ବନ କଲେ, ରତିରେ ଆସକ୍ତି ଭରି; ବୃନ୍ଦା ମୋହରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ମୁକ୍ତିଠାରୁ ଅଧିକ ସୁଖ ଅନୁଭବ କଲେ।
ମେନେ ନାରାଯଣୋ ଦେଵୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରେମରସାଧିକମ୍ । ଵୃଂଦାଂ ଵିଯୋଗଜଂ ଦୁଃଖଂ ଵିନୋଦଯତି ମାଧଵେ
ନାରାୟଣ ଦେବ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ପ୍ରେମର ରସକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଭାବିଲେ; ମାଧବ ବୃନ୍ଦାଙ୍କର ବିୟୋଗ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରିଲେ।
ତତ୍କ୍ରୀଡାଚାରୁଵିଲସଦ୍ଵାପିକା ରାଜହଂସକେ । ତଦ୍ରୂପଭାଵାତ୍କୃଷ୍ଣୋଽସୌ ପଦ୍ମାଯାଂ ଵିଗତସ୍ପୃହଃ
ସେ ମନୋହର କ୍ରୀଡାରେ, ରାଜହଂସ ଥିବା ଶୁଭ୍ର ଜଳାଶୟ ପାଖରେ, କୃଷ୍ଣ, ବୃନ୍ଦାଙ୍କର ରୂପ ଓ ଭାବରୁ, ପଦ୍ମା ପ୍ରତି ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ଛାଡିଦେଲେ।
ଅଭୂଦ୍ଵୃଂଦାଵନେ ତସ୍ମିଂସ୍ତୁଲସୀରୂପ ଧାରିଣୀ । ଵୃଂଦାଂଗସ୍ଵେଦତୋ ଭୂମ୍ଯାଂ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତାତି ପାଵନୀ
ସେ ବୃନ୍ଦାବନରେ, ତୁଳସୀ ରୂପ ଧରିଲେ; ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଦେହର ଘମରୁ, ଭୂମିରେ ସେ ଅତି ପବିତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଵୃଂଦାଂଗ ସଂଗଜଂ ଚେଦମନୁଭୂଯ ସୁଂଖଂ ହରିଃ । ଦିନାନି କତିଚିନ୍ମେନେ ଶିଵକାର୍ଯଂ ଜଗତ୍ପତିଃ
ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଦେହ ସଂଗରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ସୁଖ ଅନୁଭବ କରି, ହରି, ଜଗତପତି, କିଛି ଦିନ ଶିବଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଏକଦା ସୁରତସ୍ଯାଂତେ ସା ସ୍ଵକଂଠେ ତପସ୍ଵିନମ୍ । ଵୃଂଦା ଦଦର୍ଶ ସଂଲଗ୍ନଂ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଏକଦିନ, ସେମାନେ ରତିର ଶେଷରେ, ବୃନ୍ଦା ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ଲଗିଥିବା, ଦୁଇ ହାତ ଥିବା ତପସ୍ୱୀ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।