ତପ୍ଯମାନାଯ ତପ୍ଯାଯ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାଯ ଜଯାଯ ଚ। ଵିଶ୍ଵାତ୍ମନେ ଵିଶ୍ଵସୃଜେ ଵିଶ୍ଵମାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତେ
ତପସ୍ୱୀ, ତପସ୍ୟାର ଯୋଗ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ସମର୍ଥକ, ବିଜୟୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି—ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
ନମୋ ନମୋସ୍ତୁ ଦିଵ୍ଯାଯ ପ୍ରପନ୍ନାର୍ତିହରାଯ ଚ। ଭକ୍ତାନୁକଂପିନେ ଦେଵ ଵିଶ୍ଵତେଜୋ ମନୋଗତେ
ଦିବ୍ୟ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କରୁଣା କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଯାହାଙ୍କ ତେଜ ରହିଛି ଓ ମନରେ ଧରାଯାଏ—ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଏଵଂ ସଂସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ଦେଵଦେଵୋ ହରୋ ନୃପ। ଉଵାଚ ରାଘଵଂ ଵାକ୍ଯଂ ଭକ୍ତିନମ୍ରଂ ପୁରାସ୍ଥିତମ୍
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ — ଏଭଳି ଭାବରେ ଦେବମାନ୍ୟ ହରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଉଥିବାବେଳେ, ରାଘବ ଭକ୍ତିଭାବରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସାମ୍ନାରେ ଦଁଡାଇଥିଲେ, ତେବେ ହର ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ। ଭୋ ଭୋ ରାଘଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ବ୍ରୂହି ଯତ୍ତେ ମନୋଗତମ୍। ଭଵାନ୍ନାରାଯଣୋ ନୂନଂ ଗୂଢୋ ମାନୁଷଯୋନିଷୁ
ରୁଦ୍ର କହିଲେ — ହେ ରାଘବ, ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ। ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଥିରେ କହ। ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମେ ନାରାୟଣ ନିଜେ, ମାନବ ରୂପରେ ଲୁଚି ଆସିଛ।
ଅଵତୀର୍ଣୋ ଦେଵକାର୍ଯଂ କୃତଂ ତଚ୍ଚାନଘ ତ୍ଵଯା। ଇଦାନୀଂ ସ୍ଵଂ ଵ୍ରଜସ୍ଥାନଂ କୃତକାର୍ଯୋସି ଶତ୍ରୁହନ୍
ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଅବତାର ନେଇଥିଲ, ଏବଂ ଏହି କାମ ତୁମେ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛ। ଏବେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ହେ ରାମ, ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଯାଅ, କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ତ୍ଵଯା କୃତଂ ପରଂ ତୀର୍ଥଂ ସେତ୍ଵାଖ୍ଯଂ ରଘୁନଂଦନ। ଆଗତ୍ଯ ମାନଵା ରାଜନ୍ପଶ୍ଯେଯୁରିହ ସାଗରେ
ହେ ରଘୁବଂଶର ଗର୍ବ, ତୁମେ ସେତୁ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ନିର୍ମାଣ କରିଛ। ଏଠାକୁ ଆସି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରିବେ।
ମହାପାତକଯୁକ୍ତା ଯେ ତେଷାଂ ପାପଂ ଵିଲୀଯତେ। ବ୍ରହ୍ମଵଧ୍ଯାଦିପାପାନି ଯାନି କଷ୍ଟାନି କାନିଚିତ୍1.38.
ଯେମାନେ ଭୟଙ୍କର ପାପରେ ଲିପ୍ତ, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଏଠାରେ ଗଳିଯାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ପାପ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଦର୍ଶନାଦେଵ ନଶ୍ଯଂତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା। ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଵାମନଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଗଂଗାତୀରେ ରଘୂତ୍ତମ
କେବଳ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମାତ୍ରେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ — ଏଠାରେ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଏବେ ହେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯାଅ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ବାମନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵଶଃ କୃତ୍ଵା ଭାଗାନଷ୍ଟୌ ପରଂତପ। ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପଂ ସ୍ଵକଂ ସ୍ଥାନଂ ଵ୍ରଜ ଦେଵ ନମୋସ୍ତୁ ତେ
ହେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତଠାରେ ଏଠି ଅଷ୍ଟ ଭାଗ ସ୍ଥାପନ କରି, ଏବେ ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ଯାଅ। ହେ ଦେବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତତୋ ରାମସ୍ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଚ ପୁଷ୍କରମ୍। ଵିମାନଂ ତୁ ନ ଯାତ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵଂ ଵେଷ୍ଟିତଂ ତତ୍ତୁ ରାଘଵଃ
ତାପରେ ରାମ ନମସ୍କାର କରି, ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। କିନ୍ତୁ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ଉପରକୁ ଉଡ଼ିପାରୁନଥିଲା, କାରଣ ଏହା ଘେରି ରହିଥିଲା।
କିମିଦଂ ଵେଷ୍ଟିତଂ ଯାନଂ ନିରାଲଂବେଽମ୍ବରେ ସ୍ଥିତମ୍। ଭଵିତଵ୍ଯଂ କାରଣେନ ପଶ୍ଯେତ୍ଯାହ ସ୍ମ ଵାନରମ୍
ସେ ବାନରଙ୍କୁ କହିଲେ — ଏହି ଯାନ କାହିଁକି ଘେରି ରହିଛି, ଆକାଶରେ ନିରାଧାର ଭାବେ ଅଟକିଛି? ନିଶ୍ଚୟ କିଛି କାରଣ ଅଛି — ଦେଖ ଏବଂ ଜାଣ।
ସୁଗ୍ରୀଵୋ ରାମଵଚନାଦଵତୀର୍ଯ ଧରାତଲେ। ସ ଚ ପଶ୍ଯତି ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସୁରସିଦ୍ଧସମନ୍ଵିତମ୍
ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଭୂମିରେ ଅବତରିଲେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ସହିତ ଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସଙ୍ଘସହିତଂ ଚତୁର୍ଵେଦସମନ୍ଵିତମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଽଗତ୍ଯାବ୍ରଵୀଦ୍ରାମଂ ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ ଭାବେ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଓ ଚାରି ବେଦ ସହିତ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଆଗକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସହିତୋ ଲୋକପାଲୈଶ୍ଚ ଵସ୍ଵାଦିତ୍ଯମରୁଦ୍ଗଣୈଃ। ତଂ ଦେଵଂ ପୁଷ୍ପକଂ ନୈଵ ଲଂଘଯେଦ୍ଧି ପିତାମହମ୍
ଲୋକପାଳ, ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ମରୁତମାନେ ସହିତ, ସେହି ଦେବତା — ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ କେବେ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରିବ ନାହିଁ।
ଅଵତୀର୍ଯ ତତୋ ରାମଃ ପୁଷ୍ପକାଦ୍ଧେମଭୂଷିତାତ୍। ନତ୍ଵା ଵିରିଂଚନଂ ଦେଵଂ ଗାଯତ୍ର୍ଯା ସହ ସଂସ୍ଥିତମ୍
ତାପରେ ରାମ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରୁ ଅବତରିଲେ, ଏବଂ ଗାୟତ୍ରୀ ସହିତ ଦଁଡାଇଥିବା ବିରିଞ୍ଚି ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଅଷ୍ଟାଂଗପ୍ରଣିପାତେନ ପଂଚାଂଗାଲିଂଗିତାଵନିଃ। ତୁଷ୍ଟାଵ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ଦେଵଦେଵଂ ଵିରିଂଚନମ୍
ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ ଓ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଭୂମିକୁ ଅଙ୍ଗିକାର କରି, ନମ୍ର ହୋଇ ଦେବମାନ୍ୟ ବିରିଞ୍ଚିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ରାମ ଉଵାଚ। ନମାମି ଲୋକକର୍ତାରଂ ପ୍ରଜାପତିସୁରାର୍ଚିତମ୍। ଦେଵନାଥଂ ଲୋକନାଥଂ ପ୍ରଜାନାଥଂ ଜଗତ୍ପତିମ୍
ରାମ କହିଲେ — ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରଜାପତି ଓ ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଦେବମାନ୍ୟ, ଲୋକନାଥ, ପ୍ରଜାନାଥ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ନମସ୍ତେ ଦେଵଦେଵେଶ ସୁରାସୁରନମସ୍କୃତ। ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵନ୍ନାଥ ହରିପିଂଗଲଲୋଚନ
ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ନାଥ, ସିଂହବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।
ବାଲସ୍ତ୍ଵଂ ଵୃଦ୍ଧରୂପୀ ଚ ମୃଗଚର୍ମାସନାଂବରଃ। ତାରଣଶ୍ଚାସି ଦେଵସ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପ୍ରଭୁରୀଶ୍ଵରଃ
ଆପଣ କେବେ ଶିଶୁ ରୂପେ, କେବେ ବୃଦ୍ଧ ରୂପେ ଦେଖାଦିଅନ୍ତି, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ଏବଂ ମୃଗଚର୍ମ ଉପରେ ବସିଥାନ୍ତି; ଆପଣ ଉଦ୍ଧାରକ, ଦେବତା, ତିନି ଲୋକର ନାଥ ଓ ସର୍ବଶ୍ୱର।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଃ ପଦ୍ମଗର୍ଭଃ ଵେଦଗର୍ଭଃ ସ୍ମୃତିପ୍ରଦଃ। ମହାସିଦ୍ଧୋ ମହାପଦ୍ମୀ ମହାଦଂଡୀ ଚ ମେଖଲୀ
ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ସୁବର୍ଣ୍ଣଗର୍ଭ, ପଦ୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ବେଦମୂଳ, ସ୍ମୃତି ଦାତା, ମହାସିଦ୍ଧ, ମହାପଦ୍ମ ଧାରୀ, ମହାଦଣ୍ଡ ଧାରୀ ଓ ମେଖଳା ପିନ୍ଧିଥିବା।
କାଲଶ୍ଚ କାଲରୂପୀ ଚ ନୀଲଗ୍ରୀଵୋ ଵିଦାଂଵରଃ। ଵେଦକର୍ତାର୍ଭକୋ ନିତ୍ଯଃ ପଶୂନାଂ ପତିରଵ୍ଯଯଃ
ସେ କାଳ ଓ କାଳର ଆକୃତି, ନୀଳ କଣ୍ଠ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ବେଦର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଶାଶ୍ୱତ ଶିଶୁ ଓ ଅବିନାଶୀ ପଶୁମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ।
ଦର୍ଭପାଣିର୍ହଂସକେତୁଃ କର୍ତା ହର୍ତା ହରୋ ହରିଃ। ଜଟୀ ମୁଂଡୀ ଶିଖୀ ଦଂଡୀ ଲଗୁଡୀ ଚ ମହାଯଶାଃ
ତାଙ୍କର ହାତରେ ଦର୍ଭା ଅଛି, ହଂସ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ, ହର, ହରି, ଜଟାଧାରୀ, ମୁଣ୍ଡଶିରା, ଶିଖାଧାରୀ, ଦଣ୍ଡ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା, ଏବଂ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଭୂତେଶ୍ଵରଃ ସୁରାଧ୍ଯକ୍ଷଃ ସର୍ଵାତ୍ମା ସର୍ଵଭାଵନଃ। ସର୍ଵଗଃ ସର୍ଵହାରୀ ଚ ସ୍ରଷ୍ଟା ଚ ଗୁରୁରଵ୍ଯଯଃ
ସେ ଭୂତମାନଙ୍କର ନାଥ, ଦେବମାନଙ୍କର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପାଳନ କରୁଥିବା, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ଅବିନାଶୀ ଗୁରୁ।
କମଂଡଲୁଧରୋ ଦେଵଃ ସ୍ରୁକ୍ସ୍ରୁଵାଦିଧରସ୍ତଥା। ହଵନୀଯୋଽର୍ଚନୀଯଶ୍ଚ ଓଁକାରୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠସାମଗଃ
ଯିଏ କମଣ୍ଡଳୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଯଜ୍ଞର ସ୍ରୁକ୍ ଓ ସ୍ରୁଭା ଧରନ୍ତି, ହବନ ଓ ପୂଜାରେ ଆହ୍ୱାନ ଓ ପୂଜିତ, ଓଁକାର ରୂପୀ, ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସାମ ଗାୟକ।
ମୃତ୍ଯୁଶ୍ଚୈଵାମୃତଶ୍ଚୈଵ ପାରିଯାତ୍ରଶ୍ଚ ସୁଵ୍ରତଃ। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଵ୍ରତଧରୋ ଗୁହାଵାସୀ ସୁପଙ୍କଜଃ
ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅମୃତ, ପାରିୟାତ୍ର ପର୍ବତର ବାସି, ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ବ୍ରତୀ, ଗୁହାରେ ବସୁଥିବା, ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମନୟନ।
ଅମରୋ ଦର୍ଶନୀଯଶ୍ଚ ବାଲସୂର୍ଯନିଭସ୍ତଥା। ଦକ୍ଷିଣେ ଵାମତଶ୍ଚାପି ପତ୍ନୀଭ୍ଯାମୁପସେଵିତଃ
ସେ ଅମର, ଦର୍ଶନୀୟ ଓ ବାଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ; ଡାହାଣ ଓ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପତ୍ନୀମାନେ ସେବା କରୁଛନ୍ତି।
ଭିକ୍ଷୁଶ୍ଚ ଭିକ୍ଷୁରୂପଶ୍ଚ ତ୍ରିଜଟୀ ଲବ୍ଧନିଶ୍ଚଯଃ। ଚିତ୍ତଵୃତ୍ତିକରଃ କାମୋ ମଧୁର୍ମଧୁକରସ୍ତଥା
ସେ ଭିକ୍ଷୁ, ଭିକ୍ଷା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ତିନି ଜଟାଧାରୀ, ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ, ମନର ଚଳନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, କାମ ରୂପୀ, ମଧୁର ଓ ମଧୁମକ୍ଷିକା ସଦୃଶ।
ଵାନପ୍ରସ୍ଥୋ ଵନଗତ ଆଶ୍ରମୀ ପୂଜିତସ୍ତଥା। ଜଗଦ୍ଧାତା ଚ କର୍ତ୍ତା ଚ ପୁରୁଷଃ ଶାଶ୍ଵତୋ ଧ୍ରୁଵଃ
ସେ ବନପ୍ରସ୍ଥ, ବନକୁ ଯାଇଥିବା, ଆଶ୍ରମୀ, ପୂଜିତ, ଜଗତର ପାଳକ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଅଚଳ ପୁରୁଷ।
ଧର୍ମାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଵିରୂପାକ୍ଷସ୍ତ୍ରିଧର୍ମୋ ଭୂତଭାଵନଃ। ତ୍ରିଵେଦୋ ବହୁରୂପଶ୍ଚ ସୂର୍ଯାଯୁତସମପ୍ରଭଃ
ସେ ଧର୍ମର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ବିଚିତ୍ର ଚକ୍ଷୁ, ତିନି ପ୍ରକାର ଧର୍ମର ଧାରକ, ଭୂତମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରୁଥିବା, ତିନି ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ବହୁରୂପୀ, ଏବଂ ଦଶ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ।
ମୋହକୋଵଂଧକଶ୍ଚୈଵଦାନଵାନାଂଵିଶେଷତଃ। ଦେଵଦେଵଶ୍ଚ ପଦ୍ମାଙ୍କସ୍ତ୍ରିନେତ୍ରୋଽବ୍ଜଜଟସ୍ତଥା
ସେ ମୋହ ଓ ବନ୍ଧନ କରୁଥିବା, ବିଶେଷ କରି ଦାନବମାନଙ୍କୁ; ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନିତ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଓ ପଦ୍ମ ଦଳ ସଦୃଶ ଜଟାଧାରୀ।