ଦକ୍ଷିଣାଦୁଦଧେଶ୍ଚୈଵ ନିର୍ଜଗାମ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ। ଅଂତରିକ୍ଷାଦଭୂଦ୍ଵାଣୀ ମେଘଗଂଭୀରନିଃସ୍ଵନା
ତାପରେ, ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରରୁ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ; ଆକାଶରୁ ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି ପରି ଏକ ଦିବ୍ୟ କଣ୍ଠସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା।
ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ। ଭୋ ଭୋ ରାମାସ୍ତୁ ଭଦ୍ରଂ ତେ ସ୍ଥିତୋଽହମିହ ସାଂପ୍ରତମ୍। ଯାଵଜ୍ଜଗଦିଦଂ ରାମ ଯାଵଦେଷା ଧରା ସ୍ଥିତା
ରୁଦ୍ର କହିଲେ: "ହେ ରାମ, ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ! ମୁଁ ଏଠାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଛି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସଂସାର ଅଛି, ଏହି ପୃଥିବୀ ଅଛି—"
ତାଵଦେଵ ଚ ତେ ସେତୁ ତୀର୍ଥଂ ସ୍ଥାସ୍ଯତି ରାଘଵ। ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଗିରଂ ତାମମୃତୋପମାମ୍
"ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ସେତୁ ଓ ତୀର୍ଥ ଅଟୁଟ ରହିବ, ହେ ରାଘବ।" ଦେବଦେବଙ୍କର ଏହି ଅମୃତ ସମ କଥା ଶୁଣି—
ରାମ ଉଵାଚ। ନମସ୍ତେ ଦେଵଦେଵେଶ ଭକ୍ତାନାମଭଯଂକର। ଗୌରୀକାଂତ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞଵିନାଶନ
ରାମ କହିଲେ: "ଦେବଦେବେଶ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଭୟମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ଗୌରୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଡକ୍ଷୟଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।"
ନମୋ ଭଵାଯ ଶର୍ଵାଯ ରୁଦ୍ରାଯ ଵରଦାଯ ଚ। ପଶୂନାଂପତଯେ ନିତ୍ଯଂ ଚୋଗ୍ରାଯ ଚ କପର୍ଦିନେ
ଭବ, ଶର୍ବ, ରୁଦ୍ର, ଦାନଦାତା, ପଶୁମାନଙ୍କର ନିତ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ, ଭୟଙ୍କର, ଜଟାଧାରୀ—ଏମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ମହାଦେଵାଯ ଭୀମାଯ ତ୍ର୍ଯଂବକାଯ ଦିଶାଂପତେ। ଈଶାନାଯ ଭଗଘ୍ନାଯ ନମୋସ୍ତ୍ଵଂଧକଘାତିନେ
ମହାଦେବ, ଭୀମ, ତ୍ରୟମ୍ବକ, ଦିଗ୍ବନ୍ଧୁ, ଈଶାନ, ଭଗ ନାଶକ, ଅନ୍ଧକ ଘାତକ—ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
ନୀଲଗ୍ରୀଵାଯ ଘୋରାଯ ଵେଧସେ ଵେଧସା ସ୍ତୁତ। କୁମାରଶତ୍ରୁନିଘ୍ନାଯ କୁମାରଜନନାଯ ଚ
ନୀଳକଣ୍ଠ, ଭୟଙ୍କର, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, କୁମାରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, କୁମାରଙ୍କ ଜନକ—ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
ଵିଲୋହିତାଯ ଧୂମ୍ରାଯ ଶିଵାଯ କ୍ରଥନାଯ ଚ। ନମୋ ନୀଲଶିଖଂଡାଯ ଶୂଲିନେ ଦୈତ୍ଯନାଶିନେ
ଲାଲଟିଆ, ଧୂସର, ଶିବ, ଧ୍ୱଂସକ, ନୀଳଶିଖଣ୍ଡ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଦାନବ ନାଶକ—ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
ଉଗ୍ରାଯ ଚ ତ୍ରିନେତ୍ରାଯ ହିରଣ୍ଯଵସୁରେତସେ। ଅନିଂଦ୍ଯାଯାଂବିକାଭର୍ତ୍ରେ ସର୍ଵଦେଵସ୍ତୁତାଯ ଚ
ଉଗ୍ର, ତ୍ରିନୟନ, ସୁନା ଭରା ସିମେନ୍ତ ଥିବା, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସିତ—ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
ଅଭିଗମ୍ଯାଯ କାମ୍ଯାଯ ସଦ୍ଯୋଜାତାଯ ଵୈ ନମଃ। ଵୃଷଧ୍ଵଜାଯ ମୁଂଡାଯ ଜଟିନେ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣେ
ସରଳ ଉପଲବ୍ଧ, ଆକାଂକ୍ଷିତ, ସଦ୍ୟୋଜାତ, ବୃଷଧ୍ୱଜ, ମୁଣ୍ଡଧାରୀ, ଜଟାଧାରୀ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ—ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
ତପ୍ଯମାନାଯ ତପ୍ଯାଯ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାଯ ଜଯାଯ ଚ। ଵିଶ୍ଵାତ୍ମନେ ଵିଶ୍ଵସୃଜେ ଵିଶ୍ଵମାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତେ
ତପସ୍ୱୀ, ତପସ୍ୟାର ଯୋଗ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ସମର୍ଥକ, ବିଜୟୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି—ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।
ନମୋ ନମୋସ୍ତୁ ଦିଵ୍ଯାଯ ପ୍ରପନ୍ନାର୍ତିହରାଯ ଚ। ଭକ୍ତାନୁକଂପିନେ ଦେଵ ଵିଶ୍ଵତେଜୋ ମନୋଗତେ
ଦିବ୍ୟ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କରୁଣା କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଯାହାଙ୍କ ତେଜ ରହିଛି ଓ ମନରେ ଧରାଯାଏ—ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଏଵଂ ସଂସ୍ତୂଯମାନସ୍ତୁ ଦେଵଦେଵୋ ହରୋ ନୃପ। ଉଵାଚ ରାଘଵଂ ଵାକ୍ଯଂ ଭକ୍ତିନମ୍ରଂ ପୁରାସ୍ଥିତମ୍
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ — ଏଭଳି ଭାବରେ ଦେବମାନ୍ୟ ହରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଉଥିବାବେଳେ, ରାଘବ ଭକ୍ତିଭାବରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସାମ୍ନାରେ ଦଁଡାଇଥିଲେ, ତେବେ ହର ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ରୁଦ୍ର ଉଵାଚ। ଭୋ ଭୋ ରାଘଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ବ୍ରୂହି ଯତ୍ତେ ମନୋଗତମ୍। ଭଵାନ୍ନାରାଯଣୋ ନୂନଂ ଗୂଢୋ ମାନୁଷଯୋନିଷୁ
ରୁଦ୍ର କହିଲେ — ହେ ରାଘବ, ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ। ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଥିରେ କହ। ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମେ ନାରାୟଣ ନିଜେ, ମାନବ ରୂପରେ ଲୁଚି ଆସିଛ।
ଅଵତୀର୍ଣୋ ଦେଵକାର୍ଯଂ କୃତଂ ତଚ୍ଚାନଘ ତ୍ଵଯା। ଇଦାନୀଂ ସ୍ଵଂ ଵ୍ରଜସ୍ଥାନଂ କୃତକାର୍ଯୋସି ଶତ୍ରୁହନ୍
ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଅବତାର ନେଇଥିଲ, ଏବଂ ଏହି କାମ ତୁମେ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛ। ଏବେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ହେ ରାମ, ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଯାଅ, କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ତ୍ଵଯା କୃତଂ ପରଂ ତୀର୍ଥଂ ସେତ୍ଵାଖ୍ଯଂ ରଘୁନଂଦନ। ଆଗତ୍ଯ ମାନଵା ରାଜନ୍ପଶ୍ଯେଯୁରିହ ସାଗରେ
ହେ ରଘୁବଂଶର ଗର୍ବ, ତୁମେ ସେତୁ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ନିର୍ମାଣ କରିଛ। ଏଠାକୁ ଆସି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରିବେ।
ମହାପାତକଯୁକ୍ତା ଯେ ତେଷାଂ ପାପଂ ଵିଲୀଯତେ। ବ୍ରହ୍ମଵଧ୍ଯାଦିପାପାନି ଯାନି କଷ୍ଟାନି କାନିଚିତ୍1.38.
ଯେମାନେ ଭୟଙ୍କର ପାପରେ ଲିପ୍ତ, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଏଠାରେ ଗଳିଯାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ପାପ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଦର୍ଶନାଦେଵ ନଶ୍ଯଂତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା। ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଵାମନଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଗଂଗାତୀରେ ରଘୂତ୍ତମ
କେବଳ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମାତ୍ରେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ — ଏଠାରେ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଏବେ ହେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯାଅ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ବାମନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵଶଃ କୃତ୍ଵା ଭାଗାନଷ୍ଟୌ ପରଂତପ। ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପଂ ସ୍ଵକଂ ସ୍ଥାନଂ ଵ୍ରଜ ଦେଵ ନମୋସ୍ତୁ ତେ
ହେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତଠାରେ ଏଠି ଅଷ୍ଟ ଭାଗ ସ୍ଥାପନ କରି, ଏବେ ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ଯାଅ। ହେ ଦେବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ତତୋ ରାମସ୍ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଚ ପୁଷ୍କରମ୍। ଵିମାନଂ ତୁ ନ ଯାତ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵଂ ଵେଷ୍ଟିତଂ ତତ୍ତୁ ରାଘଵଃ
ତାପରେ ରାମ ନମସ୍କାର କରି, ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। କିନ୍ତୁ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ଉପରକୁ ଉଡ଼ିପାରୁନଥିଲା, କାରଣ ଏହା ଘେରି ରହିଥିଲା।
କିମିଦଂ ଵେଷ୍ଟିତଂ ଯାନଂ ନିରାଲଂବେଽମ୍ବରେ ସ୍ଥିତମ୍। ଭଵିତଵ୍ଯଂ କାରଣେନ ପଶ୍ଯେତ୍ଯାହ ସ୍ମ ଵାନରମ୍
ସେ ବାନରଙ୍କୁ କହିଲେ — ଏହି ଯାନ କାହିଁକି ଘେରି ରହିଛି, ଆକାଶରେ ନିରାଧାର ଭାବେ ଅଟକିଛି? ନିଶ୍ଚୟ କିଛି କାରଣ ଅଛି — ଦେଖ ଏବଂ ଜାଣ।
ସୁଗ୍ରୀଵୋ ରାମଵଚନାଦଵତୀର୍ଯ ଧରାତଲେ। ସ ଚ ପଶ୍ଯତି ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସୁରସିଦ୍ଧସମନ୍ଵିତମ୍
ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଭୂମିରେ ଅବତରିଲେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ସହିତ ଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସଙ୍ଘସହିତଂ ଚତୁର୍ଵେଦସମନ୍ଵିତମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଽଗତ୍ଯାବ୍ରଵୀଦ୍ରାମଂ ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ ଭାବେ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ଓ ଚାରି ବେଦ ସହିତ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଆଗକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସହିତୋ ଲୋକପାଲୈଶ୍ଚ ଵସ୍ଵାଦିତ୍ଯମରୁଦ୍ଗଣୈଃ। ତଂ ଦେଵଂ ପୁଷ୍ପକଂ ନୈଵ ଲଂଘଯେଦ୍ଧି ପିତାମହମ୍
ଲୋକପାଳ, ବସୁ, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ମରୁତମାନେ ସହିତ, ସେହି ଦେବତା — ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ କେବେ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରିବ ନାହିଁ।
ଅଵତୀର୍ଯ ତତୋ ରାମଃ ପୁଷ୍ପକାଦ୍ଧେମଭୂଷିତାତ୍। ନତ୍ଵା ଵିରିଂଚନଂ ଦେଵଂ ଗାଯତ୍ର୍ଯା ସହ ସଂସ୍ଥିତମ୍
ତାପରେ ରାମ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରୁ ଅବତରିଲେ, ଏବଂ ଗାୟତ୍ରୀ ସହିତ ଦଁଡାଇଥିବା ବିରିଞ୍ଚି ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଅଷ୍ଟାଂଗପ୍ରଣିପାତେନ ପଂଚାଂଗାଲିଂଗିତାଵନିଃ। ତୁଷ୍ଟାଵ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ଦେଵଦେଵଂ ଵିରିଂଚନମ୍
ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ ଓ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଭୂମିକୁ ଅଙ୍ଗିକାର କରି, ନମ୍ର ହୋଇ ଦେବମାନ୍ୟ ବିରିଞ୍ଚିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ରାମ ଉଵାଚ। ନମାମି ଲୋକକର୍ତାରଂ ପ୍ରଜାପତିସୁରାର୍ଚିତମ୍। ଦେଵନାଥଂ ଲୋକନାଥଂ ପ୍ରଜାନାଥଂ ଜଗତ୍ପତିମ୍
ରାମ କହିଲେ — ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରଜାପତି ଓ ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଦେବମାନ୍ୟ, ଲୋକନାଥ, ପ୍ରଜାନାଥ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ନମସ୍ତେ ଦେଵଦେଵେଶ ସୁରାସୁରନମସ୍କୃତ। ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵନ୍ନାଥ ହରିପିଂଗଲଲୋଚନ
ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ନାଥ, ସିଂହବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।
ବାଲସ୍ତ୍ଵଂ ଵୃଦ୍ଧରୂପୀ ଚ ମୃଗଚର୍ମାସନାଂବରଃ। ତାରଣଶ୍ଚାସି ଦେଵସ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପ୍ରଭୁରୀଶ୍ଵରଃ
ଆପଣ କେବେ ଶିଶୁ ରୂପେ, କେବେ ବୃଦ୍ଧ ରୂପେ ଦେଖାଦିଅନ୍ତି, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ଏବଂ ମୃଗଚର୍ମ ଉପରେ ବସିଥାନ୍ତି; ଆପଣ ଉଦ୍ଧାରକ, ଦେବତା, ତିନି ଲୋକର ନାଥ ଓ ସର୍ବଶ୍ୱର।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଃ ପଦ୍ମଗର୍ଭଃ ଵେଦଗର୍ଭଃ ସ୍ମୃତିପ୍ରଦଃ। ମହାସିଦ୍ଧୋ ମହାପଦ୍ମୀ ମହାଦଂଡୀ ଚ ମେଖଲୀ
ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ସୁବର୍ଣ୍ଣଗର୍ଭ, ପଦ୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ବେଦମୂଳ, ସ୍ମୃତି ଦାତା, ମହାସିଦ୍ଧ, ମହାପଦ୍ମ ଧାରୀ, ମହାଦଣ୍ଡ ଧାରୀ ଓ ମେଖଳା ପିନ୍ଧିଥିବା।