ପ୍ରଥମେ ଦିଵସେ ବଦ୍ଧୋ ଯୋଜନାନି ଚତୁର୍ଦଶ। ଦ୍ଵିତୀଯେହନି ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ତୃତୀଯେର୍ଧଶତଂ ତଥା
ପ୍ରଥମ ଦିନେ ଚଉଦ ଯୋଜନା ସେତୁ ବନ୍ଧାଗଲା; ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନେ ଛଅତ୍ତିସ ଯୋଜନା; ତୃତୀୟ ଦିନେ ପଞ୍ଚାଶ ଯୋଜନା।
ଇଯଂ ସା ଦୃଶ୍ଯତେ ଲଂକା ସ୍ଵର୍ଣପ୍ରାକାରତୋରଣା। ଅଵରୋଧୋ ମହାନତ୍ର କୃତୋ ଵାନରସତ୍ତମୈଃ
ଏଠି ଲଙ୍କା ଦେଖାଯାଉଛି, ସୁନାର ଦେଵାଳି ଓ ଦ୍ୱାର ଥିବା; ଏଠି ବନରାଜମାନେ ବଡ଼ ଅବରୋଧ କରିଥିଲେ।
ଅତ୍ର ଯୁଦ୍ଧଂ ମହଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଚୈତ୍ରାଶୁକ୍ଲଚତୁର୍ଦଶି। ଅଷ୍ଟଚତ୍ଵାରିଂଶଦ୍ଦିନଂ ଯତ୍ରାସୌ ରାଵଣୋ ହତଃ
ଏଠି ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତାରିଖରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଇଥିଲା; ଏଠି ଏକଚାଳିଶି ଦିନରେ ରାବଣ ବଧ ହୋଇଥିଲେ।
ଅତ୍ର ପ୍ରହସ୍ତୋ ନୀଲେନ ହତୋ ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵଃ। ହନୂମତା ଚ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷୋ ହ୍ଯତ୍ରୈଵ ଵିନିପାତିତଃ
ଏଠି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରହସ୍ତ ନୀଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ; ଏଠି ହନୁମାନ୍ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷକୁ ମାରିଦେଲେ।
ମହୋଦରାତିକାଯୌ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ମହାତ୍ମନା। ଅତ୍ରୈଵ ମେ କୁଂଭକର୍ଣୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନେଂଦ୍ରଜିତ୍ତଥା
ମହୋଦର ଓ ଅତିକାୟକୁ ଏଠି ମହାତ୍ମା ସୁଗ୍ରୀବ ବଧ କଲେ; ଏଠି ମୋ ପାଇଁ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ମଯା ଚାତ୍ର ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ହତୋ ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵଃ। ଅତ୍ର ସଂଭାଷିତୁଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ
ଏଠି ମୁଁ ନିଜେ ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସମୁଖ୍ୟ ରାବଣକୁ ବଧ କରିଥିଲି; ଏଠି ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ଆସି କଥାହେବାକୁ ଥିଲେ।
ପାର୍ଵତ୍ଯା ସହିତୋ ଦେଵଃ ଶୂଲପାଣିର୍ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ। ମହେଂଦ୍ରାଦ୍ଯାଃ ସୁରଗଣାଃ ସଗଂଧର୍ଵାସ୍ସ କିଂନରାଃ
ଏଠି ପାର୍ବତୀ ସହ ଦେବତା ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଆସିଥିଲେ; ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିମ୍ନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ।
ପିତା ମେ ଚ ସମାଯାତୋ ମହାରାଜସ୍ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପାତ୍। ଵୃତଶ୍ଚାପ୍ସରସାଂ ସଂଘୈର୍ଵିଦ୍ଯାଧରଗଣୈସ୍ତଥା
ମୋ ପିତା, ତ୍ରିବିଷ୍ଟପର ମହାରାଜା, ଏଠି ଆସିଥିଲେ; ଅପ୍ସରାମାନେ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରମାନେ ସହିତ ଘିରିଥିଲେ।
ତେଷାଂ ସମକ୍ଷଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଜାନକୀ ଶୁଦ୍ଧିମିଚ୍ଛତା। ଉକ୍ତା ସୀତା ହଵ୍ଯଵାହଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଶୁଦ୍ଧିମାଗତା
ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ଶୁଦ୍ଧି ଆଶା କରୁଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ କୁହାଗଲା: 'ହବ୍ୟବାହନରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛ।'
ଲଂକାଧିପୈଃ ସୁରୈର୍ଦୃଷ୍ଟା ଗୃହୀତା ପିତୃଶାସନାତ୍। ଅଥାପ୍ଯୁକ୍ତୋଥ ରାଜ୍ଞାହମଯୋଧ୍ଯାଂ ଗଚ୍ଛ ପୁତ୍ରକମ୍
ଲଙ୍କାର ରାଜାମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ଦେଖି ଏବଂ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଗ୍ରହଣ କରି, ପରେ ରାଜା ମୋତେ କହିଲେ: 'ପୁଅ, ଏବେ ତୁମେ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଅ।'
ନ ମେ ସ୍ଵର୍ଗୋ ବହୁମତସ୍ତ୍ଵଯା ହୀନସ୍ଯ ରାଘଵ। ତାରିତୋହଂ ତ୍ଵଯା ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତୋଽସ୍ମୀନ୍ଦ୍ରସଲୋକତାମ୍
ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ନଥିଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ; ପୁଅ, ତୁମେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚାବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜା ପୁତ୍ର ପୁଣ୍ଯଂ ତ୍ଵଯାର୍ଜିତମ୍। ଭ୍ରାତ୍ରାସମମଥୋ ଦିଵ୍ଯାଂଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ଚୋତ୍ତମାନ୍
ତାପରେ ରାଜା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ପୁଅ, ତୁମେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଛ; ତୁମେ ତୁମ ଭାଇ ସମାନ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ପାଇବ।'
ଆହୂଯ ଜାନକୀଂ ରାଜା ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦମୁଵାଚ ହ। ନ ଚ ମନ୍ଯୁସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯୋ ଭର୍ତାରଂ ପ୍ରତି ସୁଵ୍ରତେ
ରାଜା ସୀତାଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ: 'ହେ ସତୀ, ତୁମେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଉପରେ କେବେ ରାଗ ଧରିବା ନାହିଁ।'
ଖ୍ଯାତିର୍ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯେଵାଗ୍ର୍ଯା ଭର୍ତୁସ୍ତେ ଶୁଭଲୋଚନେ। ଏଵଂ ଵଦତି ରାମେ ତୁ ପୁଷ୍ପକେ ଚ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତେ
ହେ ଶୁଭ ନୟନି, ତୁମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହେବ; ଏଭଳି ରାମ କହି ବିମାନରେ ବସିଥିଲେ।
ତତ୍ର ଯେ ରାକ୍ଷସଵରାସ୍ତେ ଗତ୍ଵାଶୁ ଵିଭୀଷଣଂ। ପ୍ରାପ୍ତୋ ରାମଃ ସସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଚାରା ଇତ୍ଥଂ ତଦାଽଵଦନ୍
ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, 'ରାମ ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ ଆସିଛନ୍ତି' ବୋଲି ସୂଚନା ଦେଲେ।
ଵିଭୀଷଣସ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାମାଗମନମଂତିକେ। ଚାରାଂସ୍ତାନ୍ପୂଜଯାମାସ ସର୍ଵକାମଧନାଦିଭିଃ
ରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି ବିଭୀଷଣ ସେହି ଚରମାନେଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛାମତ ଧନ ଓ ଧନାଦି ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କଲେ।
ଅଲଂକୃତ୍ଯ ପୁରୀଂ ତାଂ ତୁ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତଃ ସଚିଵୈଃ ସହ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମଂ ଵିମାନସ୍ଥଂ ମେରାଵିଵ ଦିଵାକରଂ
ସେ ସହରକୁ ଶୁଭ୍ର ଭାବରେ ସଜାଇ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ବାହାରିଲେ; ବିମାନରେ ବସିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେମିତି ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ଅଷ୍ଟାଂଗପ୍ରଣିପାତେନ ନତ୍ଵା ରାଘଵମବ୍ରଵୀତ୍। ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସର୍ଵେ ମନୋରଥାଃ
ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି ବିଭୀଷଣ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା।'
ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟୌ ଦେଵଚରଣୌ ଜଗଦ୍ଵଂଦ୍ଯାଵନିଂଦିତୌ। କୃତଃ ଶ୍ଲାଘ୍ଯୋସ୍ମ୍ଯହଂ ଦେଵ ଶକ୍ରାଦୀନାଂ ଦିଵୌକସାଂ
ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଗୌରବ ଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ମୁଁ ସେହି ଦେବତାଙ୍କ ପାଦ ଦେଖିଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜ୍ୟ ଓ ନିର୍ମଳ।
ଆତ୍ମାନମଧିକଂ ମନ୍ଯେ ତ୍ରିଦଶେଶାତ୍ପୁରଂଦରାତ୍। ରାଵଣସ୍ଯ ଗୃହେ ଦୀପ୍ତେ ସର୍ଵରତ୍ନୋପଶୋଭିତେ
ମୁଁ ମନେ କରେ ଯେ, ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରନ୍ଦର ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ, କାରଣ ମୁଁ ରାବଣଙ୍କ ମଣିମୟ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଗୃହରେ ବସୁଛି।
ଉପଵିଷ୍ଟେ ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥେ ଅର୍ଘଂ ଦତ୍ଵା ଵିଭୀଷଣଃ। ଉଵାଚ ପ୍ରାଂଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଭରତଂ ତଥା
କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବସିଥିବାବେଳେ ବିଭୀଷଣ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ହାତ ଜୋଡି ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇହାଗତସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ଯଦ୍ଦାସ୍ଯେ ନ ତଦସ୍ତି ମେ। ଇଯଂ ଚ ଲଂକା ରାମେଣ ରିପୁଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯକଂଟକମ୍
ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ମୁଁ କିଛି ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ; ଏହି ଲଙ୍କା ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ ତିନି ଲୋକର ଶତ୍ରୁକୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କଲେ—
ହତ୍ଵା ତୁ ପାପକର୍ମାଣଂ ଦତ୍ତା ପୂର୍ଵଂ ପୁରୀ ମମ। ଇଯଂ ପୁରୀ ଇମେ ଦାରା ଅମୀ ପୁତ୍ରାସ୍ତଥା ହ୍ଯହଂ
ପାପୀକୁ ମାରି ଏହି ସହର ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଏହି ସହର, ଏହି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଏହି ପୁଅମାନେ ଏବଂ ମୁଁ ନିଜେ—
ସର୍ଵମେତନ୍ମଯା ଦତ୍ତଂ ସର୍ଵମକ୍ଷଯମସ୍ତୁ ତେ। ତତଃ ପ୍ରକୃତଯଃ ସର୍ଵା ଲଂକାଵାସିଜନାଶ୍ଚ ଯେ
ଏସବୁ କିଛି ମୁଁ ଦେଇଛି; ସବୁ ତୁମ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ହେଉ। ତାପରେ ଲଙ୍କାର ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଓ ନାଗରିକମାନେ—
ଆଜଗ୍ମୂ ରାଘଵଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ କୌତୂହଲସମନ୍ଵିତାଃ। ଉକ୍ତୋ ଵିଭୀଷଣସ୍ତୈସ୍ତୁ ରାମଂ ଦର୍ଶଯ ନଃ ପ୍ରଭୋ
ସେମାନେ ଉତ୍ସୁକତାରେ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ; ସେମାନେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମକୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖା।'
ଵିଭୀଷଣେନ କଥିତା ରାଘଵାଯ ମହାତ୍ମନେ। ତେଷାମୁପାଯନଂ ସର୍ଵଂ ଭରତୋ ରାମଚୋଦିତଃ
ବିଭୀଷଣ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ; ରାମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଭରତ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଜଗ୍ରାହ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ଧନରତ୍ନୌଘସଂଚଯଂ। ଏଵଂ ତତ୍ର ତ୍ର୍ଯହଂ ରାମୋ ହ୍ଯଵସଦ୍ରାକ୍ଷସାଲଯେ
ବାନରରାଜା ଧନ ଓ ମଣିମାଳାର ଢେର ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏଭଳି ରାମ ତିନି ଦିନ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଗୃହରେ ରହିଲେ।
ଚତୁର୍ଥେହନି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ରାମେ ଚାପି ସଭାସ୍ଥିତେ। କେକସୀ ପୁତ୍ରମାହେଦଂ ରାମଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁତ୍ରକ
ଚତୁର୍ଥ ଦିନ ଆସିଲାବେଳେ ଓ ରାମ ସଭାରେ ବସିଥିବାବେଳେ, କେକସୀ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ କହିଲେ: 'ପୁଅ, ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ।'
ଦୃଷ୍ଟେ ତସ୍ମିନ୍ମହତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ମୁନିସତ୍ତମୈଃ। ଵିଷ୍ଣୁରେଷ ମହାଭାଗଶ୍ଚତୁର୍ମୂର୍ତିସ୍ସନାତନଃ
ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ, ମହାନ ଋଷିମାନେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିଜଣେ ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ, ଅତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ଚାରି ରୂପରେ ଥିବା ସନାତନ ପ୍ରଭୁ।
ସୀତା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ମହାଭାଗ ନ ବୁଦ୍ଧା ସାଗ୍ରଜେନ ତେ। ପିତ୍ରା ତେ ପୂର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଦେଵାନାଂ ଦିଵିସଂଗମେ
ସୀତା ହେଉଛନ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମର ବଡ଼ଭାଇ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିନଥିଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ସଭାରେ ତୁମ ପିତା ପୂର୍ବରୁ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ।