ତସ୍ଯ ରୋଷଃ ସମଭଵତ୍କ୍ଷୁଧାର୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀଂସ୍ତାନ୍ଶିଷ୍ଯାନ୍ସମୁଵାଚ ହ
ଏହା ଦେଖି, ଖାଲି ପେଟ ଓ ମହାତ୍ମା ସେ ଋଷିଙ୍କ ମନରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଉପଜିଲା; ସେ ଶିଷ୍ୟମାନେଠାରେ କହିଲେ।
ପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ଵିପରୀତସ୍ଯ ଦଂଡସ୍ଯାଦୀର୍ଘଦର୍ଶିନଃ। ଵିପତ୍ତିଂ ଘୋରସଂକାଶାଂ ଦୀପ୍ତାମଗ୍ନିଶିଖାମିଵ
ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଦୃଷ୍ଟି ନଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦଣ୍ଡରୁ ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଆସେ, ତାହା ତୁମେ ଦେଖ; ଏହା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଭୟାନକ।
ଯନ୍ନାଶଂ ଦୁର୍ଗତିଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ସାନୁଗଶ୍ଚ ନ ସଂଶଯଃ। ଯସ୍ତୁ ଦୀପ୍ତହୁତାଶସ୍ଯ ଅର୍ଚିଃ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟଵାନିହ
ଯିଏ ନାଶ କରି ଦୁର୍ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି, ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ଏଠାରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଶିଖାକୁ ଛୁଇଁଛନ୍ତି—
ଯସ୍ମାତ୍ସ କୃତଵାନ୍ପାପମୀଦୃଶଂ ଘୋରସଂମିତମ୍। ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଦୁର୍ମେଧାଃ ପାଂସୁଵର୍ଷମନୁତ୍ତମମ୍
ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବାରୁ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତି ବ୍ୟକ୍ତି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଧୂଳି ବର୍ଷା ପାଇବ।
କୁରାଜା ଦେଶସଂଯୁକ୍ତଃ ସଭୃତ୍ଯବଲଵାହନଃ। ପାପକର୍ମସମାଚାରୋ ଵଧଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଦୁର୍ମତିଃ
ଯେଉଁ ରାଜା ଦେଶ, ସେବକ, ସେନା ଏବଂ ଯାନ ଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ସମଂତାଦ୍ଯୋଜନଶତଂ ଵିଷଯଂ ଚାସ୍ଯ ଦୁର୍ମତେଃ। ଧୁନୋତୁ ପାଂସୁଵର୍ଷେଣ ମହତା ପାକଶାସନଃ1.37.
ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଦେଶକୁ, ଚାରିପାଖରେ ଶତ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଧୂଳି ବର୍ଷାରେ ବଡ଼ ଭାବେ ହଲାଇ ଦିଅନ୍ତୁ ଧର୍ମର ଦେବତା।
ସର୍ଵସତ୍ଵାନି ଯାନୀହ ଜଂଗମସ୍ଥାଵରାଣି ଵୈ। ସର୍ଵେଷାଂ ପାଂସୁଵର୍ଷେଣ କ୍ଷଯଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଏହି ଧୂଳି ବର୍ଷାରେ ଶୀଘ୍ର ନାଶ ପାଇବେ।
ଦଂଡସ୍ଯ ଵିଷଯୋ ଯାଵତ୍ତାଵତ୍ସଵନମାଶ୍ରମମ୍। ପାଂସୁଵର୍ଷମିଵାକସ୍ମାତ୍ସପ୍ତରାତ୍ରଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଦଣ୍ଡ ଯେଉଁଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆବହଳିଛି, ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ଓ ଆଶ୍ରମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେଠାରେ ଅଚାନକ ସାତ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୂଳି ବର୍ଷା ହେବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କ୍ରୋଧସଂତପ୍ତସ୍ତମାଶ୍ରମନିଵାସିନମ୍। ଜନଂ ଜନପଦସ୍ଯାଂତେ ସ୍ଥୀଯତାମିତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ଏପରି କହି, କ୍ରୋଧରେ ତପିଯାଇ, ସେ ଆଶ୍ରମର ବାସିନ୍ଦାକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଗ୍ରାମର ସୀମାନ୍ତରେ ରୁହ।'
ଉକ୍ତମାତ୍ରେ ଉଶନସା ଆଶ୍ରମାଵସଥୋ ଜନଃ। କ୍ଷିପ୍ରଂ ତୁ ଵିଷଯାତ୍ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାନଂ ଚକ୍ରେ ଚ ବାହ୍ଯତଃ
ଉଶନା କହିବା ସହିତ, ଆଶ୍ରମର ଲୋକମାନେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସେଠାରୁ ବାହାରି, ବାହାର ଏକ ନୂତନ ସ୍ଥାନରେ ଯାଇ ରହିଲେ।
ତଂ ତଥୋକ୍ତ୍ଵା ମୁନିଜନମରଜାମିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ଆଶ୍ରମେ ତ୍ଵଂ ସୁଦୁର୍ମେଧେ ଵସ ଚେହ ସମାହିତା
ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଏପରି କହି, ସେ ଅରଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ଅତି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି, ଆଶ୍ରମରେ ଏଠାରେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ରୁହ।'
ଇଦଂ ଯୋଜନପର୍ଯଂତମାଶ୍ରମଂ ରୁଚିରପ୍ରଭମ୍। ଅରଜେ ଵିରଜାସ୍ତିଷ୍ଠ କାଲମତ୍ର ସମାଶ୍ଶତମ୍
ହେ ପାପହୀନ ଅରଜା, ଏହି ଆଶ୍ରମରେ, ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁଠି ଆଲୋକିତ ଓ ଶୋଭାମୟ, ଏଠାରେ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁହ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଯୋଗଂ ଵିପ୍ରର୍ଷେରରଜା ଭାର୍ଗଵୀ ତଦା। ତଥେତି ପିତରଂ ପ୍ରାହ ଭାର୍ଗଵଂ ଭୃଶଦୁଃଖିତା
ମୁନିଙ୍କର ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଭୃଗୁଙ୍କ ଝିଅ ଅରଜା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭାର୍ଗଵୋ ଵାସଂ ତସ୍ମାଦନ୍ଯମୁପାକ୍ରମତ୍। ସପ୍ତାହେ ଭସ୍ମସାଦ୍ଭୂତଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନା
ଏପରି କହି, ଭାର୍ଗବ ଅନ୍ୟ ଏକ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ; ସାତ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ସେଠା ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହେଲା।
ତସ୍ମାଦ୍ଦଂଡସ୍ଯ ଵିଷଯୋ ଵିଂଧ୍ଯଶୈଲସ୍ଯ ମାନୁଷ। ଶପ୍ତୋ ହ୍ଯୁଶନସା ରାମ ତଦାଭୂଦ୍ଧର୍ଷଣେ କୃତେ
ଏହି କାରଣରୁ, ମନୁଷ୍ୟ, ଦଣ୍ଡର ଅଞ୍ଚଳ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଶନାଙ୍କ ଶାପରେ ପଡ଼ିଲା, ହେ ରାମ, ଅପରାଧ ହେତୁ।
ତତଃପ୍ରଭୃତି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଦଂଡକାରଣ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ। ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯନ୍ମାଂ ପୃଚ୍ଛସି ରାଘଵ
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏହାକୁ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ବୋଲାଯାଏ; ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି।
ସଂଧ୍ଯାମୁପାସିତୁଂ ଵୀର ସମଯୋ ହ୍ଯତିଵର୍ତତେ। ଏତେ ମହର୍ଷଯୋ ରାମ ପୂର୍ଣକୁଂଭାଃ ସମଂତତଃ
ହେ ବୀର, ସନ୍ଧ୍ୟାପୂଜାର ସମୟ ଆସିଛି; ଏହି ମହାର୍ଷିମାନେ, ହେ ରାମ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ନେଇ ଉଭା ଅଛନ୍ତି।
କୃତୋଦକା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ପୂଜଯଂତି ଦିଵାକରମ୍। ସର୍ଵୈରୄଷିଭିରଭ୍ଯସ୍ତୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିଃ କୃତୈଃ
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିବା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ରଚିଥିବା ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ରଵିରସ୍ତଂଗତୋ ରାମ ଗତ୍ଵୋଦକମୁପସ୍ପୃଶ। ୠଷେର୍ଵଚନମାଦାଯ ରାମଃ ସଂଧ୍ଯାମୁପାସିତୁମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ, ହେ ରାମ, ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ଋଷିଙ୍କ କଥା ମନେ ରଖି, ରାମ ସନ୍ଧ୍ୟାପୂଜା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଉପଚକ୍ରାମ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସସରୋରଘୁନଂଦନଃ। ଅଥ ତସ୍ମିନ୍ଵନୋଦ୍ଦେଶେ ରମ୍ଯେ ପାଦପଶୋଭିତେ
ତାପରେ ରଘୁବଂଶୀ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟାପୂଜା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ସେ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଶୋଭାମୟ ବୃକ୍ଷମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ—
ନଦପୁଣ୍ଯେ ଗିରିଵରେ କୋକିଲାଶତମଂଡିତେ। ନାନାପକ୍ଷିରଵୋଦ୍ଯାନେ ନାନାମୃଗସମାକୁଲେ
ପବିତ୍ର ନଦୀ ଉପରେ, ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଉପରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ କୋଇଳି ଡାକୁଛି, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀର ଡାକରେ ମନୋହର ଉଦ୍ୟାନ ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ପଶୁ ରହିଛନ୍ତି।
ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରସମାକୀର୍ଣେ ନାନାଦ୍ଵିଜସମାଵୃତେ। ଗୃଧ୍ରୋଲୂକୌ ପ୍ରଵସିତୌ ବହୂନ୍ଵର୍ଷଗଣାନପି
ସେଠାରେ ସିଂହ ଓ ବାଘ ଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ଗୃଧ୍ର ଓ ଉଲୁକ ଏଠି ଅନେକ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ।
ଅଥୋଲୂକସ୍ଯ ଭଵନଂ ଗୃଧ୍ରଃ ପାପଵିନିଶ୍ଚଯଃ। ମମେଦମିତି କୃତ୍ଵାଽସୌ କଲହଂ ତେନ ଚାକରୋତ୍
ତାପରେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନେଇ ଗୃଧ୍ର ଉଲୁକଙ୍କ ଘରକୁ ନିଜ ଘର ବୋଲି ଦାବି କଲା ଏବଂ ଦୁହେଁ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ରାଜା ସର୍ଵସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ରାମୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ। ତଂ ପ୍ରପଦ୍ଯାଵହୈ ଶୀଘ୍ରଂ କସ୍ଯୈତଦ୍ଭଵନଂ ଭଵେତ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ରାଜା, କମଳନୟନ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଚଳି ଚାଲିବା, ଏହି ଘର କାହାର ହେବ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ।
ଗୃଧ୍ରୋଲୂକୌ ପ୍ରପଦ୍ଯେତାଂ ଜାତକୋପାଵମର୍ଷିଣୌ। ରାମଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତୌ ଶୀଘ୍ରଂ କଲିଵ୍ଯାକୁଲଚେତସୌ
ଗୃଧ୍ର ଓ ଉଲୁକ, କ୍ରୋଧରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏବଂ ଅସହ୍ୟ ମନେଇ, ବିବାଦରେ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତୌ ପରସ୍ପରଵିଦ୍ଵେଷୌ ସ୍ପୃଶତଶ୍ଚରଣୌ ତଥା। ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଘଵେଂଦ୍ରଂ ଗୃଧ୍ରୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଦୁଇଁଜଣ ଏକାପରେ ଦ୍ୱେଷ ରଖି, ରାମଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ତାପରେ ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗୃଧ୍ର କହିଲା।
ସୁରାଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଧାନୋ ମତୋ ମମ। ବୃହସ୍ପତେଶ୍ଚ ଶୁକ୍ରାଚ୍ଚ ତ୍ଵଂ ଵିଶିଷ୍ଟୋ ମହାମତିଃ
ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ମନେ କରେ। ବୃହସ୍ପତି ଓ ଶୁକ୍ରଠାରୁ ଆପଣ ଅଧିକ ଜ୍ଞାନୀ, ବଡ଼ ମନ ଧାରଣ କରିଥିବା।
ପରାଵରଜ୍ଞୋ ଭୂତାନାଂ ମର୍ତ୍ଯେ ଶକ୍ର ଇଵାପରଃ। ଦୁର୍ନିରୀକ୍ଷୋ ଯଥା ସୂର୍ଯୋ ହିମଵାନିଵ ଗୌରଵେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉପରେ ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଜାଣିଥିବା, ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ଅନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖିବାକୁ କଷ୍ଟକର, ହିମାଳୟ ପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସାଗରଶ୍ଚାସି ଗାଂଭୀର୍ଯେ ଲୋକପାଲୋ ଯମୋ ହ୍ଯସି। କ୍ଷାଂତ୍ଯା ଧରଣ୍ଯା ତୁଲ୍ଯୋସି ଶୀଘ୍ରତ୍ଵେ ହ୍ଯନିଲୋପମଃ
ଗଭୀରତାରେ ସମୁଦ୍ର ସମାନ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଆପଣ ଯମ। ଧୈର୍ୟରେ ଭୂମି ସମାନ, ତ୍ୱରିତତାରେ ପବନ ପରି।
ଗୁରୁସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵସଂପନ୍ନୋ ଵିଷ୍ଣୁରୂପୋସି ରାଘଵ। ଅମର୍ଷୀ ଦୁର୍ଜଯୋ ଜେତା ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିଧିପାରଗଃ
ଆପଣ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଅଧିକାରୀ ଶିକ୍ଷକ, ରାଘବ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟାୟ ସହିପାରିନାହାନ୍ତି, ଅପରାଜିତ, ବିଜୟୀ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ତାହାର ବ୍ୟବହାର ଜାଣିଛନ୍ତି।