ଅନ୍ଯଥା ଵିପୁଲଂ ଦୁଃଖଂ ତଵ ଘୋରଂ ଭଵେଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍। କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ହି ମେ ପିତା ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମଭିନିର୍ଦହେତ୍
ନାହିଁଲେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟାନକ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିବ; କାରଣ ମୋ ବାପା ରାଗିଲେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇଦେଇପାରିବେ।
ତତୋଽଶୁଭଂ ମହାଘୋରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଂଡଃ ସୁଦାରୁଣମ୍। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମଦୋନ୍ମତ୍ତଃ ଶିରସାଭିନତଃ ପୁନଃ
ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ଆସକ୍ତିରେ ମତ୍ତ ରାଜା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଆଉଥରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ସୁଶ୍ରୋଣି କାମୋନ୍ମତ୍ତସ୍ଯ କାମିନି। ତ୍ଵଯା ରୁଦ୍ଧା ମମ ପ୍ରାଣା ଵିଶୀର୍ଯଂତି ଶୁଭାନନେ
ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବଳୀ, ଦୟା କର; ମୁଁ ଆସକ୍ତିରେ ମତ୍ତ ହୋଇଛି; ତୁମେ ମୋ ପ୍ରାଣକୁ ବନ୍ଧି ରଖିଛ, ହେ ଶୁଭମୁଖୀ, ଏହା ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି।
ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵୈରଂ ମେଽତ୍ରାସ୍ତୁ ଵଧୋ ଵାପି ମହତ୍ତରଃ। ଭକ୍ତଂ ଭଜସ୍ଵ ମାଂ ଭୀରୁ ତ୍ଵଯି ଭକ୍ତିର୍ହି ମେ ପରା
ତୁମକୁ ପାଇଲେ ମୋ ପାଇଁ ବିରୋଧ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଚାଲିବ; ହେ ଭୟଭୀତା, ମୋତେ ତୁମ ଭକ୍ତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର, କାରଣ ମୋର ଭକ୍ତି ତୁମ ପ୍ରତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତାଂ କନ୍ଯାଂ ବଲାତ୍ସଂଗୃହ୍ଯ ବାହୁନା। ଅନ୍ଯେନ ରାଜ୍ଞା ହସ୍ତେନ ଵିଵସ୍ତ୍ରା ସା ତଥା କୃତା
ଏଭଳି କହି ରାଜା ସେ କନ୍ୟାକୁ ଜୋରକରି ବାହୁଦ୍ୱାରା ଧରିଲେ; ଅନ୍ୟ ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ଅବସ୍ତ୍ର କରିଦେଲେ।
ଅଂଗମଂଗେ ସମାଶ୍ଲେଷ୍ଯ ମୁଖେ ଚୈଵ ମୁଖଂ କୃତମ୍। ଵିସ୍ଫୁରଂତୀଂ ଯଥାକାମଂ ମୈଥୁନାଯୋପଚକ୍ରମେ
ସେ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ମୁହଁରେ ମୁହଁ ଲଗାଇଲେ; ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ, ତା କନ୍ୟା ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମିଳନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତମନର୍ଥଂ ମହାଘୋରଂ ଦଂଡଃ କୃତ୍ଵା ସୁଦାରୁଣମ୍। ନଗରଂ ସ୍ଵଂ ଜଗାମାଶୁ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ମତ୍ତ ହାତୀ ପରି ରାଜା ତାଙ୍କ ନିଜ ସହରକୁ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଗଲେ।
ଭାର୍ଗଵୀ ରୁଦତୀ ଦୀନା ଆଶ୍ରମସ୍ଯାଵିଦୂରତଃ। ପ୍ରତ୍ଯପାଲଯଦୁଦ୍ଵିଗ୍ନା ପିତରଂ ଦେଵସମ୍ମିତମ୍
ଭାର୍ଗବୀ ଦୁଃଖିତ ଓ କାନ୍ଦୁଥିବା, ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଅତି ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ ଦେବତାସମ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ସ ମୁହୂର୍ତାଦୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଦେଵର୍ଷିରମିତଦ୍ଯୁତିଃ। ସ୍ଵମାଶ୍ରମଂ ଶିଷ୍ଯଵୃତଂ କ୍ଷୁଧାର୍ତଃ ସନ୍ଯଵର୍ତତ
ଅଳ୍ପ ସମୟ ପରେ, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଦେବୃଷି ସ୍ନାନ କରି, ଶିଷ୍ୟମାନେ ଘେରିଥିବା ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଖାଲି ପେଟେ ଫେରିଲେ।
ସୋପଶ୍ଯଦରଜାଂ ଦୀନାଂ ରଜସା ସମଭିପ୍ଲୁତାମ୍। ଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ଘନସଂଯୁକ୍ତାଂ ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାମିଵ ପରାଜିତାମ୍
ସେ ଅରଜାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଓ ଧୂଳିରେ ଢାକା ଦେଖିଲେ; ଯେପରି ମେଘରେ ଚାଁଦନି ଆଛନ୍ନ ହୋଇଯାଏ।
ତସ୍ଯ ରୋଷଃ ସମଭଵତ୍କ୍ଷୁଧାର୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ନିର୍ଦହନ୍ନିଵ ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀଂସ୍ତାନ୍ଶିଷ୍ଯାନ୍ସମୁଵାଚ ହ
ଏହା ଦେଖି, ଖାଲି ପେଟ ଓ ମହାତ୍ମା ସେ ଋଷିଙ୍କ ମନରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଉପଜିଲା; ସେ ଶିଷ୍ୟମାନେଠାରେ କହିଲେ।
ପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ଵିପରୀତସ୍ଯ ଦଂଡସ୍ଯାଦୀର୍ଘଦର୍ଶିନଃ। ଵିପତ୍ତିଂ ଘୋରସଂକାଶାଂ ଦୀପ୍ତାମଗ୍ନିଶିଖାମିଵ
ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଦୃଷ୍ଟି ନଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦଣ୍ଡରୁ ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଆସେ, ତାହା ତୁମେ ଦେଖ; ଏହା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଭୟାନକ।
ଯନ୍ନାଶଂ ଦୁର୍ଗତିଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ସାନୁଗଶ୍ଚ ନ ସଂଶଯଃ। ଯସ୍ତୁ ଦୀପ୍ତହୁତାଶସ୍ଯ ଅର୍ଚିଃ ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟଵାନିହ
ଯିଏ ନାଶ କରି ଦୁର୍ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି, ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ଏଠାରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିର ଶିଖାକୁ ଛୁଇଁଛନ୍ତି—
ଯସ୍ମାତ୍ସ କୃତଵାନ୍ପାପମୀଦୃଶଂ ଘୋରସଂମିତମ୍। ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଦୁର୍ମେଧାଃ ପାଂସୁଵର୍ଷମନୁତ୍ତମମ୍
ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବାରୁ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତି ବ୍ୟକ୍ତି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଧୂଳି ବର୍ଷା ପାଇବ।
କୁରାଜା ଦେଶସଂଯୁକ୍ତଃ ସଭୃତ୍ଯବଲଵାହନଃ। ପାପକର୍ମସମାଚାରୋ ଵଧଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଦୁର୍ମତିଃ
ଯେଉଁ ରାଜା ଦେଶ, ସେବକ, ସେନା ଏବଂ ଯାନ ଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ସମଂତାଦ୍ଯୋଜନଶତଂ ଵିଷଯଂ ଚାସ୍ଯ ଦୁର୍ମତେଃ। ଧୁନୋତୁ ପାଂସୁଵର୍ଷେଣ ମହତା ପାକଶାସନଃ1.37.
ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଦେଶକୁ, ଚାରିପାଖରେ ଶତ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଧୂଳି ବର୍ଷାରେ ବଡ଼ ଭାବେ ହଲାଇ ଦିଅନ୍ତୁ ଧର୍ମର ଦେବତା।
ସର୍ଵସତ୍ଵାନି ଯାନୀହ ଜଂଗମସ୍ଥାଵରାଣି ଵୈ। ସର୍ଵେଷାଂ ପାଂସୁଵର୍ଷେଣ କ୍ଷଯଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଏହି ଧୂଳି ବର୍ଷାରେ ଶୀଘ୍ର ନାଶ ପାଇବେ।
ଦଂଡସ୍ଯ ଵିଷଯୋ ଯାଵତ୍ତାଵତ୍ସଵନମାଶ୍ରମମ୍। ପାଂସୁଵର୍ଷମିଵାକସ୍ମାତ୍ସପ୍ତରାତ୍ରଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଦଣ୍ଡ ଯେଉଁଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆବହଳିଛି, ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ଓ ଆଶ୍ରମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେଠାରେ ଅଚାନକ ସାତ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୂଳି ବର୍ଷା ହେବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କ୍ରୋଧସଂତପ୍ତସ୍ତମାଶ୍ରମନିଵାସିନମ୍। ଜନଂ ଜନପଦସ୍ଯାଂତେ ସ୍ଥୀଯତାମିତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ଏପରି କହି, କ୍ରୋଧରେ ତପିଯାଇ, ସେ ଆଶ୍ରମର ବାସିନ୍ଦାକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଗ୍ରାମର ସୀମାନ୍ତରେ ରୁହ।'
ଉକ୍ତମାତ୍ରେ ଉଶନସା ଆଶ୍ରମାଵସଥୋ ଜନଃ। କ୍ଷିପ୍ରଂ ତୁ ଵିଷଯାତ୍ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଥାନଂ ଚକ୍ରେ ଚ ବାହ୍ଯତଃ
ଉଶନା କହିବା ସହିତ, ଆଶ୍ରମର ଲୋକମାନେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସେଠାରୁ ବାହାରି, ବାହାର ଏକ ନୂତନ ସ୍ଥାନରେ ଯାଇ ରହିଲେ।
ତଂ ତଥୋକ୍ତ୍ଵା ମୁନିଜନମରଜାମିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ଆଶ୍ରମେ ତ୍ଵଂ ସୁଦୁର୍ମେଧେ ଵସ ଚେହ ସମାହିତା
ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଏପରି କହି, ସେ ଅରଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ଅତି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି, ଆଶ୍ରମରେ ଏଠାରେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ରୁହ।'
ଇଦଂ ଯୋଜନପର୍ଯଂତମାଶ୍ରମଂ ରୁଚିରପ୍ରଭମ୍। ଅରଜେ ଵିରଜାସ୍ତିଷ୍ଠ କାଲମତ୍ର ସମାଶ୍ଶତମ୍
ହେ ପାପହୀନ ଅରଜା, ଏହି ଆଶ୍ରମରେ, ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁଠି ଆଲୋକିତ ଓ ଶୋଭାମୟ, ଏଠାରେ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁହ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିଯୋଗଂ ଵିପ୍ରର୍ଷେରରଜା ଭାର୍ଗଵୀ ତଦା। ତଥେତି ପିତରଂ ପ୍ରାହ ଭାର୍ଗଵଂ ଭୃଶଦୁଃଖିତା
ମୁନିଙ୍କର ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଭୃଗୁଙ୍କ ଝିଅ ଅରଜା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭାର୍ଗଵୋ ଵାସଂ ତସ୍ମାଦନ୍ଯମୁପାକ୍ରମତ୍। ସପ୍ତାହେ ଭସ୍ମସାଦ୍ଭୂତଂ ଯଥୋକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନା
ଏପରି କହି, ଭାର୍ଗବ ଅନ୍ୟ ଏକ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ; ସାତ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ସେଠା ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହେଲା।
ତସ୍ମାଦ୍ଦଂଡସ୍ଯ ଵିଷଯୋ ଵିଂଧ୍ଯଶୈଲସ୍ଯ ମାନୁଷ। ଶପ୍ତୋ ହ୍ଯୁଶନସା ରାମ ତଦାଭୂଦ୍ଧର୍ଷଣେ କୃତେ
ଏହି କାରଣରୁ, ମନୁଷ୍ୟ, ଦଣ୍ଡର ଅଞ୍ଚଳ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଶନାଙ୍କ ଶାପରେ ପଡ଼ିଲା, ହେ ରାମ, ଅପରାଧ ହେତୁ।
ତତଃପ୍ରଭୃତି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଦଂଡକାରଣ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ। ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯନ୍ମାଂ ପୃଚ୍ଛସି ରାଘଵ
ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏହାକୁ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟ ବୋଲାଯାଏ; ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି।
ସଂଧ୍ଯାମୁପାସିତୁଂ ଵୀର ସମଯୋ ହ୍ଯତିଵର୍ତତେ। ଏତେ ମହର୍ଷଯୋ ରାମ ପୂର୍ଣକୁଂଭାଃ ସମଂତତଃ
ହେ ବୀର, ସନ୍ଧ୍ୟାପୂଜାର ସମୟ ଆସିଛି; ଏହି ମହାର୍ଷିମାନେ, ହେ ରାମ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ନେଇ ଉଭା ଅଛନ୍ତି।
କୃତୋଦକା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ପୂଜଯଂତି ଦିଵାକରମ୍। ସର୍ଵୈରୄଷିଭିରଭ୍ଯସ୍ତୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିଃ କୃତୈଃ
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିବା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ରଚିଥିବା ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ରଵିରସ୍ତଂଗତୋ ରାମ ଗତ୍ଵୋଦକମୁପସ୍ପୃଶ। ୠଷେର୍ଵଚନମାଦାଯ ରାମଃ ସଂଧ୍ଯାମୁପାସିତୁମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ, ହେ ରାମ, ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ଋଷିଙ୍କ କଥା ମନେ ରଖି, ରାମ ସନ୍ଧ୍ୟାପୂଜା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଉପଚକ୍ରାମ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସସରୋରଘୁନଂଦନଃ। ଅଥ ତସ୍ମିନ୍ଵନୋଦ୍ଦେଶେ ରମ୍ଯେ ପାଦପଶୋଭିତେ
ତାପରେ ରଘୁବଂଶୀ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟାପୂଜା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ସେ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଶୋଭାମୟ ବୃକ୍ଷମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ—