ଯେନ ଲୋକୋଽକ୍ଷଯଃ ସ୍ଵର୍ଗୋ ଭଵିତା ତ୍ଵତ୍କୃତେନ ମେ। ତତଃ ପ୍ରତିଗ୍ରହୋ ଦତ୍ତୋ ଜଗଦ୍ଵଂଦ୍ଯ ନୃପେଣ ହି
ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟରେ, ମୋତେ ଅବିନାଶୀ ଲୋକ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳିବ; ଏହିପରି, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଶଂସିତ ରାଜା ମୋତେ ଦାନ ଦେଲେ।
ଭଵାନ୍ମାମନୁଗୃହ୍ଣାତୁ ପ୍ରତୀଚ୍ଛସ୍ଵ ପ୍ରତିଗ୍ରହମ୍
ମୋତେ କୃପା କର, ଏହି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କର।
କୃତା ମତିସ୍ତାରଣାଯ ନ ଲୋଭାଦ୍ରଘୁନଂଦନ। ଗୃହୀତେ ଭୂଷଣେ ରାମ ମମ ହସ୍ତଗତେ ତଦା
ମୋର ମନସ୍କାମନା ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଥିଲା, ଲୋଭରୁ ନୁହେଁ, ହେ ରଘୁବଂଶୀ; ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଭୂଷଣ ନେଲି, ସେତେବେଳେ ଏହା ମୋ ହାତକୁ ଆସିଲା।
ମାନୁଷଃ ପୌର୍ଵିକୋ ଦେହସ୍ତଦା ନଷ୍ଟୋସ୍ଯ ଭୂପତେ। ପ୍ରଣଷ୍ଟେ ତୁ ଶରୀରେ ଚ ରାଜର୍ଷିଃ ପରଯା ମୁଦା
ସେ ସମୟରେ, ହେ ରାଜା, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ମାନବ ଦେହ ହରାଇଗଲା; ଦେହ ହରାଇଯିବା ପରେ, ରାଜା ଋଷି ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ମଯୋକ୍ତୋସୌ ଵିମାନେନ ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ପୁନଃ। ତେନ ମେ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯେନ ଦତ୍ତମାଭରଣଂ ଶୁଭଂ
ମୁଁ କହିଲି, ଏବଂ ସେ ଦେବ ରଥରେ ବସି ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ସେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ମୋତେ ଶୁଭ ଭୂଷଣ ଦେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନିମିତ୍ତେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଦତ୍ତମଦ୍ଭୁତକର୍ମଣା। ଶ୍ଵେତୋ ଵୈଦର୍ଭକୋ ରାଜା ତଦାଭୂଦ୍ଗତକଲ୍ମଷଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ବିଦର୍ଭର ରାଜା ଶ୍ୱେତ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ତଦଦ୍ଭୁତତମଂ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ରଘୁନଂଦନଃ। ଗୌରଵାଦ୍ଵିସ୍ମଯାଚ୍ଚାପି ଭୂଯଃ ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏହି ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଶୁଣି, ରଘୁନନ୍ଦନ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୁଣିଥରେ ପଚାରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ରାମ ଉଵାଚ। ଭଗଵଂସ୍ତଦ୍ଵନଂ ଘୋରଂ ଯତ୍ରାସୌ ତପ୍ତଵାଂସ୍ତପଃ। ଶ୍ଵେତୋ ଵୈଦର୍ଭକୋ ରାଜା ତଦଦ୍ଭୁତମଭୂତ୍କଥଂ
ରାମ କହିଲେ: ହେ ଭଗବନ୍, ସେ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲ ଯେଉଁଠାରେ ବିଦର୍ଭର ରାଜା ଶ୍ୱେତ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ—ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିପରି ଘଟିଲା?
ଵିଷମଂ ତଦ୍ଵନଂ ରାଜା ଶୂନ୍ଯଂ ମୃଗଵିଵର୍ଜିତଂ। ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତପ ଆସ୍ଥାତୁଂ କଥଂ ଵଦ ମହାମୁନେ
ସେ ଜଙ୍ଗଲ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ଶୂନ୍ୟ, ପଶୁହୀନ ଥିଲା; ଏମିତି ସ୍ଥାନକୁ ରାଜା କିପରି ପ୍ରବେଶ କରି ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ? ମହାମୁନି, ମୋତେ କହ।
ସମଂତାଦ୍ଯୋଜନଶତଂ ନିର୍ମନୁଷ୍ଯମଭୂତ୍କଥଂ। ଭଵାନ୍କଥଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତଦ୍ଯେନ କାର୍ଯେଣ ତଦ୍ଵଦ
ଚାରିପଟେ ଶତ ଯୋଜନ ଯାଏଁ ସେଠା ମଣିଷ ଶୂନ୍ୟ କିପରି ହେଲା? ଆଉ ଆପଣ କିପରି ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କେଉଁ କାମରେ? ଏହା ମୋତେ କହ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ପୁରା କୃତଯୁଗେ ରାଜା ମନୁର୍ଦଂଡଧରଃ ପ୍ରଭୁଃ। ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଥ ନାମ୍ନାସୀଦିକ୍ଷ୍ଵାକୁରମିତଦ୍ଯୁତିଃ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ପୁରୁଣା କୃତଯୁଗରେ, ମନୁ ନାମକ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ।
ତଂ ପୁତ୍ରଂ ପୂର୍ଵଜଂ ରାଜ୍ଯେ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଭୁଵିସଂମତମ୍। ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ରାଜଵଂଶାନାଂ ଭଵ ରାଜେତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ, ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, କହିଲେ, 'ପୃଥିବୀରେ ରାଜାବଂଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ହେ।'
ତଥେତି ଚ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ପିତୁଃ ପୁତ୍ରେଣ ରାଘଵ। ତତଃପରମସଂହୃଷ୍ଟଃ ପୁନସ୍ତଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ପୁଅ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ 'ଏମିତି ହେବ' ବୋଲି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ, ହେ ରାଘବ; ଏହାପରେ, ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇ, ବାପା ପୁଣିଥରେ କହିଲେ।
ପ୍ରୀତୋସ୍ମି ପରମୋଦାର କର୍ମଣା ତେ ନ ସଂଶଯଃ। ଦଂଡେନ ଚ ପ୍ରଜା ରକ୍ଷ ନ ଚ ଦଂଡମକାରଣମ୍
'ମୁଁ ତୋର ଅତି ଉଦାର କାମରେ ଖୁସି ହେଲି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, କିନ୍ତୁ କାରଣ ବିନା କେବେ ଦଣ୍ଡ ଦେଅ ନାହିଁ।'
ଅପରାଧିଷୁ ଯୋ ଦଂଡଃ ପାତ୍ଯତେ ମାନଵୈରିହ। ସ ଦଂଡୋ ଵିଧିଵନ୍ମୁକ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନଯତି ପାର୍ଥିଵମ୍
'ଏଠାରେ ମଣିଷମାନେ ଯେଉଁଠି ଅପରାଧ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଏ, ସେଇ ଦଣ୍ଡ ରାଜାକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଏ।'
ତସ୍ମାଦ୍ଦଣ୍ଡେ ମହାବାହୋ ଯତ୍ନଵାନ୍ଭଵ ପୁତ୍ରକ। ଧର୍ମସ୍ତେ ପରମୋ ଲୋକେ କୃତ ଏଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତେଣୁ, ହେ ବଳଶାଳୀ ପୁଅ, ଦଣ୍ଡ ଦେବାରେ ସଚେତନ ହେ; ଏପରି କଲେ, ତୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ଏହି ଜଗତରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବ।
ଇତି ତଂ ବହୁସଂଦିଶ୍ଯ ମନୁଃ ପୁତ୍ରଂ ସମାଧିନା। ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ହୃଷ୍ଟୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମନୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ମନୁ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଅନେକ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରି, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
ଜନଯିଷ୍ଯେ କଥଂ ପୁତ୍ରାନିତି ଚିଂତାପରୋଽଭଵତ୍। କର୍ମଭିର୍ବହୁଭିସ୍ତୈସ୍ତୈସ୍ସସୁତୈସ୍ସଂଯୁତୋଽଭଵତ୍
ସେ କିପରି ପୁଅମାନେ ହେବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ୍ନ ହେଲେ। ବହୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ପାଇଲେ।
ତୋଷଯାମାସ ପୁତ୍ରୈସ୍ସ ପିତୄନ୍ଦେଵସୁତୋପମୈଃ। ସର୍ଵେଷାମୁତ୍ତମସ୍ତେଷାଂ କନୀଯାନ୍ରଘୁନଂଦନ
ସେ ତାଙ୍କ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦେବପୁତ୍ରମାନେ ପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅମାନେ ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଛୋଟ ଥିଲେ ରଘୁନନ୍ଦନ।
ଶୂରଶ୍ଚ କୃତଵିଦ୍ଯଶ୍ଚ ଗୁରୁଶ୍ଚ ଜନପୂଜଯା। ନାମ ତସ୍ଯାଥ ଦଂଡେତି ପିତା ଚକ୍ରେ ସ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ସେ ଶୂର, ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ଗୁରୁ ବୋଲି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପିତା ତାଙ୍କ ନାମ ରଖିଲେ ଦଣ୍ଡ।
ଭଵିଷ୍ଯଦ୍ଦଣ୍ଡପତନଂ ଶରୀରେ ତସ୍ଯ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ। ସଂପଶ୍ଯମାନସ୍ତଂ ଦୋଷଂ ଘୋରଂ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ରାଘଵ
ଦଣ୍ଡଙ୍କ ଦେହର ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଅବନତି ଦେଖି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୋଷକୁ ପୁଅରେ ଅନୁଭବ କରି, ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ସ ଵିଂଧ୍ଯନୀଲଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ରାଜ୍ଯମସ୍ଯ ଦଦୌ ପ୍ରଭୁଃ। ସ ଦଂଡସ୍ତତ୍ର ରାଜାଭୂଦ୍ରମ୍ଯେ ପର୍ଵତମୂର୍ଦ୍ଧନି
ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ବିନ୍ଧ୍ୟ ଓ ନୀଳଗିରି ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ। ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡ ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ରାଜା ହେଲେ।
ପୁରଂ ଚାପ୍ରତିମଂ ତେନ ନିଵେଶାଯ ତଥା କୃତମ୍। ନାମ ତସ୍ଯ ପୁରସ୍ଯାଥ ମଧୁମତ୍ତମିତି ସ୍ଵଯମ୍
ସେଠାରେ ସେ ନିଜ ବାସସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଅପୂର୍ବ ଏକ ସହର ତିଆରି କଲେ। ଏବଂ ସେ ନିଜେ ଏହି ସହରକୁ ନାମ ଦେଲେ ମଧୁମତ୍ତ।
ତଥାଦେଶେନ ସଂପନ୍ନଃ ଶୂରୋ ଵାସମଥାକରୋତ୍। ଏଵଂ ରାଜା ସ ତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଚକାର ସପୁରୋହିତଃ
ଏପରି ଆଦେଶ ପାଇ ସେ ଶୂରବୀର ସେଠାରେ ବାସ କଲେ। ଏଭଳି ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ସହିତ ସେଇ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟ ସୁପ୍ରଜାକୀର୍ଣଂ ଦେଵରାଜୋ ଯଥା ଦିଵି। ତତଃ ସ ଦଂଡଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବହୁଵର୍ଷଗଣାଯୁତମ୍
ସେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହନ୍ତି। ଏପରି ଦଣ୍ଡ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ରାଜ୍ୟ କଲେ।
ଅକାରଯତ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜ୍ଯଂ ନିହତକଂଟକଂ। ଅଥ କାଲେ ତୁ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦ୍ରାଜା ଭାର୍ଗଵମାଶ୍ରମମ୍
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏହି ରାଜା ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବେ ରାଜ୍ୟ ଚଳାଇଲେ। ପରେ କିଛି ସମୟରେ ରାଜା ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ରମଣୀଯମୁପାକ୍ରାମଚ୍ଚୈତ୍ରମାସେ ମନୋରମେ। ତତ୍ର ଭାର୍ଗଵକନ୍ଯାଂ ତୁ ରୂପେଣାପ୍ରତିମାଂ ଭୁଵି
ଚୈତ୍ର ମାସର ମଧୁର ଦିନରେ ସେ ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଝିଅ, ଯିଏ ଭୂମିରେ ସବୁଠୁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଅଧିକାରିଣୀ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵିଚରଂତୀଂ ଵନୋଦ୍ଦେଶେ ଦଂଡୋଽପଶ୍ଯଦନୁତ୍ତମାମ୍। ଉତ୍ତୁଂଗପୀଵରୀଂ ଶ୍ଯାମାଂ ଚଂଦ୍ରାଭଵଦନାଂ ଶୁଭାମ୍
ସେ ଝିଅ ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଦଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଉଚ୍ଚ, ଗଠିତ ଦେହ, ଗାଢ଼ କଳା, ଶୁଭ, ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁହଁ।
ସୁନାସାଂ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀଂ ପୀନୋନ୍ନତପଯୋଧରାମ୍। ମଧ୍ଯେ କ୍ଷାମାଂ ଚ ଵିସ୍ତୀର୍ଣାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ କୁରୁତେ ମୁଦମ୍
ସୁନ୍ଦର ନାକ, ଆକର୍ଷକ ଅଙ୍ଗ, ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଭରିବା ଅଂଶ, ମଧ୍ୟରେ ସୁକୁମାର ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୃତ ଦେହ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦଣ୍ଡର ମନ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା।
ଏକଵସ୍ତ୍ରାଂ ଵନେ ଚୈକାଂ ପ୍ରଥମେ ଯୌଵନେ ସ୍ଥିତାମ୍। ସ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାତ୍ଵଧର୍ମେଣ ଅନଂଗଶରପୀଡିତଃ
ଏକା ଏବଂ ଏକମାତ୍ର ଜାମା ପିନ୍ଧି ଜଙ୍ଗଲରେ ଯୁବତୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦଣ୍ଡ ଅଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ, କାମବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ।