ତଂ ମୁନିଂ କୃଚ୍ଛ୍ରସନ୍ତପ୍ତଶ୍ଚିଂତଯାମି ଦିଵାନିଶମ୍। କଦା ଵୈ ଦର୍ଶନଂ ମହ୍ଯଂ ସ ମୁନିର୍ଦାସ୍ଯତେ ଵନେ
କଷ୍ଟରେ ପିଡ଼ିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଦିନ ରାତି ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛି; କେବେ ସେ ମୁନି ମୋତେ ଏଇ ଅରଣ୍ୟରେ ଦର୍ଶନ ଦେବେ?
ଏଵଂ ମେ ଚିଂତଯାନସ୍ଯ ଗତଂ ଵର୍ଷଶତନ୍ତ୍ଵିହ। ସୋଗସ୍ତ୍ଯୋ ହି ଗତିର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ମୁନିର୍ମେ ଭଵିତା ଧ୍ରୁଵଂ
ଏଭଳି ଭାବେ ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ ଏଠାରେ ଏକଶଂଖ୍ୟ ବର୍ଷ କଟିଗଲା; ଅଗସ୍ତ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋର ଆଶ୍ରୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ମୁନି ନିଶ୍ଚିତ ଆସିବେ।
ନ ଗତିର୍ଭଵିତା ମହ୍ଯଂ କୁଂଭଯୋନିମୃତେ ଦ୍ଵିଜମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵେତ୍ଥଂ ଭାଷିତଂ ରାମ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାହାରଂ ଚ କୁତ୍ସିତମ୍
କୁମ୍ଭଯୋନି ବ୍ୟତୀତ ମୋ ପାଇଁ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜ; ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ହେ ରାମ, ଏବଂ ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ ଭୋଜନ ଦେଖି—
କୃପଯା ପରଯା ଯୁକ୍ତସ୍ତଂ ନୃପଂ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନମ୍। କରୋମ୍ଯହଂ ସୁଧାଭୋଜ୍ଯଂ ନାଶଯାମି ଚ କୁତ୍ସିତମ୍
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କୃପା ଭରି ମୁଁ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଅମୃତ ଭୋଜନ ଦେଇ, ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ ଖାଦ୍ୟକୁ ନଶ୍ୱନ୍ତ କରେ।
ଚିନ୍ତଯନ୍ନିତ୍ଯଵୋଚଂ ତମଗସ୍ତ୍ଯଃ କିଂ କରିଷ୍ଯତି। ଅହମେତତ୍କୁତ୍ସିତଂ ତେ ନାଶଯାମି ମହାମତେ
ସବୁବେଳେ ଚିନ୍ତା କରି, ମୁଁ କହିଲି: ଅଗସ୍ତ୍ୟ କଣ କରିବେ? ମୁଁ, ହେ ମହାମତି, ତୁମର ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ ଖାଦ୍ୟକୁ ନଶ୍ୱନ୍ତ କରିଦେବି।
ଈପ୍ସିତଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସ୍ଵାସ୍ମାନ୍ମନଃ ପ୍ରୀତିକରଂ ପରମ୍। ସ ସ୍ଵର୍ଗୀ ମାଂ ତତଃ ପ୍ରାହ କଥଂ ବ୍ରହ୍ମଵଚୋନ୍ଯଥା
ତୁମ ମନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଯାହାକୁ ଚାହଁ, ମୋ ପାଖରୁ ଚାହିଅ; ତାପରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ମୋତେ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା କେମିତି ଅନ୍ୟ ହେବ?
କର୍ତୁଂ ମୁନେ ମଯା ଶକ୍ଯଂ ନ ଚାନ୍ଯସ୍ତାରଯିଷ୍ଯତି। ୠତେ ଵୈ କୁଂଭଯୋନିଂ ତଂ ମୈତ୍ରାଵରୁଣସଂଭଵମ୍
ହେ ମୁନି, ଏହା ମୋତେ ସମ୍ଭବ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କେହି ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେନାହିଁ; କେବଳ ମୈତ୍ରାବରୁଣର ସନ୍ତାନ କୁମ୍ଭଯୋନି ବ୍ୟତୀତ।
ଅପୃଷ୍ଟୋପି ମଯା ବ୍ରହ୍ମନ୍ନେଵମୂଚେ ପିତାମହଃ। ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ ତଂ ଶ୍ଵେତମୁକ୍ତଵାନହମସ୍ମି ସଃ
ମୁଁ ପଚାରିନଥିଲି ମଧ୍ୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପିତାମହ ଏଭଳି କହିଥିଲେ; ଏଭଳି କହୁଥିବା ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦେଲି: 'ମୁଁ ସେଇ।'
ଆଗତସ୍ତଵ ଭାଗ୍ଯେନ ଦୃଷ୍ଟୋହଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗୀ ସ ମାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦଂଡଵତ୍ପତିତୋ ଭୁଵି
ତୋର ଭାଗ୍ୟରେ, ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଲି ଏବଂ ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିଲ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ମୋତେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଜାଣି, ସେ ମାଟିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ତତୋ ରାମାବ୍ରଵଂ କିଂ ତେ କରୋମ୍ଯହମ୍। ରାଜୋଵାଚ। ଆହାରାତ୍କୁତ୍ସିତାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତାରଯସ୍ଵାଦ୍ଯ ଦୁଷ୍କୃତାତ୍
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଦେଇ ପଚାରିଲି, 'ରାମ, ତୋ ପାଇଁ କଣ କରିବି?' ରାଜା କହିଲେ, 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଜି ମୋତେ ଅଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାର ପାପରୁ ଉଦ୍ଧାର କର।'
ଯେନ ଲୋକୋଽକ୍ଷଯଃ ସ୍ଵର୍ଗୋ ଭଵିତା ତ୍ଵତ୍କୃତେନ ମେ। ତତଃ ପ୍ରତିଗ୍ରହୋ ଦତ୍ତୋ ଜଗଦ୍ଵଂଦ୍ଯ ନୃପେଣ ହି
ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟରେ, ମୋତେ ଅବିନାଶୀ ଲୋକ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳିବ; ଏହିପରି, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଶଂସିତ ରାଜା ମୋତେ ଦାନ ଦେଲେ।
ଭଵାନ୍ମାମନୁଗୃହ୍ଣାତୁ ପ୍ରତୀଚ୍ଛସ୍ଵ ପ୍ରତିଗ୍ରହମ୍
ମୋତେ କୃପା କର, ଏହି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କର।
କୃତା ମତିସ୍ତାରଣାଯ ନ ଲୋଭାଦ୍ରଘୁନଂଦନ। ଗୃହୀତେ ଭୂଷଣେ ରାମ ମମ ହସ୍ତଗତେ ତଦା
ମୋର ମନସ୍କାମନା ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଥିଲା, ଲୋଭରୁ ନୁହେଁ, ହେ ରଘୁବଂଶୀ; ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଭୂଷଣ ନେଲି, ସେତେବେଳେ ଏହା ମୋ ହାତକୁ ଆସିଲା।
ମାନୁଷଃ ପୌର୍ଵିକୋ ଦେହସ୍ତଦା ନଷ୍ଟୋସ୍ଯ ଭୂପତେ। ପ୍ରଣଷ୍ଟେ ତୁ ଶରୀରେ ଚ ରାଜର୍ଷିଃ ପରଯା ମୁଦା
ସେ ସମୟରେ, ହେ ରାଜା, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ମାନବ ଦେହ ହରାଇଗଲା; ଦେହ ହରାଇଯିବା ପରେ, ରାଜା ଋଷି ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ମଯୋକ୍ତୋସୌ ଵିମାନେନ ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ପୁନଃ। ତେନ ମେ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯେନ ଦତ୍ତମାଭରଣଂ ଶୁଭଂ
ମୁଁ କହିଲି, ଏବଂ ସେ ଦେବ ରଥରେ ବସି ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ; ସେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ମୋତେ ଶୁଭ ଭୂଷଣ ଦେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନିମିତ୍ତେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଦତ୍ତମଦ୍ଭୁତକର୍ମଣା। ଶ୍ଵେତୋ ଵୈଦର୍ଭକୋ ରାଜା ତଦାଭୂଦ୍ଗତକଲ୍ମଷଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ବିଦର୍ଭର ରାଜା ଶ୍ୱେତ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ତଦଦ୍ଭୁତତମଂ ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ରଘୁନଂଦନଃ। ଗୌରଵାଦ୍ଵିସ୍ମଯାଚ୍ଚାପି ଭୂଯଃ ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏହି ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଶୁଣି, ରଘୁନନ୍ଦନ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୁଣିଥରେ ପଚାରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ରାମ ଉଵାଚ। ଭଗଵଂସ୍ତଦ୍ଵନଂ ଘୋରଂ ଯତ୍ରାସୌ ତପ୍ତଵାଂସ୍ତପଃ। ଶ୍ଵେତୋ ଵୈଦର୍ଭକୋ ରାଜା ତଦଦ୍ଭୁତମଭୂତ୍କଥଂ
ରାମ କହିଲେ: ହେ ଭଗବନ୍, ସେ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲ ଯେଉଁଠାରେ ବିଦର୍ଭର ରାଜା ଶ୍ୱେତ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ—ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିପରି ଘଟିଲା?
ଵିଷମଂ ତଦ୍ଵନଂ ରାଜା ଶୂନ୍ଯଂ ମୃଗଵିଵର୍ଜିତଂ। ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତପ ଆସ୍ଥାତୁଂ କଥଂ ଵଦ ମହାମୁନେ
ସେ ଜଙ୍ଗଲ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ଶୂନ୍ୟ, ପଶୁହୀନ ଥିଲା; ଏମିତି ସ୍ଥାନକୁ ରାଜା କିପରି ପ୍ରବେଶ କରି ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ? ମହାମୁନି, ମୋତେ କହ।
ସମଂତାଦ୍ଯୋଜନଶତଂ ନିର୍ମନୁଷ୍ଯମଭୂତ୍କଥଂ। ଭଵାନ୍କଥଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତଦ୍ଯେନ କାର୍ଯେଣ ତଦ୍ଵଦ
ଚାରିପଟେ ଶତ ଯୋଜନ ଯାଏଁ ସେଠା ମଣିଷ ଶୂନ୍ୟ କିପରି ହେଲା? ଆଉ ଆପଣ କିପରି ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କେଉଁ କାମରେ? ଏହା ମୋତେ କହ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ପୁରା କୃତଯୁଗେ ରାଜା ମନୁର୍ଦଂଡଧରଃ ପ୍ରଭୁଃ। ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଥ ନାମ୍ନାସୀଦିକ୍ଷ୍ଵାକୁରମିତଦ୍ଯୁତିଃ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ପୁରୁଣା କୃତଯୁଗରେ, ମନୁ ନାମକ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ।
ତଂ ପୁତ୍ରଂ ପୂର୍ଵଜଂ ରାଜ୍ଯେ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଭୁଵିସଂମତମ୍। ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ରାଜଵଂଶାନାଂ ଭଵ ରାଜେତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ, ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, କହିଲେ, 'ପୃଥିବୀରେ ରାଜାବଂଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ହେ।'
ତଥେତି ଚ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ପିତୁଃ ପୁତ୍ରେଣ ରାଘଵ। ତତଃପରମସଂହୃଷ୍ଟଃ ପୁନସ୍ତଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ପୁଅ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ 'ଏମିତି ହେବ' ବୋଲି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ, ହେ ରାଘବ; ଏହାପରେ, ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇ, ବାପା ପୁଣିଥରେ କହିଲେ।
ପ୍ରୀତୋସ୍ମି ପରମୋଦାର କର୍ମଣା ତେ ନ ସଂଶଯଃ। ଦଂଡେନ ଚ ପ୍ରଜା ରକ୍ଷ ନ ଚ ଦଂଡମକାରଣମ୍
'ମୁଁ ତୋର ଅତି ଉଦାର କାମରେ ଖୁସି ହେଲି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, କିନ୍ତୁ କାରଣ ବିନା କେବେ ଦଣ୍ଡ ଦେଅ ନାହିଁ।'
ଅପରାଧିଷୁ ଯୋ ଦଂଡଃ ପାତ୍ଯତେ ମାନଵୈରିହ। ସ ଦଂଡୋ ଵିଧିଵନ୍ମୁକ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନଯତି ପାର୍ଥିଵମ୍
'ଏଠାରେ ମଣିଷମାନେ ଯେଉଁଠି ଅପରାଧ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଏ, ସେଇ ଦଣ୍ଡ ରାଜାକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଏ।'
ତସ୍ମାଦ୍ଦଣ୍ଡେ ମହାବାହୋ ଯତ୍ନଵାନ୍ଭଵ ପୁତ୍ରକ। ଧର୍ମସ୍ତେ ପରମୋ ଲୋକେ କୃତ ଏଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତେଣୁ, ହେ ବଳଶାଳୀ ପୁଅ, ଦଣ୍ଡ ଦେବାରେ ସଚେତନ ହେ; ଏପରି କଲେ, ତୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ଏହି ଜଗତରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବ।
ଇତି ତଂ ବହୁସଂଦିଶ୍ଯ ମନୁଃ ପୁତ୍ରଂ ସମାଧିନା। ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ହୃଷ୍ଟୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମନୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ମନୁ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଅନେକ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରି, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
ଜନଯିଷ୍ଯେ କଥଂ ପୁତ୍ରାନିତି ଚିଂତାପରୋଽଭଵତ୍। କର୍ମଭିର୍ବହୁଭିସ୍ତୈସ୍ତୈସ୍ସସୁତୈସ୍ସଂଯୁତୋଽଭଵତ୍
ସେ କିପରି ପୁଅମାନେ ହେବେ ବୋଲି ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ୍ନ ହେଲେ। ବହୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରୟାସ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ପାଇଲେ।
ତୋଷଯାମାସ ପୁତ୍ରୈସ୍ସ ପିତୄନ୍ଦେଵସୁତୋପମୈଃ। ସର୍ଵେଷାମୁତ୍ତମସ୍ତେଷାଂ କନୀଯାନ୍ରଘୁନଂଦନ
ସେ ତାଙ୍କ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦେବପୁତ୍ରମାନେ ପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅମାନେ ଦେଇ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଛୋଟ ଥିଲେ ରଘୁନନ୍ଦନ।
ଶୂରଶ୍ଚ କୃତଵିଦ୍ଯଶ୍ଚ ଗୁରୁଶ୍ଚ ଜନପୂଜଯା। ନାମ ତସ୍ଯାଥ ଦଂଡେତି ପିତା ଚକ୍ରେ ସ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ସେ ଶୂର, ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ଗୁରୁ ବୋଲି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପିତା ତାଙ୍କ ନାମ ରଖିଲେ ଦଣ୍ଡ।