ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ଭାଷିତଂ ତତ୍ର ମମ ରାମ ସତାଂ ଵର। ପ୍ରାଂଜଲିଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ସ ସ୍ଵର୍ଗୀ ରଘୁନଂଦନ
ମୋର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହେ ରାମ, ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ହାତ ଜୋଡ଼ି ମୋତେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ।
ଶୃଣୁଷ୍ଵାଦ୍ଯ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ମମେଦଂ ସୁଖଦୁଃଖଜମ୍। କାମୋ ହି ଦୁରିତକ୍ରମ୍ଯଃ ଶୃଣୁ ଯତ୍ପୃଚ୍ଛସେ ଦ୍ଵିଜ
‘ଆଜି ତୁମେ ଯାହା ପଚାରୁଛ, ତାହାର ସତ୍ୟ ଘଟଣା ଶୁଣ; ଆଶା ଯଦି ଅନୁଚିତ ଭାବେ ଚାଲିଲେ, ଦୁଃଖ ଆଣେ—ଏହି କଥା ଶୁଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।’
ପୁରା ଵୈଦର୍ଭକୋ ରାଜା ପିତା ମେ ହି ମହାଯଶାଃ। ଵାସୁଦେଵ ଇତି ଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଧାର୍ମିକଃ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ମୋର ବାପା ବିଦର୍ଭର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବାସୁଦେବ, ତିନି ଲୋକରେ ଧର୍ମିକ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ସ୍ତ୍ରୀଭ୍ଯାମଜାଯତ। ଅହଂ ଶ୍ଵେତ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଯଵୀଯାନ୍ସୁରଥୋଽଭଵତ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ ଥିଲେ, ଦୁଇ ଜଣ ମାଁରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ମୁଁ ଶ୍ୱେତ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଛୋଟ ଭାଇ ସୁରଥ ଥିଲେ।
ପିତର୍ଯୁପରତେ ତସ୍ମିନ୍ପୌରା ମାମଭ୍ଯଷେଚଯନ୍। ତତ୍ରାହଂକାରଯନ୍ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମେ ଚାସଂ ସମାହିତଃ
ବାପା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ପ୍ରଜାମାନେ ମୋତେ ରାଜା କରିଥିଲେ; ମୁଁ ରାଜ୍ୟ କରିବାରେ ଅହଂକାରୀ ହୋଇଗଲି ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ରହିପାରିଲି ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ବହୂନି ସମୁପାଵ୍ରଜନ୍। ମମ ରାଜ୍ଯଂ କାରଯତଃ ପରିପାଲଯତଃ ପ୍ରଜାଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ କଟିଗଲା, ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ଚଳାଇଲି ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲି।
ସୋହଂ ନିମିତ୍ତେ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦ୍ଵୈରାଗ୍ଯେଣ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ମରଣଂ ହୃଦଯେ କୃତ୍ଵା ତପୋଵନମୁପାଗମମ୍
ଏଭଳି ଏକ ସମୟରେ, ମୋର ମନରେ ବିରାକ୍ତି ଆସିଲା, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ମୁଁ ତପୋବନକୁ ଚାଲିଗଲି।
ସୋହଂ ଵନମିଦଂ ରମ୍ଯଂ ଭୃଶଂ ପକ୍ଷିଵିଵର୍ଜିତମ୍। ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତପ ଆସ୍ଥାତୁମସ୍ଯୈଵ ସରସୋଂତିକେ
ମୁଁ ଏହି ସୁନ୍ଦର ଓ ପକ୍ଷୀ ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି ସରୋବର ପାଖରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ବସିଲି।
ରାଜ୍ଯେଽଭିଷିଚ୍ଯ ସୁରଥଂ ଭ୍ରାତରଂ ତଂ ନରାଧିପମ୍। ଇଦଂ ସରଃ ସମାସାଦ୍ଯ ତପସ୍ତପ୍ତଂ ସୁଦାରୁଣମ୍
ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ସୁରଥଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ଏହି ସରୋବର ପାଖକୁ ଆସି, ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲି।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ମହାଵନେ। ଶୁଭଂ ତୁ ଭଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମନାମଯମ୍
ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ମୁଁ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଦୋଷରହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପାଇଲି।
ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥମପି ମାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ଅବାଧେତାଂ ଭୃଶଂ ଚାହମଭଵଂ ଵ୍ଯଥିତେଂଦ୍ରିଯଃ
କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲା, ମୋର ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ତତସ୍ତ୍ରିଭୁଵନଶ୍ରେଷ୍ଠମଵୋଚଂ ଵୈ ପିତାମହମ୍। ଭଗଵନ୍ସ୍ଵର୍ଗଲୋକୋଽଯଂ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସା ଵିଵର୍ଜିତଃ
ତେବେ ମୁଁ ତିନି ଲୋକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତାମହଙ୍କୁ କହିଲି: 'ପ୍ରଭୁ, ଏହି ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ନାହିଁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।'
କସ୍ଯେଯଂ କର୍ମଣଃ ପକ୍ତିଃ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ଯତୋ ହି ମେ। ଆହାରଃ କଶ୍ଚ ମେ ଦେଵ ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ଶ୍ରୀପିତାମହ
'ମୋତେ ଏହି ଫଳ କାହିଁକି ମିଳିଲା, ଯେ ମୁଁ ଏଉଁ ଭାବରେ ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଅନୁଭବୁଛି? ପ୍ରଭୁ, ମୋର ଖାଦ୍ୟ କ'ଣ ତାହା କହନ୍ତୁ।'
ତତଃ ପିତାମହଃ ସମ୍ଯକ୍ଚିରଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ମହାମୁନେ। ମାମୁଵାଚ ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ନାସ୍ତି ଭୋଜ୍ଯଂ ସ୍ଵଦେହଜମ୍
ତାପରେ ପିତାମହ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି, ମୋତେ କହିଲେ: 'ଏଠାରେ ତୁମ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ।'
ୠତେ ତେ ସ୍ଵାନି ମାଂସାନି ଭକ୍ଷଯ ତ୍ଵଂ ତୁ ହି ନିତ୍ଯଶଃ। ସ୍ଵଶରୀରଂ ତ୍ଵଯା ପୁଷ୍ଟଂ କୁର୍ଵତା ତପ ଉତ୍ତମମ୍
'ତୁମେ ନିଜ ମାଂସ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଖାଇପାରିବେ ନାହିଁ; ନିଜ ଶରୀରକୁ ପୋଷଣ କରି, ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କର।'
ନାଦତ୍ତଂ ଜାଯତେ ତାତ ଶ୍ଵେତ ପଶ୍ଯ ମହୀତଲେ। ଆଗ୍ରହାଦ୍ଭିକ୍ଷମାଣାଯ ଭିକ୍ଷାପି ପ୍ରାଣିନେ ପୁରା
'ଶ୍ୱେତ, ଦେଖ, ପୃଥିବୀରେ ଦିଆଯାଇନଥିବା କିଛି ମିଳେ ନାହିଁ; ଏକ ସମୟରେ ଭିକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଦେବାକୁ ଜୋର କରି ମିଳିଥିଲା।'
ନ ହି ଦତ୍ତା ଗୃହେ ଭ୍ରାଂତ୍ଯା ମୋହାଦତିଥଯେ ତଦା। ତେନ ସ୍ଵର୍ଗଗତସ୍ଯାପି କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ତଵାଧୁନା
'ଯଦି ଘରେ ଅତିଥିକୁ ଭ୍ରମ ବା ମୋହରେ ଦିଆଯାଏନି, ତେବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏଭଳି ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଛ।'
ସ ତ୍ଵଂ ପ୍ରପୁଷ୍ଟମାହାରୈଃ ସ୍ଵଶରୀରମନୁତ୍ତମମ୍। ଭକ୍ଷଯସ୍ଵ ଚ ରାଜେଂଦ୍ର ସା ତେ ତୃପ୍ତିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି1.36.
'ଏହିପରି, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଭଲ ଖାଦ୍ୟରେ ପୋଷିତ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଖାଅ; ଏଭଳି କଲେ ତୁମେ ସନ୍ତୋଷ ପାଇବ।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ଦେଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଣମହମୁକ୍ତଵାନ୍। ଭକ୍ଷିତେ ଚ ସ୍ଵକେ ଦେହେ ପୁନରନ୍ଯନ୍ନ ମେ ଵିଭୋ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲି: 'ମୁଁ ନିଜ ଶରୀର ଖାଇସାରିଛି, ପ୍ରଭୁ, ଏବେ ମୋ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ।'
କ୍ଷୁଧାନିଵାରଣଂ ନୈଵ ଦେହସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିନୌଦନଂ। ଖାଦାମି ହ୍ଯକ୍ଷଯଂ ଦେଵ ପ୍ରିଯଂ ମେ ନ ହି ଜାଯତେ
'ଏହି ଦେହ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଭୋକ ଶାନ୍ତ ହୁଏନାହିଁ; ମୁଁ ନିଜ ଅକ୍ଷୟ ମାଂସ ଖାଉଛି, କିନ୍ତୁ ତାହାରେ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ମିଳୁନାହିଁ।'
ତତୋବ୍ରଵୀତ୍ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମା ତଵ ଦେହୋଽକ୍ଷଯଃ କୃତଃ। ଦିନେଦିନେ ତେ ପୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଶଵଃ ଶ୍ଵେତ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ପୁନି କହିଲେ, "ତୁମର ଦେହକୁ ଅବିନାଶୀ କରାଯାଇଛି; ପ୍ରତିଦିନ ତୁମର ପ୍ରାଣ ଶକ୍ତି ବଢ଼ିବ, ଏବଂ ତୁମର ଶବ ଧୀରେ ଧୀରେ ସଫେଦ ହେବ।"
ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷଶତଂ ପୂର୍ଣଂ ସ୍ଵମାଂସଂ ଖାଦ ଭୋ ନୃପ। ଯଦାଗଚ୍ଛତି ଚାଗସ୍ତ୍ଯଃ ଶ୍ଵେତାରଣ୍ଯଂ ମହାତପାଃ
ହେ ରାଜା, ପୂରା ଏକଶଂଖ୍ୟ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ନିଜ ମାଂସ ଖାଅ; ଯେତେବେଳେ ମହାତପସ୍ବୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଶ୍ୱେତାରଣ୍ୟକୁ ଆସିବେ—
ଭଗଵାନତିଦୁର୍ଧର୍ଷସ୍ତଦା କୃଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯସେ। ସ ହି ତାରଯିତୁଂ ଶକ୍ତଃ ସେଂଦ୍ରାନପି ସୁରାସୁରାନ୍
ସେତେବେଳେ ଅତି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଭଗବାନ ତୁମକୁ ଏହି କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବେ; କାରଣ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରନ୍ତି।
ଆହାରଂ କୁତ୍ସିତଂ ଚେମଂ ରାଜର୍ଷେ କିଂ ପୁନସ୍ତଵ। ସୁରକାର୍ଯଂ ମହତ୍ତେନ ସୁକୃତଂ ତୁ ମହାତ୍ମନା
ହେ ରାଜାର୍ଷି, ଏହି ଖାଦ୍ୟ ନିନ୍ଦନୀୟ ହେଉଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମ ପାଇଁ ଏହା କଣ? ସେ ମହାପୁରୁଷ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ କାମ କରିଥିଲେ, ଏହା ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ କୃତ୍ୟ।
ଉଦଧିଂ ନିର୍ଜଲଂ କୃତ୍ଵା ଦାନଵାଶ୍ଚ ନିପାତିତାଃ। ଵିଂଧ୍ଯଶ୍ଚାଦିତ୍ଯଵିଦ୍ଵେଷାଦ୍ଵର୍ଧମାନୋ ନିଵାରିତଃ
ସେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଲେ, ଦାନବମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ଦ୍ୱେଷ ଦ୍ୱାରା ବଢ଼ୁଥିବାବେଳେ ରୋକାଯାଇଥିଲା।
ଲଂବମାନା ମହୀ ଚୈଷା ଗୁରୁତ୍ଵେନାଧିଵାସିତା। ଦକ୍ଷିଣା ଦିଗ୍ଦିଵଂ ଯାତା ତ୍ରୈଲାକ୍ଯଂ ଵିଷମସ୍ଥିତମ୍
ଏହି ପୃଥିବୀ ଭାରରେ ଝୁଲୁଥିଲା ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲା; ତିନି ଲୋକ ଅସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ମଯା ଗତ୍ଵା ସୁରୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ପ୍ରେଷିତୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍। ସମାଂ କୁରୁ ମହାଭାଗ ଗୁରୁତ୍ଵେନ ଜଗତ୍ସମମ୍
ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପଠାଇଥିଲି; ହେ ମହାଭାଗ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସମତୁଳ୍ୟ କର, ବିଶ୍ୱ ସହିତ ସମ ଭାର ଦିଅ।
ଏଵଂ ଚ ତେନ ମୁନିନା ସ୍ଥିତ୍ଵା ସର୍ଵା ଧରା ସମା। କୃତା ରାଜେଂଦ୍ର ମୁନିନା ଏଵମଦ୍ଯାପି ଦୃଶ୍ଯତେ
ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ମୁନି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ସମ କରିଦେଲେ; ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏହା ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଇଥିଲା ଏବଂ ଏଯାଁ ଅଜି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି।
ସୋହଂ ଭଗଵତ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍। ଭୁଂଜେ ଚ କୁତ୍ସିତାହାରଂ ସ୍ଵଶରୀରମନୁତ୍ତମମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ଭଗବାନ୍ ଦେବଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ମୁଁ ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ ଖାଦ୍ୟ—ନିଜ ଅପୂର୍ବ ଦେହ—ଭୋଜନ କରୁଛି।
ପୂର୍ଣଂ ଵର୍ଷଶତଂ ଚାଦ୍ଯ ଭୋଜନଂ କୁତ୍ସିତଂ ଚ ମେ। କ୍ଷଯଂ ନାଭ୍ଯେତି ତଦ୍ଵିପ୍ର ତୃପ୍ତିଶ୍ଚାପି ମମୋତ୍ତମା
ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂରା ଏକଶଂଖ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି ନିନ୍ଦନୀୟ ଖାଦ୍ୟ ମୋର ଭୋଜନ ହେଉଛି; ତଥାପି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ଦେହ କମିନାହିଁ ଏବଂ ମୋର ତୃପ୍ତି ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ।