ଅଵଶ୍ଯଂ ତୁ ମଯା ଜ୍ଞେଯା ସରସୋସ୍ଯ ଵିନିଷ୍କ୍ରିଯା। ଯାଵଦେଵଂ ସ୍ଥିତଶ୍ଚାହଂ ଚିଂତଯାନୋ ରଘୂତ୍ତମ
ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଝିଅର ଅବସ୍ଥା ବୁଝିବାକୁ ହିଁ ପଡ଼ିବ; ଏଭଳି ଭାବି, ମୁଁ ସେଠାରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ରହିଲି, ହେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଥାପଶ୍ଯଂ ମୂହୂର୍ତାତ୍ତୁ ଦିଵ୍ଯମଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନମ୍। ଵିମାନଂ ପରମୋଦାରଂ ହଂସଯୁକ୍ତଂ ମନୋଜଵମ୍
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ମୁଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି: ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଦିବ୍ୟ ରଥ, ହଂସ ଯୋଗାଯୋଗି, ମନର ତୁଳନାରେ ଶୀଘ୍ର।
ପୁରସ୍ତତ୍ର ସହସ୍ରଂ ତୁ ଵିମାନେପ୍ସରସାଂ ନୃପ। ଗଂଧର୍ଵାଶ୍ଚୈଵ ତତ୍ସଂଖ୍ଯା ରମଯଂତି ଵରଂ ନରମ୍
ସେ ରଥର ସାମ୍ନାରେ, ହେ ରାଜା, ହଜାର ଅପ୍ସରା ଥିଲେ; ଏବଂ ସେତେ ଗଣେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ।
ଗାଯଂତି ଦିଵ୍ଯଗେଯାନି ଵାଦଯଂତି ତଥା ପରେ। ଅଥାପଶ୍ଯଂ ନରଂ ତସ୍ମାଦ୍ଵିମାନାଦଵରୋହିତମ୍
କେହି ଦିବ୍ୟ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ବାଦ୍ୟ ଚଳାଉଥିଲେ; ତାପରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଏକ ପୁରୁଷ ସେହି ରଥରୁ ଅବତରିଲେ।
ଶଵମାଂସଂ ଭକ୍ଷଯନ୍ତଂ ଚ ସ୍ନାତ୍ଵା ରଘୁକୁଲୋଦ୍ଵହ। ତତୋ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯଥାକାମଂ ସ ମାଂସଂ ବହୁପୀଵରମ୍
ସେ ମୃତଦେହର ମାଂସ ଖାଇଲେ, ଏବଂ ସ୍ନାନ କରି, ହେ ରଘୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାପରେ ଯେତେ ଇଚ୍ଛା ହେଲା, ସେ ମୋଟେ ମାଂସ ଖାଇଲେ।
ଅଵତୀର୍ଯ ସରଃ ଶୀଘ୍ରମାରୁରୋହ ଦିଵଂ ପୁନଃ। ତମହଂ ଦେଵସଂକାଶଂ ଶ୍ରିଯା ପରମଯାନ୍ଵିତମ୍
ସେ ଶୀଘ୍ର ଝିଅରେ ଅବତରି, ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେବତା ସମାନ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀରେ ଭରିଥିବା ଦେଖିଲି।
ଭୋ ଭୋ ସ୍ଵର୍ଗିନ୍ମହାଭାଗ ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ କଥଂ ତ୍ଵିଦମ୍। ଜୁଗୁପ୍ସିତସ୍ତଵାହାରୋ ଗତିଶ୍ଚେଯଂ ତଵୋତ୍ତମା
‘ହେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଧନ୍ୟ ପୁରୁଷ! ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି: ତୁମର ଖାଦ୍ୟ ଏତେ ଘୃଣାଜନକ କିନ୍ତୁ ତୁମର ଗତି ଏତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କିପରି?’
ଯଦି ଗୁହ୍ଯଂ ନ ଚୈତତ୍ତେ କଥଯ ତ୍ଵଦ୍ଯ ମେ ଭଵାନ୍। କାମତଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି କିମେତତ୍ପରମଂ ଵଚଃ
‘ଯଦି ଏହା ଗୁପ୍ତ ନୁହେଁ, ଦୟାକରି ଆଜି ମୋତେ କୁହ; ମୁଁ ଇଚ୍ଛାକୃତ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।’
କୋ ଭଵାନ୍ଵଦ ସଂଦେହମାହାରଶ୍ଚ ଵିଗର୍ହିତଃ। ତ୍ଵଯେଦଂ ଭୁଜ୍ଯତେ ସୌମ୍ଯ କିମର୍ଥଂ କ୍ଵ ଚ ଵର୍ତସେ
‘ତୁମେ କିଏ? ମୋର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର; ହେ ସୁମନ, ଏପରି ନିନ୍ଦନୀୟ ଖାଦ୍ୟ କାହିଁକି ଖାଉଛ? କି କାରଣରେ, ଏବଂ କେଉଁଠି ରହୁଛ?’
କସ୍ଯାଯମୈଶ୍ଵରୋଭାଵଃ ଶଵତ୍ଵେନ ଵିନିର୍ମିତଃ। ଆହାରଂ ଚ କଥଂ ନିଂଦ୍ଯଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
‘ଏହି ଦେବତାସଦୃଶ ଅବସ୍ଥା କାହାର, ଯାହା ଏହି ମୃତଦେହ ରୂପରେ ହୋଇଛି? ଏବଂ ତୁମର ଖାଦ୍ୟ କାହିଁକି ଏତେ ନିନ୍ଦାନୀୟ? ମୁଁ ଏହାର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।’
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ଭାଷିତଂ ତତ୍ର ମମ ରାମ ସତାଂ ଵର। ପ୍ରାଂଜଲିଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ସ ସ୍ଵର୍ଗୀ ରଘୁନଂଦନ
ମୋର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହେ ରାମ, ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ହାତ ଜୋଡ଼ି ମୋତେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ହେ ରଘୁନନ୍ଦନ।
ଶୃଣୁଷ୍ଵାଦ୍ଯ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ମମେଦଂ ସୁଖଦୁଃଖଜମ୍। କାମୋ ହି ଦୁରିତକ୍ରମ୍ଯଃ ଶୃଣୁ ଯତ୍ପୃଚ୍ଛସେ ଦ୍ଵିଜ
‘ଆଜି ତୁମେ ଯାହା ପଚାରୁଛ, ତାହାର ସତ୍ୟ ଘଟଣା ଶୁଣ; ଆଶା ଯଦି ଅନୁଚିତ ଭାବେ ଚାଲିଲେ, ଦୁଃଖ ଆଣେ—ଏହି କଥା ଶୁଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।’
ପୁରା ଵୈଦର୍ଭକୋ ରାଜା ପିତା ମେ ହି ମହାଯଶାଃ। ଵାସୁଦେଵ ଇତି ଖ୍ଯାତସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଧାର୍ମିକଃ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ମୋର ବାପା ବିଦର୍ଭର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବାସୁଦେବ, ତିନି ଲୋକରେ ଧର୍ମିକ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ସ୍ତ୍ରୀଭ୍ଯାମଜାଯତ। ଅହଂ ଶ୍ଵେତ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଯଵୀଯାନ୍ସୁରଥୋଽଭଵତ୍
ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ ଥିଲେ, ଦୁଇ ଜଣ ମାଁରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ମୁଁ ଶ୍ୱେତ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଛୋଟ ଭାଇ ସୁରଥ ଥିଲେ।
ପିତର୍ଯୁପରତେ ତସ୍ମିନ୍ପୌରା ମାମଭ୍ଯଷେଚଯନ୍। ତତ୍ରାହଂକାରଯନ୍ରାଜ୍ଯଂ ଧର୍ମେ ଚାସଂ ସମାହିତଃ
ବାପା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ପ୍ରଜାମାନେ ମୋତେ ରାଜା କରିଥିଲେ; ମୁଁ ରାଜ୍ୟ କରିବାରେ ଅହଂକାରୀ ହୋଇଗଲି ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ରହିପାରିଲି ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ବହୂନି ସମୁପାଵ୍ରଜନ୍। ମମ ରାଜ୍ଯଂ କାରଯତଃ ପରିପାଲଯତଃ ପ୍ରଜାଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ କଟିଗଲା, ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ଚଳାଇଲି ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲି।
ସୋହଂ ନିମିତ୍ତେ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦ୍ଵୈରାଗ୍ଯେଣ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ମରଣଂ ହୃଦଯେ କୃତ୍ଵା ତପୋଵନମୁପାଗମମ୍
ଏଭଳି ଏକ ସମୟରେ, ମୋର ମନରେ ବିରାକ୍ତି ଆସିଲା, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ମୁଁ ତପୋବନକୁ ଚାଲିଗଲି।
ସୋହଂ ଵନମିଦଂ ରମ୍ଯଂ ଭୃଶଂ ପକ୍ଷିଵିଵର୍ଜିତମ୍। ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତପ ଆସ୍ଥାତୁମସ୍ଯୈଵ ସରସୋଂତିକେ
ମୁଁ ଏହି ସୁନ୍ଦର ଓ ପକ୍ଷୀ ଶୂନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି ସରୋବର ପାଖରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ବସିଲି।
ରାଜ୍ଯେଽଭିଷିଚ୍ଯ ସୁରଥଂ ଭ୍ରାତରଂ ତଂ ନରାଧିପମ୍। ଇଦଂ ସରଃ ସମାସାଦ୍ଯ ତପସ୍ତପ୍ତଂ ସୁଦାରୁଣମ୍
ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ସୁରଥଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ଏହି ସରୋବର ପାଖକୁ ଆସି, ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲି।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ମହାଵନେ। ଶୁଭଂ ତୁ ଭଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମନାମଯମ୍
ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ମୁଁ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଦୋଷରହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପାଇଲି।
ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥମପି ମାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ଅବାଧେତାଂ ଭୃଶଂ ଚାହମଭଵଂ ଵ୍ଯଥିତେଂଦ୍ରିଯଃ
କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲା, ମୋର ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ତତସ୍ତ୍ରିଭୁଵନଶ୍ରେଷ୍ଠମଵୋଚଂ ଵୈ ପିତାମହମ୍। ଭଗଵନ୍ସ୍ଵର୍ଗଲୋକୋଽଯଂ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସା ଵିଵର୍ଜିତଃ
ତେବେ ମୁଁ ତିନି ଲୋକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତାମହଙ୍କୁ କହିଲି: 'ପ୍ରଭୁ, ଏହି ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ନାହିଁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।'
କସ୍ଯେଯଂ କର୍ମଣଃ ପକ୍ତିଃ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ଯତୋ ହି ମେ। ଆହାରଃ କଶ୍ଚ ମେ ଦେଵ ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ଶ୍ରୀପିତାମହ
'ମୋତେ ଏହି ଫଳ କାହିଁକି ମିଳିଲା, ଯେ ମୁଁ ଏଉଁ ଭାବରେ ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଅନୁଭବୁଛି? ପ୍ରଭୁ, ମୋର ଖାଦ୍ୟ କ'ଣ ତାହା କହନ୍ତୁ।'
ତତଃ ପିତାମହଃ ସମ୍ଯକ୍ଚିରଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ମହାମୁନେ। ମାମୁଵାଚ ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ନାସ୍ତି ଭୋଜ୍ଯଂ ସ୍ଵଦେହଜମ୍
ତାପରେ ପିତାମହ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି, ମୋତେ କହିଲେ: 'ଏଠାରେ ତୁମ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ।'
ୠତେ ତେ ସ୍ଵାନି ମାଂସାନି ଭକ୍ଷଯ ତ୍ଵଂ ତୁ ହି ନିତ୍ଯଶଃ। ସ୍ଵଶରୀରଂ ତ୍ଵଯା ପୁଷ୍ଟଂ କୁର୍ଵତା ତପ ଉତ୍ତମମ୍
'ତୁମେ ନିଜ ମାଂସ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଖାଇପାରିବେ ନାହିଁ; ନିଜ ଶରୀରକୁ ପୋଷଣ କରି, ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କର।'
ନାଦତ୍ତଂ ଜାଯତେ ତାତ ଶ୍ଵେତ ପଶ୍ଯ ମହୀତଲେ। ଆଗ୍ରହାଦ୍ଭିକ୍ଷମାଣାଯ ଭିକ୍ଷାପି ପ୍ରାଣିନେ ପୁରା
'ଶ୍ୱେତ, ଦେଖ, ପୃଥିବୀରେ ଦିଆଯାଇନଥିବା କିଛି ମିଳେ ନାହିଁ; ଏକ ସମୟରେ ଭିକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଦେବାକୁ ଜୋର କରି ମିଳିଥିଲା।'
ନ ହି ଦତ୍ତା ଗୃହେ ଭ୍ରାଂତ୍ଯା ମୋହାଦତିଥଯେ ତଦା। ତେନ ସ୍ଵର୍ଗଗତସ୍ଯାପି କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ତଵାଧୁନା
'ଯଦି ଘରେ ଅତିଥିକୁ ଭ୍ରମ ବା ମୋହରେ ଦିଆଯାଏନି, ତେବେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏଭଳି ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଛ।'
ସ ତ୍ଵଂ ପ୍ରପୁଷ୍ଟମାହାରୈଃ ସ୍ଵଶରୀରମନୁତ୍ତମମ୍। ଭକ୍ଷଯସ୍ଵ ଚ ରାଜେଂଦ୍ର ସା ତେ ତୃପ୍ତିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି1.36.
'ଏହିପରି, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଭଲ ଖାଦ୍ୟରେ ପୋଷିତ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଖାଅ; ଏଭଳି କଲେ ତୁମେ ସନ୍ତୋଷ ପାଇବ।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ଦେଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଣମହମୁକ୍ତଵାନ୍। ଭକ୍ଷିତେ ଚ ସ୍ଵକେ ଦେହେ ପୁନରନ୍ଯନ୍ନ ମେ ଵିଭୋ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲି: 'ମୁଁ ନିଜ ଶରୀର ଖାଇସାରିଛି, ପ୍ରଭୁ, ଏବେ ମୋ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ।'
କ୍ଷୁଧାନିଵାରଣଂ ନୈଵ ଦେହସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିନୌଦନଂ। ଖାଦାମି ହ୍ଯକ୍ଷଯଂ ଦେଵ ପ୍ରିଯଂ ମେ ନ ହି ଜାଯତେ
'ଏହି ଦେହ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଭୋକ ଶାନ୍ତ ହୁଏନାହିଁ; ମୁଁ ନିଜ ଅକ୍ଷୟ ମାଂସ ଖାଉଛି, କିନ୍ତୁ ତାହାରେ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ମିଳୁନାହିଁ।'