ପଶ୍ଯାମି ତଂ ମୁନିଂ ଵଂଦ୍ଯଂ ଜଗତୋସ୍ଯ ହିତେ ରତମ୍। ଦୃଷ୍ଟେନ ମେ ତଥା ଦୁଃଖଂ ନାଶମେଷ୍ଯତି ସତ୍ଵରମ୍
ମୁଁ ଏହି ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ନିମନ୍ତେ ସଦା ଲାଗିଥିବା, ପୂଜ୍ୟ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି। ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମୋର ଦୁଃଖ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହେଇଯିବ।
ଉଦଯେନ ସହସ୍ରାଂଶୋର୍ହିମଂ ଯଦ୍ଵଦ୍ଵିଲୀଯତେ। ତଦ୍ଵନ୍ମେ ଦୁଃଖସଂପ୍ରାପ୍ତିଃ ସର୍ଵଥା ନାଶମେଷ୍ଯତି
ଯେପରି ହଜାର ରଶ୍ମି ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ ହିମ ପିଗଳିଯାଏ, ସେପରି ମୋର ଦୁଃଖ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନଶିଯିବ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଦେଵାନ୍ସଂପ୍ରାପ୍ତାନଗସ୍ତ୍ଯୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ଅର୍ଘ୍ଯମାଦାଯ ସୁପ୍ରୀତଃ ସର୍ଵାଂସ୍ତାନଭ୍ଯପୂଜଯତ୍
ଦେବତାମାନେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ପୂଜ୍ୟ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ଖୁସି ହୋଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତେ ତୁ ଗୃହ୍ଯ ତତଃ ପୂଜାଂ ସଂଭାଷ୍ଯ ଚ ମହାମୁନିଂ। ଜଗ୍ମୁସ୍ତେନ ତଦା ହୃଷ୍ଟା ନାକପୃଷ୍ଠଂ ସହାନୁଗାଃ
ସେମାନେ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି ଏବଂ ମହାମୁନିଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି, ତାଙ୍କ ସହ ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେଷୁ ତେଷୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ପୁଷ୍ପକାଦଵରୁହ୍ଯ ଚ। ଅଭିଵାଦଯିତୁଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୋଗସ୍ତ୍ଯମୃଷିମୁତ୍ତମମ୍
ସେମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, କାକୁତ୍ସ୍ଥ ପୁଷ୍ପକ ରଥରୁ ଅବତରି ଉତ୍ତମ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ରାଜୋଵାଚ। ସୁତୋ ଦଶରଥସ୍ଯାହଂ ଭଵଂତମଭିଵାଦିତୁମ୍। ଆଗତୋ ଵୈ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌମ୍ଯେନେକ୍ଷସ୍ଵ ଚକ୍ଷୁଷା
ରାଜା କହିଲେ: ମୁଁ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଆସିଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୃପାକରି ମୋତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତୁ।
ନିର୍ଧୂତପାପସ୍ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଵାମୀହ ନ ସଂଶଯଃ। ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମୁନିମଭିଵାଦ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲି। ଏପରି କହି, ସେ ପୁନିପୁନି ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
କୁଶଲଂ ଭୃତ୍ଯଵର୍ଗସ୍ଯ ମୃଗାଣାଂ ତନଯସ୍ଯ ଚ। ଭଗଵଦ୍ଦର୍ଶନାକାଂକ୍ଷୀ ଶୂଦ୍ରଂ ହତ୍ଵା ତ୍ଵିହାଗତଃ
ଆପଣଙ୍କର ଦାସମାନେ ଓ ମୃଗମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନେ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି? ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଆଶାରେ ମୁଁ ଶୂଦ୍ରକୁ ମାରି ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଗଦ୍ଵଂଦ୍ଯ ସନାତନ। ଦର୍ଶନାତ୍ତଵ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ପୂତୋହଂ ମୁନିଭିଃ ସହ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପୂଜ୍ୟ ଏବଂ ଚିରଂଜୀବୀ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ। କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ତୁମ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ପବିତ୍ର ହେଲୁ।
ତ୍ଵତ୍କୃତେ ରଘୁଶାର୍ଦୂଲ ଗୃହାଣାର୍ଘଂ ମହାଦ୍ଯୁତେ। ସ୍ଵାଗତଂ ନରଶାର୍ଦୂଲ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତୋସି ଶତ୍ରୁହନ୍
ରଘୁବଂଶର ସିଂହ, ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ। ଶତ୍ରୁନାଶକ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ଏଠାରେ ଆସିଛ।
ତ୍ଵଂ ହି ନିତ୍ଯଂ ବହୁମତୋ ଗୁଣୈର୍ବହୁଭିରୁତ୍ତମୈଃ। ଅତସ୍ତ୍ଵଂ ପୂଜନୀଯୋ ଵୈ ମମ ନିତ୍ଯଂ ହୃଦିସ୍ଥିତଃ
ତୁମେ ସଦା ଅନେକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ। ତେଣୁ ତୁମେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ସଦା ମୋ ହୃଦୟରେ ବସିଛ।
ସୁରା ହି କଥଯଂତି ତ୍ଵାଂ ଶୂଦ୍ରଘାତିନମାଗତଂ। ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଚ ଧର୍ମେଣ ତ୍ଵଯା ଵୈ ଜୀଵିତଃ ସୁତଃ
ଦେବତାମାନେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ, ଶୂଦ୍ର ଘାତକ ଭାବେ ତୁମେ ଆସିଛ। ଏବଂ ତୁମ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅ ପୁନିଥରେ ବଞ୍ଚିଯାଇଛି।
ଉଷ୍ଯତାଂ ଚେହ ଭଗଵଃ ସକାଶେ ମମ ରାଘଵ। ପ୍ରଭାତେ ପୁଷ୍ପକେଣାସି ଗଂତାଯୋଧ୍ଯାଂ ମହାମତେ
ଭଗବନ୍, ରାଘବ, ଏଠାରେ ମୋ ସହିତ ରୁହନ୍ତୁ। ପ୍ରଭାତରେ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ତୁମେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବ।
ଇଦଂ ଚାଭରଣଂ ସୌମ୍ଯ ସୁକୃତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା। ଦିଵ୍ଯଂ ଦିଵ୍ଯେନଵପୁଷା ଦୀପ୍ଯମାନଂ ସ୍ଵତେଜସା
ଏହି ଆଭୂଷଣଟି, ସୁମଧୁର, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁଶଳତାରେ ତିଆରି। ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଓ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ୱଳ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମତ୍ପ୍ରିଯଂ କୁରୁ ରାଘଵ। ଲବ୍ଧସ୍ଯ ହି ପୁନର୍ଦ୍ଦାନେ ସୁମହତ୍ଫଲମୁଚ୍ଯତେ
ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏହା ଗ୍ରହଣ କର, ରାଘବ, ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର। ଯାହା ମିଳିଥିବାକୁ ପୁନି ଦେଇଦେବାରେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।
ତ୍ଵଂ ହି ଶକ୍ତଃ ପରିତ୍ରାତୁଂ ସେଂଦ୍ରାନପି ସୁରୋତ୍ତମାନ୍। ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଦାସ୍ଯେ ଵିଧିଵତ୍ପ୍ରତୀଚ୍ଛସ୍ଵ ନରର୍ଷଭ
ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ। ତେଣୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ଦେଉଛି, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗ୍ରହଣ କର।
ଅଥୋଵାଚ ମହାବାହୁରିକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ମହାରଥଃ। କୃତାଂଜଲିର୍ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସ୍ଵଂ ଚ ଧର୍ମମନୁସ୍ମରନ୍
ତାପରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହାରଥୀ, ହାତ ଜୋଡି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ନିଜ ଧର୍ମ ସ୍ମରଣ କରି କହିଲେ।
ପ୍ରତିଗ୍ରହୋ ଵୈ ଭଗଵଂସ୍ତଵ ମେଽତ୍ର ଵିଗର୍ହିତଃ। କ୍ଷତ୍ରିଯେଣ କଥଂ ଵିପ୍ର ପ୍ରତିଗ୍ରାହ୍ଯଂ ଵିଜାନତା
ଭଗବନ୍, ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଠାରୁ ଉପହାର ନେବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ କିପରି ଉଚିତ୍?
ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ତୁ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି। ସପୁତ୍ରୋ ଗୃହଵାନସ୍ମି ସମର୍ଥୋସ୍ମି ମହାମୁନେ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଦିଆଯାଇଛି, ସେଥିରେ ଆପଣ ମୋତେ କହିବାକୁ ଉଚିତ। ମୋର ପୁଅ ଅଛି, ଘର ଅଛି, ଏବଂ ମୁଁ ସମର୍ଥ, ମହାମୁନି।
ଆପଦା ଚନ ଚାକ୍ରାଂତଃ କଥଂ ଗ୍ରାହ୍ଯଃ ପ୍ରତିଗ୍ରହଃ। ଭାର୍ଯା ମେ ସୁଚିରଂ ନଷ୍ଟା ନ ଚାନ୍ଯା ମମ ଵିଦ୍ଯତେ
ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ମୁଁ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବି? ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ବହୁଦିନ ହେଉଛି ହରାଇଯାଇଛି, ଆଉ ମୋ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
କେଵଲଂ ଦୋଷଭାଗୀ ଚ ଭଵାମୀହ ନ ସଂଶଯଃ। କଷ୍ଟାଂ ଚୈଵ ଦଶାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କ୍ଷତ୍ରିଯୋପି ପ୍ରତିଗ୍ରହୀ
ଏଠାରେ ମୁଁ ଏକା ଦୋଷୀ ହେବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କଷ୍ଟରେ ପଡିଲେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ।
କୁର୍ଵନ୍ନ ଦୋଷମାପ୍ନୋତି ମନୁରେଵାତ୍ର କାରଣମ୍। ଵୃଦ୍ଧୌ ଚ ମାତାପିତରୌ ସାଧ୍ଵୀ ଭାର୍ଯା ଶିଶୁଃ ସୁତଃ
ଏପରି କରିଲେ କିଛି ଦୋଷ ନାହିଁ—ଏହିଥିରେ ମନୁଙ୍କ କଥା ମୂଳ କାରଣ। ବୃଦ୍ଧ ମାତାପିତା, ସତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏବଂ ଛୋଟ ପୁଅ ପାଇଁ।
ଅପ୍ଯକାର୍ଯଶତଂ କୃତ୍ଵା ଭର୍ତଵ୍ଯା ମନୁରବ୍ରଵୀତ୍। ନାହଂ ପ୍ରତୀଚ୍ଛେ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତଂ ପ୍ରତିଗ୍ରହଂ
ଶତ ଅନୁଚିତ କାମ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ପୋଷିବାକୁ ପଡ଼ିବ—ମନୁ ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ବିପ୍ରମୁନି, ଆପଣ ଯାହା ଦେଇଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେଠାରୁ କିଛି ଗ୍ରହଣ କରିବିନାହିଁ।
ନ ଚ ମେ ଭଵତା କୋପଃ କାର୍ଯୋ ଵୈ ସୁରପୂଜିତ
ମୋପରି ଆପଣ କୌଣସି କ୍ରୋଧ କରିବେ ନାହିଁ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ନ ଚ ପ୍ରତିଗ୍ରହେ ଦୋଷୋ ଗୃହୀତେ ପାର୍ଥିଵୈର୍ନୃପ। ଭଵାନ୍ଵୈ ତାରଣେ ଶକ୍ତସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯାପି ରାଘଵ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ରାଜାମାନେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଦାନରେ କିଛି ଦୋଷ ନାହିଁ, ରାଜା। ଆପଣ ତ ତିନି ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେ, ରାଘବ।
ତାରଯ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ରାମ ଵିଶେଷେଣ ତପସ୍ଵିନଂ। ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଦାସ୍ଯେ ଵିଧିଵତ୍ପ୍ରତୀଚ୍ଛସ୍ଵ ନରାଘିପ
ହେ ରାମ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ, ବିଶେଷକରି ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ। ତେଣୁ ମୁଁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦେଉଛି—ହେ ନରେଶ, ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ରାମ ଉଵାଚ। କ୍ଷତ୍ରିଯେଣ କଥଂ ଵିପ୍ର ପ୍ରତିଗ୍ରାହ୍ଯଂ ଵିଜାନତା। ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ତୁ ଯଦ୍ଦତ୍ତଂ ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ରାମ କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି କଥା ଜାଣି ଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ କିପରି ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବ? କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଦିଆଯାଇଛି, ତାହା ଆପଣ ମୋତେ କହିବେ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଆସୀତ୍କୃତଯୁଗେ ରାମ ବ୍ରହ୍ମପୂତେ ପୁରାତନେ। ଅପାର୍ଥିଵାଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ସୁରାଣାଂ ଚ ଶତକ୍ରତୁଃ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: କୃତଯୁଗରେ, ରାମ, ପୁରାତନ ଏବଂ ପବିତ୍ର ବେଳେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଉପରେ କୌଣସି ରାଜା ନଥିଲେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ।
ତାଃ ପ୍ରଜା ଦେଵଦେଵେଶଂ ରାଜାର୍ଥଂ ସମୁପାଗମନ୍। ସୁରାଣାଂ ଵିଦ୍ଯତେ ରାଜା ଦେଵଦେଵଃ ଶତକ୍ରତୁଃ
ସେହି ପ୍ରଜାମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ରାଜା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା।
ଶ୍ରେଯସେସ୍ମାସୁ ଲୋକେଶ ପାର୍ଥିଵଂ କୁରୁ ସାଂପ୍ରତଂ। ଯସ୍ମିନ୍ପୂଜାଂ ପ୍ରଯୁଂଜାନାଃ ପୁରୁଷା ଭୁଂଜତେ ମହୀମ୍
ଆମର ଭଲ ପାଇଁ, ହେ ଜଗତ୍ନାଥ, ଏବେ ଏକ ରାଜା ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ, ଯାହାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ଲୋକମାନେ ଭୂମିର ଉପଭୋଗ କରିପାରିବେ।