ଦୀଯମାନଂ ଚ ପଶ୍ଯଂତି ତେପି ପୂତା ଭଵଂତି ହି। ଦର୍ଶନାଦେଵ ତେ ମୁକ୍ତା ଭଵଂନ୍ତ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଯେମାନେ ଦାନ ଦେଖନ୍ତି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯା ଭୀମଦ୍ଵାଦଶୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ସ୍ଵର୍ଣଂ ତୋଯଂ ମୃଗାଜିନଂ। ଏତାନି କୃତ୍ଵା ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟୈରେତୈଃ କ୍ରିଯାଫଲଂ
ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ପାଣି ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଦେଇ କ୍ରିୟା କଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଫଳ ଦେଖନ୍ତୁ।
ଅଯତ୍ନାଦେଵ ଲଭ୍ଯେତ କର୍ତୁଶ୍ଚୈଵ ସଲୋକତା। ସଦା ଗାଵଃ ପ୍ରଣମ୍ଯାଶ୍ଚ ମଂତ୍ରେଣାନେନ ପାର୍ଥିଵ
ଏହା ସହଜରେ ମିଳିଯାଏ ଏବଂ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସେଇ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ରାଜନ୍, ସଦା ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ୍।
ନମୋ ଗୋଭ୍ଯଃ ଶ୍ରୀମତୀଭ୍ଯଃ ସୌରଭେଯୀଭ୍ଯ ଏଵ ଚ। ନମୋ ବ୍ରହ୍ମସୁତାଭ୍ଯଶ୍ଚ ପଵିତ୍ରାଭ୍ଯୋ ନମୋନମଃ
ଶ୍ରୀମତୀ ଗାଈମାନେ, ସୌରଭୀ ବଂଶର ଗାଈମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେ, ପବିତ୍ର ଗାଈମାନେ — ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।
ମଂତ୍ରସ୍ଯ ଚାସ୍ଯ ସ୍ମରଣାଦ୍ଗୋଦାନଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍। ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ରାଜେଂଦ୍ର ପୁଷ୍କରେ ତୀର୍ଥ ଉତ୍ତମେ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସ୍ମରଣ କଲେ ଗୋଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଏହିଠାରୁ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପୁଷ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ—
କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଶେଷେଣ ଗୋଦାନଫଲମାପ୍ସ୍ଯସି। ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଵିଦ୍ଯତେ ପାପଂ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵା ପୁରୁଷସ୍ଯ ଵା
—ବିଶେଷକରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ—ଗୋଦାନର ଫଳ ପାଇବ। ଯେକୌଣସି ପାପ, ସେ ନାରୀର ହେଉ କି ପୁରୁଷର—
ପୁଷ୍କରେ ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ତଦଶେଷଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି। ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଆସମୁଦ୍ରାତ୍ତୁ ଭାରତ
—ପୁଷ୍କରରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଭାରତ, ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ—
ପୁଷ୍କରେ ତାନ୍ଯୁପାଯାଂତି କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
—କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଶେଷଭାବେ ପୁଷ୍କରକୁ ଆସିଯାନ୍ତି।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ଉକ୍ତଂ ଭଗଵତା ସର୍ଵଂ ପୁରାଣାଶ୍ରଯସଂଯୁତଂ। ତଥା ଶ୍ଵେତେନ ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ଗୁରଵେ ପ୍ରତିପାଦିତଂ
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ କଥା ପୁରାଣର ପ୍ରମାଣ ସହିତ କହିଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଶ୍ୱେତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତତ୍କୌତୁକଂ ଜାତଂ ଯଥା ତେନାସ୍ଥିଲେହନଂ। କୃତଂ କ୍ଷୁଧାପନୋଦାର୍ଥେ ଅନ୍ନଦାନାଦ୍ଵିନା ଦ୍ଵିଜ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ମୋର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲା: ସେ କିପରି ଖାଦ୍ୟ ଦାନ ଛାଡ଼ି ହାଡ଼ ଚାଟି ଭୋକ ନିବାରଣ କଲେ, ଦ୍ୱିଜ?
ତଦହଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯେ ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ। ଅନ୍ନଦାନାଦ୍ଦିଵଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ କ୍ରତଵଶ୍ଚାନ୍ନମୂଲକାଃ
ତେଣୁ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ପୃଥିବୀରେ ସେମାନେ କେଉଁ ରାଜା ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
କଥଂ ତସ୍ଯ ମତିର୍ନଷ୍ଟା ଶ୍ଵେତସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ନ ଦତ୍ତଂ ତେନାନ୍ନଦାନମୃଷିଭିର୍ଵା ନ ଦର୍ଶିତମ୍
ସେ ମହାତ୍ମା ଶ୍ୱେତଙ୍କର ମନ କିପରି ଭ୍ରମିଗଲା? ସେ କାହିଁକି ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କଲେନି, କିମ୍ବା ଋଷିମାନେ ଏହା ଦେଖାଇଲେନି?
ଅହୋ ମାହାତ୍ମ୍ଯମନ୍ନସ୍ଯ ଇହ ଦତ୍ତସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲମ୍। ପରତ୍ର ଭୁଜ୍ଯତେ ପୁଂଭିଃ ସ୍ଵର୍ଗଶ୍ଚାକ୍ଷଯତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟର ମହାତ୍ମ୍ୟ କେତେ ବଡ଼! ଏହି ଦାନର ଫଳ ପରଲୋକରେ ଲୋକମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ।
ଅନ୍ନଦାନଂ ପରଂ ଵିପ୍ରାଃ କୀର୍ତଯଂତି ସଦୋତ୍ଥିତାଃ। ଅନ୍ନଦାନାତ୍ସୁରେଦ୍ରେଣ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମିହ ଭୁଜ୍ଯତେ
ଖାଦ୍ୟ ଦାନ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଉଦ୍ୟମୀ, ସେମାନେ ଏହି କଥା କହନ୍ତି। ଖାଦ୍ୟ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଏଠାରେ ତିନି ଲୋକ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଶତକ୍ରତୁରିତି ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସର୍ଵୈରେଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମୈଃ। ତେନାଵସ୍ଥାଂ ତତ୍ସଦୃଶୀଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାଂସ୍ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରଃ
ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଶତକ୍ରତୁ' ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଇଶ୍ୱର ସେହି ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଦାନଦେଵଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ତ୍ଵତ୍ତଃ ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା। ଅପରଂ ଚ ପୁରାଵୃତ୍ତଂ ନିଵୃତ୍ତଂ ଯଦି କର୍ହିଚିତ୍
ଦାନର ଦେବତା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚି, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ସବୁ କିଛି ଶୁଣିଛି। ପୁରୁଣା ଯୁଗର କିଛି ଘଟଣା ଯଦି ଅଛି ଯାହା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି, କେବେ ଇଚ୍ଛା ହେଲେ ମୋତେ କହିବ।
ଭୂଯୋପି ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତନ୍ମେ ଵଦ ମହାମତେ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଏତଦାଖ୍ଯାନକଂ ପୂର୍ଵମଗସ୍ତ୍ଯେନ ମହାତ୍ମନା
ମୁଁ ଆଉ କିଛି ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୋତେ କହ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଥିଲେ।
ରାମାଯ କଥିତଂ ରାଜଂସ୍ତତ୍ତେ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତମ୍। ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। କସ୍ମିନ୍ଵଂଶେ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ରାମୋଽସୌ ନୃପସତ୍ତମଃ
ଏହି କଥା ରାମଙ୍କୁ କହାଯାଇଥିଲା, ରାଜା, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି। ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ସେହି ରାମ କେଉଁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ?
ଯସ୍ଯାଗସ୍ତ୍ଯେନ କଥିତଶ୍ଚେତିହାସଃ ପୁରାତନଃ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ରଘୁଵଂଶେ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ରାମୋ ନାମ ମହାବଲଃ
ଯାହାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପୁରୁଣା କଥା କହିଥିଲେ? ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ରାମ ନାମକ ବଳଶାଳୀ ରଘୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଦେଵକାର୍ଯଂ କୃତଂ ତେନ ଲଂକାଯାଂ ରାଵଣୋ ହତଃ। ପୃଥିଵୀଂ ରାଜ୍ଯସଂସ୍ଥସ୍ଯ ଋଷଯୋଽଭ୍ଯାଗତା ଗୃହେ
ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ ସଫଳ କଲେ; ଲଙ୍କାରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ପୃଥିବୀରେ ରାଜ୍ୟରେ ବସିଥିବାବେଳେ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଲେ।
ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ତେ ତୁ ମହାତ୍ମାନୋ ରାଘଵସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍। ପ୍ରତୀହାରସ୍ତତୋ ରାମମଗସ୍ତ୍ଯଵଚନାଦ୍ଦ୍ରୁତମ୍
ସେମାନେ, ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନେ, ରାଘବଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତାପରେ, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦ୍ୱାରପାଳ ତୁରନ୍ତ ରାମଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ।
ଆଵେଦଯାମାସ ଋଷୀନ୍ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ତାଂଶ୍ଚ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମଂ ଦ୍ଵାରପାଲଃ ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରମିଵୋଦିତମ୍
ସେ ଦ୍ୱାରପାଳ ଉତ୍ସାହରେ ଯାଇ ଋଷିମାନେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ବୋଲି ଖବର ଦେଲେ। ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଦ୍ୱାରପାଳ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେବା ପରି ଦେଖିଲେ।
କୌସଲ୍ଯାସୁତ ଭଦ୍ରଂ ତେ ସୁପ୍ରଭାତାଦ୍ଯ ଶର୍ଵରୀ। ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଭ୍ଯୁଦଯଂ ତେଦ୍ଯ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ରଘୁନଂଦନ
କୌଶଳ୍ୟାନନ୍ଦନ, ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ। ଆଜି ରାତି ଶୁଭ ସକାଳକୁ ଆଣିଛି। ରଘୁନନ୍ଦନ ତୁମ ଉଦୟ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଅଗସ୍ତ୍ଯୋ ମୁନିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଦ୍ଵାରି ତିଷ୍ଠତି ତେ ନୃପ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ମୁନୀନ୍ରାମସ୍ତାନ୍ଭାସ୍କରସମଦ୍ଯୁତୀନ୍
ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ତୁମ ଦ୍ୱାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ରାମ ସୂର୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ।
ପ୍ରାହ ଵାକ୍ଯଂ ତଦା ଦ୍ଵାସ୍ଥଂ ପ୍ରଵେଶଯ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ। କିମର୍ଥଂ ତୁ ତ୍ଵଯା ଦ୍ଵାରି ନିରୁଦ୍ଧା ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ ସେ ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ କହିଲେ: ତୁରନ୍ତ ସେମାନେକୁ ଭିତରକୁ ନେଇଆ। କାହିଁକି ତୁମେ ଏମିତି ମହାନ ଋଷିମାନେକୁ ବାହାରେ ରଖିଛ?
ରାମଵାକ୍ଯାନ୍ମୁନୀଂସ୍ତାଂସ୍ତୁ ପ୍ରାଵେଶଯଦ୍ଯଥାସୁଖମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତାନ୍ମୁନୀଂନ୍ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ କୃତାଂଜଲି
ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦ୍ୱାରପାଳ ଋଷିମାନେକୁ ସୁଖରେ ଭିତରକୁ ନେଇଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ସେ ହାତ ଜୋଡି ସମ୍ମାନ କଲେ।
ରାମୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ପ୍ରଣତ ଆସନେଷୁ ନ୍ଯଵେଶଯତ୍। ତେ ତୁ କାଂଚନଚିତ୍ରେଷୁ ସ୍ଵାସ୍ତୀର୍ଣେଷୁ ସୁଖେଷୁ ଚ
ରାମ ନମ୍ରତା ସହିତ ଶିର ନମାଇ ତାଙ୍କୁ ଆସନରେ ବସାଇଲେ। ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆସନରେ ଆରାମରେ ବସିଲେ।
କୁଶୋତ୍ତରେଷୁ ଚାସୀନାଃ ସମଂତାନ୍ମୁନିପୁଂଗଵାଃ। ପାଦ୍ଯମାଚମନୀଯଂ ଚ ଦଦୌ ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ପୁରୋହିତଃ
ସେଇ ମହାନ ଋଷିମାନେ କୁଶ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିବା ଆସନରେ ଚାରିପାଖରେ ବସିଲେ। ପୁରୋହିତ ତାଙ୍କୁ ପାଦଧୋଇବା ପାଇଁ, ଆଚମନ ପାଇଁ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଜଳ ଦେଲେ।
ରାମେଣ କୁଶଲଂ ପୃଷ୍ଟା ଋଷଯଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ। ମହର୍ଷଯୋ ଵେଦଵିଦ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍
ରାମ ସେମାନଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ପ୍ରସ୍ନ କଲେ। ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷି ଓ ବେଦଜ୍ଞ ଋଷିମାନେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
କୁଶଲଂ ତେ ମହାବାହୋ ସର୍ଵତ୍ର ରଘୁନଂଦନ। ତ୍ଵାଂ ତୁ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା କୁଶଲିନଂ ପଶ୍ଯାମୋ ହତଵିଦ୍ଵିଷମ୍
ତୁମର ସବୁଠାରେ ଭଲ ଅଛି, ବଳଶାଳୀ ରଘୁନନ୍ଦନ। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆମେ ତୁମକୁ ଶୁଭ ଦେଖୁଛୁ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହରାଇଛ।