ପୁରୋହିତଂ ମୁଖ୍ଯତମଂ କୃତ୍ଵାଽନ୍ଯେ ଚ ତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ। ଚତୁର୍ଵିଂଶଦ୍ଗୁଣୋପେତାଃ ସପତ୍ନୀକା ନିମଂତ୍ରିତାଃ
ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ଓ ଅନ୍ୟ ଚବିଶିଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜନୀମାନେ ସହିତ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଂଗୁଲୀଯାନି ଚ ତଥା କର୍ଣଵେଷ୍ଟଂ ଚ ଦାପଯେତ୍। ଏଵଂଵିଧାଂସ୍ତୁ ତାନ୍ପୂଜ୍ଯ ତେଷାମଗ୍ରେ ସୁସଂସ୍ଥିତଃ
ସେମାନେ ପାଇଁ ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ କଣପାଶା ଦେବା ଉଚିତ; ଏପରି ସମ୍ମାନ କରି, ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଭଲଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟାଂଗପ୍ରଣିପାତେନ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ପୁନଃପୁନ।ଃ॥ ପୁରୋହିତାଯ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ଵୈ କରସଂପୁଟମ୍
ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି, ପୁନିପୁନି ଶିର ନମାଇ, ପୂଜାରୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ହାତ ଯୋଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ଯୂଯଂ ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପ୍ରୀତା ମୈତ୍ରତ୍ଵେନାନୁଗୃହ୍ଣତ। ସୌମୁଖ୍ଯେନ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ଭୂଯଃ ପୂତତରସ୍ତ୍ଵହଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆପଣମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ମିଳନ ଭାବରେ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ; ଆପଣମାନଙ୍କ ଦୟାରେ ଏଇ ଦିନ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ହେଉଛି।
ଭଵତାଂ ପ୍ରୀତିଯୋଗେନ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରୀତଃ ପିତାମହଃ। ବ୍ରହ୍ମାଂଡେନ ତୁ ଦତ୍ତେନ ତୋଷଂ ଯାତୁ ଜନାର୍ଦନଃ
ତୁମର ଭକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରେମ ଦ୍ୱାରା ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ଦାନ କରି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।
ପିନାକପାଣିର୍ଭଗଵାନ୍ଶକ୍ରଶ୍ଚ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରଃ। ଏତେ ତୋଷଂ ସମାଯାଂତୁ ଅନୁଧ୍ଯାନାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ପିନାକଧାରୀ ଭଗବାନ ଶିବ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।
ଏଵଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ତତୋ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଵେଦପାରଗାନ୍। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ତୁ ଗୁରୋଃ ପ୍ରାଦାତ୍ସଵିଧାନଂ ପୁନଃ କ୍ଷଣାତ୍
ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି, ରାଜା ସେହି ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ।
ସର୍ଵକାମୈସ୍ତତସ୍ତୃପ୍ତୋ ଯଯୌ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନରାଧିପଃ। ତେନୈଵ ଗୁରୁଣା ତଚ୍ଚ ଵିଭକ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେହି ଗୁରୁ ଏହି ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ବାଣ୍ଟିଦେଲେ।
ଦତ୍ତଂ ତେନାପି ଚାନ୍ଯେଭ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ଚ ନରାଧିପ। ବ୍ରହ୍ମାଂଡେ ଭୂମିଦାନେ ଚ ଗ୍ରାହୀ ଚୈକୋ ନ ଵୈ ଭଵେତ୍
ସେ ରାଜା ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଜମି ଦାନରେ କେବଳ ଜଣେ ନେବାକୁ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଗୃହ୍ଣନ୍ଦୋଷମଵାପ୍ନୋତି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ନ ସଂଶଯଃ। ସର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଦାତଵ୍ଯଂ ପରିକୀର୍ତ୍ଯ ଵୈ
ଏହା ଏକାକି ନେଇଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଭୟଙ୍କର ପାପ ଲାଗେ, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖୋଲାଭାବେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ଦୀଯମାନଂ ଚ ପଶ୍ଯଂତି ତେପି ପୂତା ଭଵଂତି ହି। ଦର୍ଶନାଦେଵ ତେ ମୁକ୍ତା ଭଵଂନ୍ତ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଯେମାନେ ଦାନ ଦେଖନ୍ତି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯା ଭୀମଦ୍ଵାଦଶୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ସ୍ଵର୍ଣଂ ତୋଯଂ ମୃଗାଜିନଂ। ଏତାନି କୃତ୍ଵା ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟୈରେତୈଃ କ୍ରିଯାଫଲଂ
ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ପାଣି ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଦେଇ କ୍ରିୟା କଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଫଳ ଦେଖନ୍ତୁ।
ଅଯତ୍ନାଦେଵ ଲଭ୍ଯେତ କର୍ତୁଶ୍ଚୈଵ ସଲୋକତା। ସଦା ଗାଵଃ ପ୍ରଣମ୍ଯାଶ୍ଚ ମଂତ୍ରେଣାନେନ ପାର୍ଥିଵ
ଏହା ସହଜରେ ମିଳିଯାଏ ଏବଂ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସେଇ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ରାଜନ୍, ସଦା ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ୍।
ନମୋ ଗୋଭ୍ଯଃ ଶ୍ରୀମତୀଭ୍ଯଃ ସୌରଭେଯୀଭ୍ଯ ଏଵ ଚ। ନମୋ ବ୍ରହ୍ମସୁତାଭ୍ଯଶ୍ଚ ପଵିତ୍ରାଭ୍ଯୋ ନମୋନମଃ
ଶ୍ରୀମତୀ ଗାଈମାନେ, ସୌରଭୀ ବଂଶର ଗାଈମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେ, ପବିତ୍ର ଗାଈମାନେ — ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।
ମଂତ୍ରସ୍ଯ ଚାସ୍ଯ ସ୍ମରଣାଦ୍ଗୋଦାନଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍। ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ରାଜେଂଦ୍ର ପୁଷ୍କରେ ତୀର୍ଥ ଉତ୍ତମେ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସ୍ମରଣ କଲେ ଗୋଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଏହିଠାରୁ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପୁଷ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ—
କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଶେଷେଣ ଗୋଦାନଫଲମାପ୍ସ୍ଯସି। ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଵିଦ୍ଯତେ ପାପଂ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵା ପୁରୁଷସ୍ଯ ଵା
—ବିଶେଷକରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ—ଗୋଦାନର ଫଳ ପାଇବ। ଯେକୌଣସି ପାପ, ସେ ନାରୀର ହେଉ କି ପୁରୁଷର—
ପୁଷ୍କରେ ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ତଦଶେଷଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି। ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଆସମୁଦ୍ରାତ୍ତୁ ଭାରତ
—ପୁଷ୍କରରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଭାରତ, ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ—
ପୁଷ୍କରେ ତାନ୍ଯୁପାଯାଂତି କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
—କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଶେଷଭାବେ ପୁଷ୍କରକୁ ଆସିଯାନ୍ତି।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ଉକ୍ତଂ ଭଗଵତା ସର୍ଵଂ ପୁରାଣାଶ୍ରଯସଂଯୁତଂ। ତଥା ଶ୍ଵେତେନ ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ଗୁରଵେ ପ୍ରତିପାଦିତଂ
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ କଥା ପୁରାଣର ପ୍ରମାଣ ସହିତ କହିଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଶ୍ୱେତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତତ୍କୌତୁକଂ ଜାତଂ ଯଥା ତେନାସ୍ଥିଲେହନଂ। କୃତଂ କ୍ଷୁଧାପନୋଦାର୍ଥେ ଅନ୍ନଦାନାଦ୍ଵିନା ଦ୍ଵିଜ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ମୋର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲା: ସେ କିପରି ଖାଦ୍ୟ ଦାନ ଛାଡ଼ି ହାଡ଼ ଚାଟି ଭୋକ ନିବାରଣ କଲେ, ଦ୍ୱିଜ?
ତଦହଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯେ ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ। ଅନ୍ନଦାନାଦ୍ଦିଵଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ କ୍ରତଵଶ୍ଚାନ୍ନମୂଲକାଃ
ତେଣୁ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ପୃଥିବୀରେ ସେମାନେ କେଉଁ ରାଜା ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
କଥଂ ତସ୍ଯ ମତିର୍ନଷ୍ଟା ଶ୍ଵେତସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ନ ଦତ୍ତଂ ତେନାନ୍ନଦାନମୃଷିଭିର୍ଵା ନ ଦର୍ଶିତମ୍
ସେ ମହାତ୍ମା ଶ୍ୱେତଙ୍କର ମନ କିପରି ଭ୍ରମିଗଲା? ସେ କାହିଁକି ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କଲେନି, କିମ୍ବା ଋଷିମାନେ ଏହା ଦେଖାଇଲେନି?
ଅହୋ ମାହାତ୍ମ୍ଯମନ୍ନସ୍ଯ ଇହ ଦତ୍ତସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲମ୍। ପରତ୍ର ଭୁଜ୍ଯତେ ପୁଂଭିଃ ସ୍ଵର୍ଗଶ୍ଚାକ୍ଷଯତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟର ମହାତ୍ମ୍ୟ କେତେ ବଡ଼! ଏହି ଦାନର ଫଳ ପରଲୋକରେ ଲୋକମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ।
ଅନ୍ନଦାନଂ ପରଂ ଵିପ୍ରାଃ କୀର୍ତଯଂତି ସଦୋତ୍ଥିତାଃ। ଅନ୍ନଦାନାତ୍ସୁରେଦ୍ରେଣ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମିହ ଭୁଜ୍ଯତେ
ଖାଦ୍ୟ ଦାନ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଉଦ୍ୟମୀ, ସେମାନେ ଏହି କଥା କହନ୍ତି। ଖାଦ୍ୟ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଏଠାରେ ତିନି ଲୋକ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଶତକ୍ରତୁରିତି ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସର୍ଵୈରେଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମୈଃ। ତେନାଵସ୍ଥାଂ ତତ୍ସଦୃଶୀଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାଂସ୍ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରଃ
ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଶତକ୍ରତୁ' ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଇଶ୍ୱର ସେହି ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଦାନଦେଵଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ତ୍ଵତ୍ତଃ ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା। ଅପରଂ ଚ ପୁରାଵୃତ୍ତଂ ନିଵୃତ୍ତଂ ଯଦି କର୍ହିଚିତ୍
ଦାନର ଦେବତା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚି, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ସବୁ କିଛି ଶୁଣିଛି। ପୁରୁଣା ଯୁଗର କିଛି ଘଟଣା ଯଦି ଅଛି ଯାହା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି, କେବେ ଇଚ୍ଛା ହେଲେ ମୋତେ କହିବ।
ଭୂଯୋପି ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତନ୍ମେ ଵଦ ମହାମତେ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଏତଦାଖ୍ଯାନକଂ ପୂର୍ଵମଗସ୍ତ୍ଯେନ ମହାତ୍ମନା
ମୁଁ ଆଉ କିଛି ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୋତେ କହ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ମହାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଥିଲେ।
ରାମାଯ କଥିତଂ ରାଜଂସ୍ତତ୍ତେ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତମ୍। ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। କସ୍ମିନ୍ଵଂଶେ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ରାମୋଽସୌ ନୃପସତ୍ତମଃ
ଏହି କଥା ରାମଙ୍କୁ କହାଯାଇଥିଲା, ରାଜା, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି। ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ସେହି ରାମ କେଉଁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ?
ଯସ୍ଯାଗସ୍ତ୍ଯେନ କଥିତଶ୍ଚେତିହାସଃ ପୁରାତନଃ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ରଘୁଵଂଶେ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ରାମୋ ନାମ ମହାବଲଃ
ଯାହାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପୁରୁଣା କଥା କହିଥିଲେ? ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ରାମ ନାମକ ବଳଶାଳୀ ରଘୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଦେଵକାର୍ଯଂ କୃତଂ ତେନ ଲଂକାଯାଂ ରାଵଣୋ ହତଃ। ପୃଥିଵୀଂ ରାଜ୍ଯସଂସ୍ଥସ୍ଯ ଋଷଯୋଽଭ୍ଯାଗତା ଗୃହେ
ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର କାମ ସଫଳ କଲେ; ଲଙ୍କାରେ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ପୃଥିବୀରେ ରାଜ୍ୟରେ ବସିଥିବାବେଳେ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଲେ।