ମୋକ୍ତିକୈଶ୍ଚାପି ସୋମସ୍ଯ ଶୋଭାଂ ଵଜ୍ରୈର୍ଦିଵାକରେ। ଗ୍ରହାଣାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ସୁଵର୍ଣାନି ଚ ଦାପଯେତ୍
ସୋମଙ୍କ ପାଇଁ ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ହୀରା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଶୋଭା ବଢ଼େଇବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ପାଇଁ ସୁନା ଦେବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵର୍ଣାତ୍ସପ୍ତଗୁଣଂ ରୌପ୍ଯଂ ରୌପ୍ଯାତ୍ତାମ୍ରଂ ତଥାଵିଧମ୍। ତତଃ ସପ୍ତଗୁଣଂ କାର୍ଯଂ କାଂସ୍ଯଂ ସପ୍ତଗୁଣଂ ତଥା
ସୁନା ଠାରୁ ସାତଗୁଣିଆ ରୂପରେ ଚାଁଦି, ଚାଁଦିଠାରୁ ସାତଗୁଣିଆ ତମ୍ବା, ତାପରେ ତମ୍ବାଠାରୁ ସାତଗୁଣିଆ କାଂସା ବନେଇବା ଉଚିତ।
କାଂସ୍ଯାତ୍ସପ୍ତଗୁଣଂ କାର୍ଯଂ ତ୍ରପୁ ଚୈଵ ନରାଧିପ। ତ୍ରପୁସପ୍ତଗୁଣଂ ସୀସଂ ସୀସାଲ୍ଲୋହଂ ଚ କାରଯେତ୍
କାଂସାଠାରୁ ସାତଗୁଣିଆ ଟିନ୍, ଟିନ୍ଠାରୁ ସାତଗୁଣିଆ ସିସା, ଏବଂ ସିସାଠାରୁ ଲୋହା ବନେଇବା ଉଚିତ, ରାଜା।
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାସ୍ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ସପ୍ତ ଵୈ କୁଲପର୍ଵତାଃ। ଅନଯା ସଂଖ୍ଯଯା କୃତ୍ଵା ନିପୁଣୈଃ ଶିଲ୍ପିଭିସ୍ତତଃ
ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ, ସମୁଦ୍ର ଓ ସପ୍ତ ପ୍ରଧାନ ପାହାଡ଼—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ଅନୁପାତରେ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ କାରିଗରମାନେ ତିଆରି କରିବେ।
ପାଦପାଦୀନି ଭୂତାନି ରାଜତାନ୍ଯେଵ କାରଯେତ୍। ଆରଣ୍ଯାନି ଚ ସତ୍ତ୍ଵାନି ସୌଵର୍ଣାନି ଚ କାରଯେତ୍
ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଚାଁଦିରେ, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲର ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୁନାରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଵୃକ୍ଷାନ୍ଵନସ୍ପତୀନ୍ଗୁଲ୍ମତୃଣପର୍ଣାନି ଵୀରୁଧଃ। ସର୍ଵଂ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ତୀର୍ଥେ ଦେଯଂ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ
ଗଛ, ବୃକ୍ଷ, ଝାଡ଼, ଘାସ, ପତ୍ର ଓ ଔଷଧି—ସବୁକୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଠିକ୍ ଭାବେ ଗଠନ କରି, ପଣ୍ଡିତମାନେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଦାନ କରିବେ।
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଗଯାଯାଂ ଚ ପ୍ରଯାଗେଽମରକଂଟକେ। ଦ୍ଵାରଵତ୍ଯାଂ ପ୍ରଭାସେ ଚ ଗଂଗାଦ୍ଵାରେ ଚ ପୁଷ୍କରେ
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ଗୟା, ପ୍ରୟାଗ, ଅମରକଣ୍ଟକ, ଦ୍ୱାରାବତୀ, ପ୍ରଭାସ, ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର ଓ ପୁଷ୍କରରେ,
ତୀର୍ଥେଷ୍ଵେତେଷୁ ଵୈ ଦେଯଂ ଗ୍ରହଣେ ଶଶିସୂର୍ଯଯୋଃ। ଦିନଚ୍ଛିଦ୍ରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଅଯନେ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ସମସ୍ତ ଦିନ ଭାଗ ଓ ଦକ୍ଷିଣାୟନ-ଉତ୍ତରାୟନ ସମୟରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଵ୍ଯତୀପାତେ ବହୁଗୁଣଂ ଵିଷୁଵେ ଚ ଵିଶେଷତଃ। ଦାତଵ୍ଯମେତଦ୍ରାଜେଂଦ୍ର ଵିଚାରଂ ନୈଵ କାରଯେତ୍1.34.
ଗ୍ରହ ଯୁଗଳ ଓ ବିଷୁବ ସମୟରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ବହୁତ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜା; ଏଥିରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଶାଲାଗ୍ନିହୋତ୍ରିଣଂ କୃତ୍ଵା ସୁରୂପଂ ଚ ଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍। ସପତ୍ନୀକଂ ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ଭୂଷଯିତ୍ଵା ଚ ଭୂଷଣୈଃ
ସୁନ୍ଦର ଓ ଗୁଣବାନ୍ ମୁଖ୍ୟ ପୂଜାରୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜନୀ ସହିତ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ଭଲଭାବେ ସମ୍ମାନ ଓ ଗହଣା ପିନ୍ଧାଇବା ଉଚିତ।
ପୁରୋହିତଂ ମୁଖ୍ଯତମଂ କୃତ୍ଵାଽନ୍ଯେ ଚ ତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ। ଚତୁର୍ଵିଂଶଦ୍ଗୁଣୋପେତାଃ ସପତ୍ନୀକା ନିମଂତ୍ରିତାଃ
ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ଓ ଅନ୍ୟ ଚବିଶିଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଜନୀମାନେ ସହିତ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଂଗୁଲୀଯାନି ଚ ତଥା କର୍ଣଵେଷ୍ଟଂ ଚ ଦାପଯେତ୍। ଏଵଂଵିଧାଂସ୍ତୁ ତାନ୍ପୂଜ୍ଯ ତେଷାମଗ୍ରେ ସୁସଂସ୍ଥିତଃ
ସେମାନେ ପାଇଁ ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ କଣପାଶା ଦେବା ଉଚିତ; ଏପରି ସମ୍ମାନ କରି, ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଭଲଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟାଂଗପ୍ରଣିପାତେନ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ ପୁନଃପୁନ।ଃ॥ ପୁରୋହିତାଯ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ଵୈ କରସଂପୁଟମ୍
ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି, ପୁନିପୁନି ଶିର ନମାଇ, ପୂଜାରୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ହାତ ଯୋଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ଯୂଯଂ ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପ୍ରୀତା ମୈତ୍ରତ୍ଵେନାନୁଗୃହ୍ଣତ। ସୌମୁଖ୍ଯେନ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ଭୂଯଃ ପୂତତରସ୍ତ୍ଵହଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆପଣମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ମିଳନ ଭାବରେ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ; ଆପଣମାନଙ୍କ ଦୟାରେ ଏଇ ଦିନ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ହେଉଛି।
ଭଵତାଂ ପ୍ରୀତିଯୋଗେନ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରୀତଃ ପିତାମହଃ। ବ୍ରହ୍ମାଂଡେନ ତୁ ଦତ୍ତେନ ତୋଷଂ ଯାତୁ ଜନାର୍ଦନଃ
ତୁମର ଭକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରେମ ଦ୍ୱାରା ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ଦାନ କରି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।
ପିନାକପାଣିର୍ଭଗଵାନ୍ଶକ୍ରଶ୍ଚ ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରଃ। ଏତେ ତୋଷଂ ସମାଯାଂତୁ ଅନୁଧ୍ଯାନାଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ପିନାକଧାରୀ ଭଗବାନ ଶିବ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।
ଏଵଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ତତୋ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଵେଦପାରଗାନ୍। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ତୁ ଗୁରୋଃ ପ୍ରାଦାତ୍ସଵିଧାନଂ ପୁନଃ କ୍ଷଣାତ୍
ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି, ରାଜା ସେହି ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ।
ସର୍ଵକାମୈସ୍ତତସ୍ତୃପ୍ତୋ ଯଯୌ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନରାଧିପଃ। ତେନୈଵ ଗୁରୁଣା ତଚ୍ଚ ଵିଭକ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେହି ଗୁରୁ ଏହି ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ବାଣ୍ଟିଦେଲେ।
ଦତ୍ତଂ ତେନାପି ଚାନ୍ଯେଭ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ଚ ନରାଧିପ। ବ୍ରହ୍ମାଂଡେ ଭୂମିଦାନେ ଚ ଗ୍ରାହୀ ଚୈକୋ ନ ଵୈ ଭଵେତ୍
ସେ ରାଜା ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଜମି ଦାନରେ କେବଳ ଜଣେ ନେବାକୁ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଗୃହ୍ଣନ୍ଦୋଷମଵାପ୍ନୋତି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ନ ସଂଶଯଃ। ସର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଦାତଵ୍ଯଂ ପରିକୀର୍ତ୍ଯ ଵୈ
ଏହା ଏକାକି ନେଇଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଭୟଙ୍କର ପାପ ଲାଗେ, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖୋଲାଭାବେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ଦୀଯମାନଂ ଚ ପଶ୍ଯଂତି ତେପି ପୂତା ଭଵଂତି ହି। ଦର୍ଶନାଦେଵ ତେ ମୁକ୍ତା ଭଵଂନ୍ତ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଯେମାନେ ଦାନ ଦେଖନ୍ତି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯା ଭୀମଦ୍ଵାଦଶୀ ପ୍ରୋକ୍ତା ସ୍ଵର୍ଣଂ ତୋଯଂ ମୃଗାଜିନଂ। ଏତାନି କୃତ୍ଵା ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟୈରେତୈଃ କ୍ରିଯାଫଲଂ
ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ପାଣି ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଦେଇ କ୍ରିୟା କଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଫଳ ଦେଖନ୍ତୁ।
ଅଯତ୍ନାଦେଵ ଲଭ୍ଯେତ କର୍ତୁଶ୍ଚୈଵ ସଲୋକତା। ସଦା ଗାଵଃ ପ୍ରଣମ୍ଯାଶ୍ଚ ମଂତ୍ରେଣାନେନ ପାର୍ଥିଵ
ଏହା ସହଜରେ ମିଳିଯାଏ ଏବଂ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସେଇ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ରାଜନ୍, ସଦା ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ୍।
ନମୋ ଗୋଭ୍ଯଃ ଶ୍ରୀମତୀଭ୍ଯଃ ସୌରଭେଯୀଭ୍ଯ ଏଵ ଚ। ନମୋ ବ୍ରହ୍ମସୁତାଭ୍ଯଶ୍ଚ ପଵିତ୍ରାଭ୍ଯୋ ନମୋନମଃ
ଶ୍ରୀମତୀ ଗାଈମାନେ, ସୌରଭୀ ବଂଶର ଗାଈମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେ, ପବିତ୍ର ଗାଈମାନେ — ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।
ମଂତ୍ରସ୍ଯ ଚାସ୍ଯ ସ୍ମରଣାଦ୍ଗୋଦାନଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍। ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ରାଜେଂଦ୍ର ପୁଷ୍କରେ ତୀର୍ଥ ଉତ୍ତମେ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସ୍ମରଣ କଲେ ଗୋଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଏହିଠାରୁ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପୁଷ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥରେ—
କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଶେଷେଣ ଗୋଦାନଫଲମାପ୍ସ୍ଯସି। ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଵିଦ୍ଯତେ ପାପଂ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵା ପୁରୁଷସ୍ଯ ଵା
—ବିଶେଷକରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ—ଗୋଦାନର ଫଳ ପାଇବ। ଯେକୌଣସି ପାପ, ସେ ନାରୀର ହେଉ କି ପୁରୁଷର—
ପୁଷ୍କରେ ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ତଦଶେଷଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି। ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଆସମୁଦ୍ରାତ୍ତୁ ଭାରତ
—ପୁଷ୍କରରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଭାରତ, ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ—
ପୁଷ୍କରେ ତାନ୍ଯୁପାଯାଂତି କାର୍ତିକ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
—କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିଶେଷଭାବେ ପୁଷ୍କରକୁ ଆସିଯାନ୍ତି।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ଉକ୍ତଂ ଭଗଵତା ସର୍ଵଂ ପୁରାଣାଶ୍ରଯସଂଯୁତଂ। ତଥା ଶ୍ଵେତେନ ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ଗୁରଵେ ପ୍ରତିପାଦିତଂ
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ କଥା ପୁରାଣର ପ୍ରମାଣ ସହିତ କହିଛନ୍ତି। ଏଭଳି ଶ୍ୱେତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତତ୍କୌତୁକଂ ଜାତଂ ଯଥା ତେନାସ୍ଥିଲେହନଂ। କୃତଂ କ୍ଷୁଧାପନୋଦାର୍ଥେ ଅନ୍ନଦାନାଦ୍ଵିନା ଦ୍ଵିଜ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ମୋର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲା: ସେ କିପରି ଖାଦ୍ୟ ଦାନ ଛାଡ଼ି ହାଡ଼ ଚାଟି ଭୋକ ନିବାରଣ କଲେ, ଦ୍ୱିଜ?