ଜଲଧେନୁଂ ଚ ଧେନୁଂ ଚ ରସଧେନୁଂ ଚ ପାର୍ଥିଵ। ଦେହି ଶୀଘ୍ରଂ ଯେନ ଭଵାଂସ୍ତୃଟ୍କ୍ଷୁଧାଵର୍ଜିତୋ ଦିଵି
'ଏବଂ ଜଳ ଦେଇ ଗାଈ, ଦୁଧ ଦେଇ ଗାଈ ଓ ରସ ଦେଇ ଗାଈ ଦିଅ, ହେ ଭୂପତି, ଶୀଘ୍ର ଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ତୃଷ୍ଣା ଓ ଭୋକରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ।'
ରମେ ତଯାଵଦାଦିତ୍ଯସ୍ତପତେ ଦିଵି ଚଂଦ୍ରମାଃ। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାଜା ତଂ ପୁନଃ ପୃଷ୍ଟଵାନିଦମ୍
'ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦିବି ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ସେଉଁଥିରେ ଆନନ୍ଦ କରିପାରିବ।' ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାଜା ପୁନି ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ:
ତିଲଧେନୁସ୍ଥିତିଂ ବ୍ରୂହି ତଥା କୃତ୍ଵା ଦଦାମ୍ଯହମ୍। ପୁରୋହିତ ଉଵାଚ॥ ଵିଧାନଂ ତିଲଧେନୋସ୍ତୁ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ନରାଧିପ
'ତିଳ ଦେଇ ଗାଈ ଦାନ କେମିତି କରିବି, ତାହା କହ, ମୁଁ ଏହା କରି ଦେବି।' ପୁରୋହିତ କହିଲେ: 'ତିଳ ଦେଇ ଗାଈ ଦାନର ବିଧି ଶୁଣ, ହେ ନରାଧିପ।'
ଧେନୁସ୍ସ୍ଯାତ୍ଷୋଡଶାଢକ୍ଯ ଚତୁର୍ଭିର୍ଵତ୍ସକୋ ଭଵେତ୍। ଇକ୍ଷୁଦଂଡମଯାଃ ପାଦା ଦନ୍ତାଃ ପୁଷ୍ପମଯାଃ ଶୁଭାଃ
ଗାଈଟି ଷୋଳ ମାପର ହେବା ଉଚିତ୍, ଚାରି ମାପର ବଛଡ଼ା ସହିତ। ତାହାର ପାଦ ଇଖ ଛଡ଼ିରେ, ଦାନ୍ତ ଫୁଲରେ ସଜାଇବା ଉଚିତ୍।
ନାସା ଗଂଧମଯୀ ତସ୍ଯା ଜିହ୍ଵା ଗୁଡମଯୀ ତଥା। ପୁଚ୍ଛେ ସ୍ରକ୍କଲ୍ପନୀଯାସ୍ଯାଦ୍ଘଂଟାଭରଣଭୂଷିତା
ତାହାର ନାକ ସୁଗନ୍ଧରେ, ଜିଭ ଗୁଡ଼ରେ, ପୁଛରେ ମାଳା ପିନ୍ଧାଇବା ଓ ଘଣ୍ଟା ଭୂଷଣ ଦେଇ ସଜାଇବା ଉଚିତ୍।
ଈଦୃଶୀଂ କଲ୍ପଯିତ୍ଵା ତୁ ସ୍ଵର୍ଣଶୃଂଗୀଂ ତୁ କଲ୍ପଯେତ୍। ରୌପ୍ଯଖୁରାଂ କାଂସ୍ଯଦୋହାଂ ପୂର୍ଵଧେନୁଵିଧାନତଃ
ଏପରି ଗାଈ ତିଆରି କରି, ତାହାର ସିଂଗ ସୁନାରେ, ଖୁର ଚାଁଦିରେ, ଓ ଥନ କାଂସାରେ, ପୂର୍ବ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସଜାଇବା ଉଚିତ୍।
କୃତ୍ଵା ତାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯାଶୁ ଦାପଯେନ୍ମଂତ୍ରତୋ ନୃପ। ସ୍ଥିତାଂ କୃଷ୍ଣାଜିନେ ଧେନୁଂ ଵାସୋଭିର୍ଗୋପିତାଂ ଶୁଭାମ୍
ଏହିପରି ତିଆରି କରି, ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଶୀଘ୍ର ଦେଇଦେବା ଉଚିତ୍, ଗାଈଟି କୃଷ୍ଣାଜିନ ଉପରେ ରଖି, ଭଲ ଭାବରେ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଢାକିବା ଉଚିତ୍।
ସୂତ୍ରେଣାସୂତ୍ରିତାଂ କୃତ୍ଵା ପଂଚରତ୍ନସମନ୍ଵିତାମ୍। ସର୍ଵୌଷଧିସମାଯୁକ୍ତାଂ ମଂତ୍ରପୂତାଂ ତୁ ଦାପଯେତ୍
ସୂତ୍ରରେ ବାନ୍ଧି, ପାଞ୍ଚ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଭରି, ମନ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର କରି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଅନ୍ନମ୍ମେ ଜାଯତାଂ ସଦ୍ଯଃ ପାନଂ ସର୍ଵରସାସ୍ତଥା। କାମାନ୍ସଂପାଦଯାସ୍ମାକଂ ତିଲଧେନୋ ଦ୍ଵିଜେର୍ପିତା
ଏହି ତିଳଗାଈ, ଦୁଇବାର ଦେଇଥିବା, ଆମ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ପାନୀୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କର। ଆମର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର।
ଗୃହ୍ଣାମି ଦେଵି ତ୍ଵାଂ ଭକ୍ତ୍ଯା କୁଟୁମ୍ବାର୍ଥେ ଵିଶେଷତଃ। ଦେହି କାମାନ୍ଵିତାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତିଲଧେନୋ ନମୋସ୍ତୁ ତେ
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ, ବିଶେଷ କରି ମୋ ପରିବାର ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ତିଳଗାଈ, ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର। ତୁମକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଏଵଂ ଵିଧାନତୋ ଦତ୍ତା ତିଲଧେନୁର୍ନୃପୋତ୍ତମ। ସର୍ଵକାମସମାଵାପ୍ତିଂ କୁରୁତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏଭଳି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତିଳଗାଈ ଦାନ କଲେ, ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଜଲଧେନୁସ୍ତଥୈଵେହ କୁଂଭୈରେଵ ପ୍ରକଲ୍ପିତା। ଦତ୍ତା ତୁ ଵିଧିନା କାମାନ୍ସଦ୍ଯଃ ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଏଠାରେ ଜଳଗାଈକୁ ମଧ୍ୟ କୁମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଏ। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦାନ କଲେ, ଏହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାକୁ ତୁରନ୍ତ ପୂରଣ କରେ।
ଧେନୁଶତଂ ତଥା ଦତ୍ତଂ ପୂର୍ଣିମା ନିଯମେନ ହି। ସାଵିତ୍ରୀ ଇଵ ଵୈ ସ୍ଵର୍ଗେ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦା ଭଵେତ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶତଗାଈ ଦାନ କଲେ, ସେ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ସାବିତ୍ରୀ ପରି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ଘୃତଧେନୁସ୍ତଥା ଦତ୍ତା ଵିଧାନେନ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ। ସର୍ଵକାମସମାଵାପ୍ତିଂ କୁରୁତେ କାଂତିଦା ଭଵେତ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଘୃତଗାଈ ଦାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ ଓ ଉଜ୍ୱଳତା ମିଳେ।
ରସଧେନୁସ୍ତଥା ଦତ୍ତା କାର୍ତିକେ ମାସି ପାର୍ଥିଵ। ସର୍ଵାନ୍କାମାନ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛେତ୍ତୁ ନିତ୍ଯଂ ସା ଗତିଦା ଭଵେତ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ରସଗାଈ ଦାନ କଲେ, ହେ ରାଜା, ସେ ସବୁବେଳେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ସମାସାଦ୍ବହୁଵିସ୍ତରମ୍। ଅପାରଂ ଫଲମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ସର୍ଵକର୍ମଣା
ଏହି ସବୁ କଥା ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅପାର ଫଳ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଛି।
ତୃଷ୍ଣଯା କ୍ଷୁଧଯା ଯଦ୍ଵା ପୀଡିତୋ ରାଜସତ୍ତମ। ତଦ୍ଦାନଂ କାର୍ତିକେ ଦେଯଂ ପୂର୍ଵଂ ଦେହି ନରାଧିପ
ଯେଉଁଠାରେ ତୃଷ୍ଣା କିମ୍ବା ଭୋକରେ କେହି ପୀଡିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ସେହି ଦାନ ପ୍ରଥମେ ଦେବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ସର୍ଵସଂପନ୍ନଂ ଭୂତରତ୍ନୌଷଧୀଯୁତମ୍। ଦେଵଦାନଵଯକ୍ଷୈଶ୍ଚ ଯୁକ୍ତମେତତ୍ସଦା ଵିଭୋ
ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସମସ୍ତ ଧନ, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର ଓ ଔଷଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ସହିତ ସଦା ଏହିଥିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ଏତତ୍ତୁ ସକଲଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵତୋ ରଜତାନ୍ଵିତମ୍। ସୁରତ୍ନସୂର୍ଯଚଂଦ୍ରାଢ୍ଯଂ କାର୍ତିକେ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଦିନେ
ଏହି ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ବସ୍ତୁକୁ ଚାରିପଟେ ରୂପା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରି, ଦେବମାଣିକ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ସହିତ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅଥଵା ପଂଚଦଶ୍ଯାଂ ତୁ କାର୍ତିକସ୍ଯୈଵ ନାନ୍ଯତଃ। ପୁରୋହିତାଯ ଗୁରଵେ ଦାପଯେଦ୍ଭକ୍ତିମାନ୍ନରଃ
ନହେଲେ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ପନ୍ଦର ତାରିଖରେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦିନ ନୁହେଁ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହାକୁ ପୁରୋହିତ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମାଂଡୋଦରଵର୍ତୀନି ଯାନି ଭୂତାନି ପାର୍ଥିଵ। ତାନି ଦତ୍ତାନି ଵୈ ତେନ ସମାସାତ୍କଥିତଂ ତଵ
ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ହେ ରାଜା, ସେଗୁଡିକୁ ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଦେଇଦିଆଯାଏ—ଏହି କଥା ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହିଦେଲି।
ଯଦ୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଯଜତୋ ରାଜନ୍ସମାପ୍ତଵରଦକ୍ଷିଣୈଃ। ସର୍ଵଂ ଫଲଂ ତତ୍ଖଂଡସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାଂଡସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ
ଯଦି କେହି ସମସ୍ତ ବିଧି ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରେ, ତେବେ ତାହାର ସମସ୍ତ ଫଳ ବିଶେଷ କରି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ଦାନରେ ମିଳେ।
ଯଃ ପୁନଃ ସକଲଂ ଚେଦଂ ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ପ୍ରଦିଶେନ୍ନରଃ। ତେନ ଜପ୍ତଂ ହୁତଂ ଦତ୍ତଂ ପଠିତଂ କୀର୍ତିତଂ ଭଵେତ୍
ଯିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଦାନ କରେ, ସେଠି ତାଙ୍କର ଜପ, ହୋମ, ଦାନ, ପାଠ ଓ କୀର୍ତ୍ତନ ସବୁ ସଫଳ ହୁଏ।
ରାଜୋଵାଚ॥ ଵିଧିଂ ବ୍ରହ୍ମାଂଡଦାନସ୍ଯ କୃତ୍ଵା ତତ୍ମୋକ୍ଷଭାଗ୍ଭଵେତ୍। କାଲଂ ଦେଶଂ ଵିପ୍ରତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ଵଦ ମେନଘ
ରାଜା କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଦାନର ବିଧି କରିଲେ କି ମୁକ୍ତି ମିଳେ? କେଉଁ ସମୟ, କେଉଁ ସ୍ଥାନ, କେଉଁ ବିଦ୍ୱାନ ପୁରୋହିତ, ସବୁ କଥା ମୋତେ କୁହ, ହେ ନିର୍ମଳ।
କୃତେନ ଯେନ ସର୍ଵସ୍ଯ ଫଲଭାଗୀ ଭଵାମ୍ଯହମ୍। କୁତ୍ସିତସ୍ଯାସ୍ଯ ଭାଵସ୍ଯ ମୋକ୍ଷସ୍ସ୍ଯାଦଚିରାଚ୍ଚ ମେ
ଯେଉଁ ବିଧିରେ କରିଲେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଫଳର ଭୋଗୀ ହେବି ଓ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରୁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ମିଳିବ।
ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ॥ ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ରାଜନ୍ପୁରୋଧାସ୍ତସ୍ଯ ସ ଦ୍ଵିଜଃ। ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ କାରଯାମାସ ସୌଵର୍ଣଂ ସର୍ଵଧାତୁଭିଃ
ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ: ଏପରି ଶୁଣି, ହେ ରାଜା, ସେଇ ପୁରୋହିତ, ଦ୍ୱିଜ, ସମସ୍ତ ଧାତୁରୁ ସୁନାର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତିଆରି କରାଇଲେ।
ଯୁତଂ ନିଷ୍କସହସ୍ରେଣ ପଦ୍ମଂ ତତ୍ର ହ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍॥ ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେପଦ୍ମରାଗୈରଲଂକୃତଃ
ସେଠାରେ ହଜାର ଟଙ୍କା ସହିତ ଏକ ପଦ୍ମ ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା; ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ରତ୍ନ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ କରାଯାଇଥିଲା।
ସାଵିତ୍ର୍ଯା ଚୈଵ ଗାଯତ୍ର୍ଯା ଋଷିଭିର୍ମୁନିଭିଃ ସହ। ନାରଦାଦ୍ଯାଃ ସୁତାଃ ସର୍ଵ ଇନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଦିଵୌକସଃ
ସାବିତ୍ରୀ ଓ ଗାୟତ୍ରୀ ସହିତ ଋଷିମୁନିମାନେ, ନାରଦ ଆଦି ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ସୌଵର୍ଣଵିଗ୍ରହାଃ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁ ପୁରଃସରାଃ। ଵରାହରୂପୀ ଭଗଵାନ୍ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସହ ସନାତନଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପ୍ରଧାନ ସାଥୀମାନେ ସୁନା ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ଚିରଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ ବରାହ ଆକାରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଥିଲେ।
ନୀଲଂ ମରକତଂ ଚୈଵ ଭୂଷାଯାଂ ତସ୍ଯ କାରଯେତ୍। ଗୋମେଦୈସ୍ତସ୍ଯ ଵୈ ଶୋଭାଂ କାରଯେତ ଚ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ନୀଳମଣି ଓ ପନ୍ନାରୁ ଗହଣା ବନେଇବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଚତୁର୍ ହୋଇ ଗୋମେଦ ରେ ତାଙ୍କର ଶୋଭା ବଢ଼େଇବା ଉଚିତ।