ତନ୍ନ ଦତ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ସ୍ତୋକଂ ମତ୍ଵା ନରାଧିପଃ। ଶ୍ଵେତ ଉଵାଚ॥ ଅଦତ୍ତସ୍ଯ ଚ ସଂଭୂତିର୍ଯଥା ଭଵତି ମେ ଗୁରୋ
ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ଏହାକୁ ଅତି ସାଧାରଣ ଭାବି ଦାନ କରିନଥିଲ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଶ୍ୱେତ କହିଲେ: ଗୁରୁଦେବ, ଯାହା ଦିଆଯାଇନାହିଁ, ତାହାର ଫଳ କିପରି ହୁଏ?
ଵସିଷ୍ଠ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦେନ ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ପୃଚ୍ଛତଃ। ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ॥ ଅସ୍ତ୍ଯେକଂ କାରଣଂ ଯେନ ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ହେ ବଶିଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ: ଏହା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ କାରଣ ଅଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର କଥ୍ଯମାନଂ ମଯା ତଵ। ଆସୀଦ୍ରାଜା ପୁରା କଲ୍ପେ ଵିନୀତାଶ୍ଵେତି କୀର୍ତିତଃ
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି, ଭଲଭାବେ ଶୁଣ। ପୂର୍ବକାଳରେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବିନୀତାଶ୍ୱ ବୋଲି ଡାକାଯାଉଥିଲା।
ସ ଚାଶ୍ଵମେଧମାରେଭେ ଯଜ୍ଞଂ କର୍ତୁଂ ଵରଂ ନୃପଃ। ଯଜନାଂତେ ଦ୍ଵିଜେଂଦ୍ରେଭ୍ଯୋ ଦତ୍ତଂ ଗୋଽଶ୍ଵାଦି ଯାଚିତମ୍
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯାହା ଚାହିଲେ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ଦାନ କଲେ।
ନାନ୍ନଂ ଦତ୍ତଂ ତେନ କିଂଚିତ୍ସ୍ଵଲ୍ପଂ ମତ୍ଵା ଯଥା ତ୍ଵଯା। ତତଃ କାଲେନ ମହତା ମୃତୋଽସୌ ଜାହ୍ନଵୀ ତଟେ
କିନ୍ତୁ ସେ ଖାଦ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ କିଛି ଦେଲେନାହିଁ, ତୁମେ ଯେପରି ଏହାକୁ ଅଳ୍ପ ଭାବି ଦେଇନଥିଲ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଲେନାହିଁ। ବହୁଦିନ ପରେ, ସେ ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ।
ମାଯାପୁର୍ଯାଂ ଵିନୀତାଶ୍ଵଃ ସାର୍ଵଭୌମୋଽଭଵନ୍ନୃପଃ। ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ ଗତଵାନ୍ସୋଽପି ଯଥା ରାଜା ଭଵାନ୍ପ୍ରଭୋ
ମାୟାପୁରୀରେ ବିନୀତାଶ୍ୱ ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ହେଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ଅସାଵପି କ୍ଷୁଧାଵିଷ୍ଟ ଏଵମେଵାଗତୋଽଭଵତ୍। ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ନଦୀତୀରେ ଗଂଗାଯାଂ ନୀଲପର୍ଵତେ
କିନ୍ତୁ ସେ ମଧ୍ୟ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଏହିପରି ଭାବରେ ପୃଥିବୀରେ, ଗଙ୍ଗା ତଟରେ, ନୀଳପର୍ବତ ଉପରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵିମାନେନାର୍କଵର୍ଣେନ ଭାସ୍ଵତା ଦେଵଵନ୍ନୃପ। ଦଦର୍ଶ ତତ୍ସ୍ଵକଂ ଦେହଂ ତଥା ସ୍ଵଂ ଚ ପୁରୋହିତମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଭଳି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ଦେବତାଙ୍କ ଭଳି ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେ ନିଜ ଦେହକୁ ଓ ନିଜ ପୁରୋହିତକୁ ଦେଖିଲେ।
ହୋତାରଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ନାମ ଯଜଂତଂ ଜାହ୍ନଵୀ ତଟେ। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽସାଵପି ପୁନଃ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଦିଦ୍ଵଜୋତ୍ତମମ୍
ସେ ହୋତା ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ମଧ୍ୟ ପୁନି ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
କ୍ଷୁଧାଯାଃ କାରଣଂ ରାଜନ୍ସ ହୋତା ତମୁଵାଚ ହ। ତିଲଧେନୁଂ ଚ ଵୈ ରାଜନ୍ଘୃତଧେନୁଂ ଚ ସତ୍ତମ
ହେ ରାଜନ୍, ପୁରୋହିତ ତାଙ୍କୁ ଭୋକର କାରଣ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ତିଳ ଦେଇ ଗାଈ ଓ ଘୃତ ଦେଇ ଗାଈ ଦାନ କର।'
ଜଲଧେନୁଂ ଚ ଧେନୁଂ ଚ ରସଧେନୁଂ ଚ ପାର୍ଥିଵ। ଦେହି ଶୀଘ୍ରଂ ଯେନ ଭଵାଂସ୍ତୃଟ୍କ୍ଷୁଧାଵର୍ଜିତୋ ଦିଵି
'ଏବଂ ଜଳ ଦେଇ ଗାଈ, ଦୁଧ ଦେଇ ଗାଈ ଓ ରସ ଦେଇ ଗାଈ ଦିଅ, ହେ ଭୂପତି, ଶୀଘ୍ର ଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ତୃଷ୍ଣା ଓ ଭୋକରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ।'
ରମେ ତଯାଵଦାଦିତ୍ଯସ୍ତପତେ ଦିଵି ଚଂଦ୍ରମାଃ। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାଜା ତଂ ପୁନଃ ପୃଷ୍ଟଵାନିଦମ୍
'ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦିବି ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ସେଉଁଥିରେ ଆନନ୍ଦ କରିପାରିବ।' ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାଜା ପୁନି ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ:
ତିଲଧେନୁସ୍ଥିତିଂ ବ୍ରୂହି ତଥା କୃତ୍ଵା ଦଦାମ୍ଯହମ୍। ପୁରୋହିତ ଉଵାଚ॥ ଵିଧାନଂ ତିଲଧେନୋସ୍ତୁ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ନରାଧିପ
'ତିଳ ଦେଇ ଗାଈ ଦାନ କେମିତି କରିବି, ତାହା କହ, ମୁଁ ଏହା କରି ଦେବି।' ପୁରୋହିତ କହିଲେ: 'ତିଳ ଦେଇ ଗାଈ ଦାନର ବିଧି ଶୁଣ, ହେ ନରାଧିପ।'
ଧେନୁସ୍ସ୍ଯାତ୍ଷୋଡଶାଢକ୍ଯ ଚତୁର୍ଭିର୍ଵତ୍ସକୋ ଭଵେତ୍। ଇକ୍ଷୁଦଂଡମଯାଃ ପାଦା ଦନ୍ତାଃ ପୁଷ୍ପମଯାଃ ଶୁଭାଃ
ଗାଈଟି ଷୋଳ ମାପର ହେବା ଉଚିତ୍, ଚାରି ମାପର ବଛଡ଼ା ସହିତ। ତାହାର ପାଦ ଇଖ ଛଡ଼ିରେ, ଦାନ୍ତ ଫୁଲରେ ସଜାଇବା ଉଚିତ୍।
ନାସା ଗଂଧମଯୀ ତସ୍ଯା ଜିହ୍ଵା ଗୁଡମଯୀ ତଥା। ପୁଚ୍ଛେ ସ୍ରକ୍କଲ୍ପନୀଯାସ୍ଯାଦ୍ଘଂଟାଭରଣଭୂଷିତା
ତାହାର ନାକ ସୁଗନ୍ଧରେ, ଜିଭ ଗୁଡ଼ରେ, ପୁଛରେ ମାଳା ପିନ୍ଧାଇବା ଓ ଘଣ୍ଟା ଭୂଷଣ ଦେଇ ସଜାଇବା ଉଚିତ୍।
ଈଦୃଶୀଂ କଲ୍ପଯିତ୍ଵା ତୁ ସ୍ଵର୍ଣଶୃଂଗୀଂ ତୁ କଲ୍ପଯେତ୍। ରୌପ୍ଯଖୁରାଂ କାଂସ୍ଯଦୋହାଂ ପୂର୍ଵଧେନୁଵିଧାନତଃ
ଏପରି ଗାଈ ତିଆରି କରି, ତାହାର ସିଂଗ ସୁନାରେ, ଖୁର ଚାଁଦିରେ, ଓ ଥନ କାଂସାରେ, ପୂର୍ବ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସଜାଇବା ଉଚିତ୍।
କୃତ୍ଵା ତାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯାଶୁ ଦାପଯେନ୍ମଂତ୍ରତୋ ନୃପ। ସ୍ଥିତାଂ କୃଷ୍ଣାଜିନେ ଧେନୁଂ ଵାସୋଭିର୍ଗୋପିତାଂ ଶୁଭାମ୍
ଏହିପରି ତିଆରି କରି, ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଶୀଘ୍ର ଦେଇଦେବା ଉଚିତ୍, ଗାଈଟି କୃଷ୍ଣାଜିନ ଉପରେ ରଖି, ଭଲ ଭାବରେ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଢାକିବା ଉଚିତ୍।
ସୂତ୍ରେଣାସୂତ୍ରିତାଂ କୃତ୍ଵା ପଂଚରତ୍ନସମନ୍ଵିତାମ୍। ସର୍ଵୌଷଧିସମାଯୁକ୍ତାଂ ମଂତ୍ରପୂତାଂ ତୁ ଦାପଯେତ୍
ସୂତ୍ରରେ ବାନ୍ଧି, ପାଞ୍ଚ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଭରି, ମନ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର କରି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଅନ୍ନମ୍ମେ ଜାଯତାଂ ସଦ୍ଯଃ ପାନଂ ସର୍ଵରସାସ୍ତଥା। କାମାନ୍ସଂପାଦଯାସ୍ମାକଂ ତିଲଧେନୋ ଦ୍ଵିଜେର୍ପିତା
ଏହି ତିଳଗାଈ, ଦୁଇବାର ଦେଇଥିବା, ଆମ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ପାନୀୟ ଉତ୍ପନ୍ନ କର। ଆମର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର।
ଗୃହ୍ଣାମି ଦେଵି ତ୍ଵାଂ ଭକ୍ତ୍ଯା କୁଟୁମ୍ବାର୍ଥେ ଵିଶେଷତଃ। ଦେହି କାମାନ୍ଵିତାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତିଲଧେନୋ ନମୋସ୍ତୁ ତେ
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ, ବିଶେଷ କରି ମୋ ପରିବାର ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ତିଳଗାଈ, ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର। ତୁମକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଏଵଂ ଵିଧାନତୋ ଦତ୍ତା ତିଲଧେନୁର୍ନୃପୋତ୍ତମ। ସର୍ଵକାମସମାଵାପ୍ତିଂ କୁରୁତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏଭଳି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତିଳଗାଈ ଦାନ କଲେ, ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଜଲଧେନୁସ୍ତଥୈଵେହ କୁଂଭୈରେଵ ପ୍ରକଲ୍ପିତା। ଦତ୍ତା ତୁ ଵିଧିନା କାମାନ୍ସଦ୍ଯଃ ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଏଠାରେ ଜଳଗାଈକୁ ମଧ୍ୟ କୁମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଏ। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଦାନ କଲେ, ଏହା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାକୁ ତୁରନ୍ତ ପୂରଣ କରେ।
ଧେନୁଶତଂ ତଥା ଦତ୍ତଂ ପୂର୍ଣିମା ନିଯମେନ ହି। ସାଵିତ୍ରୀ ଇଵ ଵୈ ସ୍ଵର୍ଗେ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦା ଭଵେତ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶତଗାଈ ଦାନ କଲେ, ସେ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ସାବିତ୍ରୀ ପରି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ଘୃତଧେନୁସ୍ତଥା ଦତ୍ତା ଵିଧାନେନ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ। ସର୍ଵକାମସମାଵାପ୍ତିଂ କୁରୁତେ କାଂତିଦା ଭଵେତ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଘୃତଗାଈ ଦାନ କଲେ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ ଓ ଉଜ୍ୱଳତା ମିଳେ।
ରସଧେନୁସ୍ତଥା ଦତ୍ତା କାର୍ତିକେ ମାସି ପାର୍ଥିଵ। ସର୍ଵାନ୍କାମାନ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛେତ୍ତୁ ନିତ୍ଯଂ ସା ଗତିଦା ଭଵେତ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ରସଗାଈ ଦାନ କଲେ, ହେ ରାଜା, ସେ ସବୁବେଳେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଓ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ସମାସାଦ୍ବହୁଵିସ୍ତରମ୍। ଅପାରଂ ଫଲମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ସର୍ଵକର୍ମଣା
ଏହି ସବୁ କଥା ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷେପ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅପାର ଫଳ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଛି।
ତୃଷ୍ଣଯା କ୍ଷୁଧଯା ଯଦ୍ଵା ପୀଡିତୋ ରାଜସତ୍ତମ। ତଦ୍ଦାନଂ କାର୍ତିକେ ଦେଯଂ ପୂର୍ଵଂ ଦେହି ନରାଧିପ
ଯେଉଁଠାରେ ତୃଷ୍ଣା କିମ୍ବା ଭୋକରେ କେହି ପୀଡିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ସେହି ଦାନ ପ୍ରଥମେ ଦେବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ସର୍ଵସଂପନ୍ନଂ ଭୂତରତ୍ନୌଷଧୀଯୁତମ୍। ଦେଵଦାନଵଯକ୍ଷୈଶ୍ଚ ଯୁକ୍ତମେତତ୍ସଦା ଵିଭୋ
ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସମସ୍ତ ଧନ, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର ଓ ଔଷଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ସହିତ ସଦା ଏହିଥିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ଏତତ୍ତୁ ସକଲଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵତୋ ରଜତାନ୍ଵିତମ୍। ସୁରତ୍ନସୂର୍ଯଚଂଦ୍ରାଢ୍ଯଂ କାର୍ତିକେ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଦିନେ
ଏହି ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ବସ୍ତୁକୁ ଚାରିପଟେ ରୂପା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରି, ଦେବମାଣିକ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ସହିତ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅଥଵା ପଂଚଦଶ୍ଯାଂ ତୁ କାର୍ତିକସ୍ଯୈଵ ନାନ୍ଯତଃ। ପୁରୋହିତାଯ ଗୁରଵେ ଦାପଯେଦ୍ଭକ୍ତିମାନ୍ନରଃ
ନହେଲେ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ପନ୍ଦର ତାରିଖରେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦିନ ନୁହେଁ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହାକୁ ପୁରୋହିତ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।