ତତ୍ସର୍ଵଂ ନାଶମାଯାତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା। ଯସ୍ତ୍ଵେତାନି ଚ ସର୍ଵାଣି ଗତ୍ଵା ମାଂ ପଶ୍ଯତେ ନରଃ
ସେଗୁଡିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯଦି କେହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ମୋତେ ଦେଖେ—
ଭଵତେ ମୋକ୍ଷଭାଗୀ ଚ ଯତ୍ରାହଂ ତତ୍ର ଵୈ ସ୍ଥିତଃ। ପୁଷ୍ପୋପହାରୈର୍ଧୂପୈଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ତର୍ପଣୈଃ
ସେ ମୋକ୍ଷ ପାଇବାର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ, କାରଣ ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଅଛି, ସେଠି ସେ ରହେ; ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି କରାଇ—
ଧ୍ଯାନେନ ଚ ସ୍ଥିରେଣାଶୁ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ପରମେଶ୍ଵରଃ। ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଚାଗ୍ର୍ଯମଂତେ ମୋକ୍ଷଫଲଂ ତଥା
ଦୃଢ଼ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ରେ ପରମେଶ୍ୱର ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ।
ସ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମାସାଦ୍ଯ ତତ୍କାଲଂ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି। ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟୌ ଭଵେଦ୍ଦେଵୋ ଵୈରାଜାନାଂ ମହାତପାଃ
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠି ଏକ ସମୟ ରହେ; ପୁନି ସୃଷ୍ଟିରେ ବୈରାଜ ମହାତପସ୍ବୀ ଦେବତା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦି ପାପାନି ଇହଲୋକେ କୃତାନ୍ଯପି। ଅକାମତଃ କାମତୋ ଵା ତାନି ନଶ୍ଯଂତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ଏହି ଲୋକରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ପାପ ଚାହେଁ ଚେଷ୍ଟାରେ କିମ୍ବା ଅଚେତନରେ ହେଉ, ସେଗୁଡିକ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଇହଲୋକେ ଦରିଦ୍ରୋ ଯୋ ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯୋଥଵା ପୁନଃ। ସ୍ଥାନେଷ୍ଵେତେଷୁ ଵୈ ଗତ୍ଵା ମାଂ ପଶ୍ଯତି ସମାଧିନା
ଏହି ଲୋକରେ ଯଦି କେହି ଦରିଦ୍ର କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛି, ସେ ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ଯାଇ ଏକାଗ୍ରତାରେ ମୋତେ ଦେଖେ—
କୃତ୍ଵା ପୂଜୋପହାରଂ ଚ ସ୍ନାନଂ ଚ ପିତୃତର୍ପଣମ୍। କୃତ୍ଵା ପିଂଡପ୍ରଦାନଂ ଚ ସୋଚିରାଦ୍ଦୁଃଖଵର୍ଜିତଃ
ପୂଜା, ଉପହାର, ସ୍ନାନ ଓ ପିତୃତର୍ପଣ କରି, ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରି, ସେ ଶୀଘ୍ର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଏକଚ୍ଛତ୍ରୋ ଭଵେଦ୍ରାଜା ସତ୍ଯମେତନ୍ନ ସଂଶଯଃ। ଇହ ରାଜ୍ଯାନି ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ
ସେ ଏକ ଛତା ତଳେ ରାଜା ହୁଏ—ଏହା ସତ୍ୟ, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏଠି ରାଜ୍ୟ, ସୌଭାଗ୍ୟ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ—
ଭଵଂତି ଵିଵିଧାସ୍ତସ୍ଯ ଯୈର୍ଯାତ୍ରା ପୁଷ୍କରେ କୃତା। ଇଦଂ ଯାତ୍ରାଵିଧାନଂ ଯଃ କୁରୁତେ କାରଯେତ ଵା
ପୁଷ୍କର ଯାତ୍ରା କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଭାଗ୍ୟ ମିଳେ; ଯିଏ ଏହି ଯାତ୍ରା ପ୍ରକ୍ରିୟା କରେ କିମ୍ବା କରାଏ—
ଶୃଣୋତି ଵା ସ ପାପୈସ୍ତୁ ସର୍ଵୈରେଵ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ। ଅଗମ୍ଯାଗମନଂ ଯେନ କୃତଂ ଜାନାତି ମାନଵଃ
କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଯଦି କେହି ଅନୁଚିତ କାମ କରିଛି ବୋଲି ଜାଣେ—
ବ୍ରହ୍ମକ୍ରିଯାଯା ଲୋପେନ ବହୁଵର୍ଷକୃତେନ ଚ। ଯାତ୍ରାଂ ଚେମାଂ ସକୃତ୍କୃତ୍ଵା ଵେଦସଂସ୍କାରମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯଦି କିଏ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ବ୍ରହ୍ମା କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ଭୁଲି ଯାଇଥିବେ, ଏହି ଯାତ୍ରାକୁ ଏକବାର କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ବେଦର ପବିତ୍ରତା ଲାଭ କରିପାରିବେ।
କିମତ୍ର ବହୁନୋକ୍ତେନ ଇଦମସ୍ତୀହ ଶଂକର। ଅପ୍ରାପ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ତେନ ପାପଂ ଚାପି ଵିନଶ୍ଯତି
ଏଠାରେ ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ଶଙ୍କର। ଏଠାରେ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଜିନିଷ ମିଳିଯାଏ, ଏବଂ ପାପ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ସର୍ଵଯଜ୍ଞଫଲୈସ୍ତୁଲ୍ଯଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥଫଲପ୍ରଦମ୍। ସର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ଵେଦାନାଂ ସମାପ୍ତିସ୍ତେନ ଵୈ କୃତା
ଏହା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସମାନ ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଏହା କରିଲେ ସମସ୍ତ ବେଦର ଉପସମାପ୍ତି ହୋଇଯାଏ।
ଯୈଃ କୃତ୍ଵା ପୁଷ୍କରେ ସଂଧ୍ଯାଂ ସାଵିତ୍ରୀ ସମୁପାସିତା। ସ୍ଵପତ୍ନୀହସ୍ତଦତ୍ତେନ ପୌଷ୍କରେଣ ଜଲେନ ତୁ
ଯେଉଁମାନେ ପୁଷ୍କରରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରି, ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କର ହାତରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପୁଷ୍କର ପାତ୍ରର ଜଳରେ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ଭୃଂଗାରେଣ ଵରେଣୈଵ ମୃଣ୍ମଯେନାପି ଶଂକର। ଆନୀଯ ତଜ୍ଜଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସଂଧ୍ଯୋପାସ୍ତିର୍ଦିନକ୍ଷଯେ
ଲୋହା, ପିତଳ କିମ୍ବା ମାଟିର ପାତ୍ରରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳ ଆଣି, ଦିନ ଶେଷରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରିଲେ—
ସମାଧିନା ସମାଧେଯା ସପ୍ରାଣାଯାମପୂର୍ଵିକା। ତସ୍ଯାଂ କୃତାଯାଂ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ହରାଦ୍ଯ ମେ
ଏହି ପୂଜା ସମାଧି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରାଣାୟାମ ପୂର୍ବକ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା କରିଲେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ, ହରା, ମୋଠୁ ଶୁଣ।
ତେନ ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି ଭଵେତ୍ସଂଧ୍ଯା ସୁଵଂଦିତା। ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ସ୍ନାନେ ଦାନେ ଦଶଗୁଣଂ ତଥା
ଏହା କରିଲେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରାଯାଇଥିବା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ; ସ୍ନାନ ଓ ଦାନରେ ଏହା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳର ଦଶଗୁଣା ଦେଇଥାଏ।
ଉପଵାସେପ୍ଯନଂତଂ ଚ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମଯାନଘ। ସାଵିତ୍ର୍ଯାଃ ପୁରତୋ ଯସ୍ତୁ ଦଂପତ୍ଯୋର୍ଭୋଜନଂ ଦଦେତ୍
ଉପବାସ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପୁଣ୍ୟ ଅନେକ, ମୁଁ ନିଜେ କହିଛି, ଅପରାଧହୀନ। ଯେଉଁଠି ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦିଏ—
ତେନାହଂ ଭୋଜିତସ୍ତତ୍ର ଭଵାମୀହ ନ ସଂଶଯଃ। ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଭୋଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଭୋଜିତସ୍ତେନ କେଶଵଃ
ସେଠାରେ ମୁଁ ଭୋଜିଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱିତୀୟ ଦମ୍ପତିକୁ ଭୋଜନ ଦିଏ, ସେଠାରେ କେଶବ ଭୋଜିଯାନ୍ତି।
ଲକ୍ଷ୍ମୀସହାଯୋ ଵରଦୋ ଵରାଂସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି। ଉମାସହାଯସ୍ତାର୍ତୀଯେ ଭୋଜିତୋସି ନ ସଂଶଯଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହ ଥିବା, ଦାନଦାତା ତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ଦାନ ଦେଇଥାଏ; ତୃତୀୟ ଦମ୍ପତିକୁ ଭୋଜନ ଦିଲେ, ଉମାଙ୍କ ସହ ତୁମେ ଭୋଜିଯାଉଛ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅଥଵା ଯା କୁମାରୀଣାଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଭୋଜନମ୍। ତସ୍ଯାଃ କୁଲେ ଭଵେଦ୍ଵଂଧ୍ଯା ନ କଦାଚିଚ୍ଚ ଦୁର୍ଭଗା
କିମ୍ବା ଯଦି କିଏ କୁମାରୀମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସହ ଭୋଜନ ଦିଏ, ତାଙ୍କର କୁଳରେ କେବେ ବନ୍ଧ୍ୟା ନ ହେବେ, କେବେ ଦୁଃଭାଗ୍ୟ ନ ହେବେ।
ନ କନ୍ଯା ଜନନୀ କ୍ଵାପି ନ ଭର୍ତୁର୍ଯା ନ ଵଲ୍ଲଭା। ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ସାଵିତ୍ର୍ଯଗ୍ରେ ତୁ ଭୋଜନମ୍
କେବେ କୌଣସି କନ୍ୟା ଜନନୀ ବିହୀନ ହେବେ ନାହିଁ, କେବେ ନିଜ ପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନ ହେବେ। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭୋଜନ ଦିଅ।
ପାରତ୍ରମୈହିକଂ ଵାପି କାମଯଦ୍ଭିର୍ନରୈଃ ସଦା। ଦାତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵଦା ଭୀଷ୍ମ କଟୁତୈଲଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକର ଫଳ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ସଦା ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ, ଭୀଷ୍ମ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତେଲ ଦେବା ରହିବା ଉଚିତ।
ନ ଚାମ୍ଲଂ ନ ଚ ଵୈ କ୍ଷାରଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଭୋଜ୍ଯଂ କଦାଚନ। ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ପଂଚପ୍ରକାରଂ ଚ ରସୈଃ ସର୍ଵୈସ୍ସୁସଂସ୍କୃତମ୍
ମହିଳାମାନେ କେବେ ଖଟା କିମ୍ବା ଖାରା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଖାଦ୍ୟ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ହେବା ଉଚିତ, ସମସ୍ତ ରସରେ ଭଲ ଭାବରେ ପକାଯିବା।
ଘୃତପୂର୍ଯଃ ସୁପକ୍ଵାଶ୍ଚ ବହୁକ୍ଷୀରସମନ୍ଵିତାଃ। ଶିଖରିଣୀ ତଥା ପେଯା ଦଧିକ୍ଷୀରସମନ୍ଵିତା
ଘୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭଲ ଭାବରେ ପକାଯିବା, ବହୁ ଦୂଧ ଦିଆଯିବା; ଏହିପରି ଶିଖରିଣୀ ଓ ଦହି ଦୂଧ ମିଶିଥିବା ପାନୀୟ।
ଆହ୍ଲାଦକାରିଣୀ ପୁଂସାଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଚାତୀଵ ଵଲ୍ଲଭା। ଧନଧାନ୍ଯାଂ ଜନୋପେତଂ ନାରୀଣାଂ ଚ ଶତାକୁଲମ୍
ଏହା ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ବିଶେଷ ପ୍ରିୟ ହୋଇଥାଏ; ଘର ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯିବ, ନାରୀମାନେ ଶତାଧିକ ସହ ରହିବେ।
ପୂପକଂ ଶଷ୍କୁଲଂ ତସ୍ଯାଂ ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ନ ଜ୍ଵରୋ ନ ଚ ସଂତାପୋ ନ ଦୁଃଖଂ ନ ଵିଯୋଗିତା
ପୂପ ଓ ଶଶ୍କୁଳା ଏଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କେବେ ଜ୍ୱର, କେବେ ଦୁଃଖ, କେବେ ବିୟୋଗ ହେବେ ନାହିଁ।
ଅସୌ ତାରଯତେ ସ୍ଵାନାଂ କୁଲାନାମେକଵିଂଶତିଂ। ବଂଧୁଭିଶ୍ଚ ସୁତୈଶ୍ଚୈଵ ଦାସୀଦାସୈରନଂତକୈଃ
ସେ ନିଜ କୁଳର ଏକୋଇଶ ପିଢିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥାଏ, ଆପଣ ବନ୍ଧୁ, ପୁଅ, ଏବଂ ଅନେକ ଦାସୀ ଦାସ ସହ।
ପୂରିତଂ ଚ କୁଲଂ ତସ୍ଯାଃ ପୂରିକାଂ ଯା ପ୍ରଦାସ୍ଯତି। ଏଧତେ ଚ ଚିରଂ କାଲଂ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍
ଯିଏ ସେଇ ପୁରିକା ଦେଉଛନ୍ତି, ସେ ଜଣେ ଜଣାର ପରିବାର ପୁରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସହିତ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଥାଏ।
କୁଲଂ ଚ ସକଲଂ ତସ୍ଯ ଶଷ୍କୁଲଂ ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି। ପୁତ୍ରିଣ୍ଯୋ ଵୈ ଦୁହିତରୋ ବଂଧୁଭିଃ ସହିତଂ କୁଲମ୍
ଯିଏ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବାରକୁ ଶଶ୍କୁଳା ଦେଉଛନ୍ତି, ସେଇ ପରିବାର ଝିଅମାନେ ଓ ଆପଣଙ୍କର ନିକଟାତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଶୁଭ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଏ।