ଇଂଦ୍ରପୁର୍ଯାଂ ଦେଵନାଥୋ ଦ୍ଯୂତପାଯାଂ ପୁରଂଦରଃ। ହଂସଵାହସ୍ତୁ ଲଂବାଯାଂ ଚଂଡାଯାଂ ଗରୁଡପ୍ରିଯଃ
ଇନ୍ଦ୍ରପୁରରେ ଦେବନାଥ, ଦ୍ୟୂତପାରେ ପୁରନ୍ଦର। ଲମ୍ବାରେ ହଂସବାହନ ଏବଂ ଚଣ୍ଡାରେ ଗରୁଡ଼ ପ୍ରିୟ।
ମହୋଦଯେ ମହାଯଜ୍ଞଃ ସୁଯଜ୍ଞୋ ଯଜ୍ଞକେତନେ। ସିଦ୍ଧିସ୍ମରେ ପଦ୍ମଵର୍ଣଃ ଵିଭାଯାଂ ପଦ୍ମବୋଧନଃ
ମହୋଦୟରେ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ, ସୁଯଜ୍ଞରେ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞ। ଯଜ୍ଞକେତନରେ ଯଜ୍ଞର ଚିହ୍ନ, ସିଦ୍ଧିସ୍ମରେ ପଦ୍ମବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ବିଭାରେ ପଦ୍ମଜାଗ୍ରତି।
ଦେଵଦାରୁଵନେ ଲିଂଗଂ ମହାପତ୍ତୌ ଵିନାଯକଃ। ତ୍ର୍ଯଂବକୋ ମାତୃକାସ୍ଥାନେ ଅଲକାଯାଂ କୁଲାଧିପଃ
ଦେବଦାରୁବନରେ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ମହାପତ୍ତାରେ ବିନାୟକ ଅଛନ୍ତି, ତ୍ରୟମ୍ବକରେ ମାଆଁମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନରେ ଠାରୁଛନ୍ତି, ଅଲକାରେ କୁଳର ମୁଖ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ତ୍ରିକୂଟେ ଚୈଵ ଗୋନର୍ଦଃ ପାତାଲେ ଵାସୁକିସ୍ତଥା। ପଦ୍ମାଧ୍ଯକ୍ଷଶ୍ଚ କେଦାରେ କୂଷ୍ମାଂଡେ ସୁରତପ୍ରିଯଃ
ତ୍ରିକୂଟରେ ଗୋନର୍ଦ୍ଦ ଅଛନ୍ତି, ପାତାଳରେ ଭି ଭାସୁକି ଅଛନ୍ତି, କେଦାରରେ ପଦ୍ମାଧ୍ୟକ୍ଷ ଅଛନ୍ତି, କୂଷ୍ମାଣ୍ଡରେ ସୁରତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି।
କୁଂଡଵାପ୍ଯାଂ ଶୁଭାଂଗସ୍ତୁ ସାରଣ୍ଯାଂ ତକ୍ଷକସ୍ତଥା। ଅକ୍ଷୋଟେ ପାପହା ଚୈଵ ଅଂବିକାଯାଂ ସୁଦର୍ଶନଃ
କୁଣ୍ଡବାପୀରେ ଶୁଭାଙ୍ଗ ଅଛନ୍ତି, ସାରଣ୍ୟରେ ଟକ୍ଷକ ଅଛନ୍ତି, ଅକ୍ଷୋଟରେ ପାପ ହରିବା ଅଛନ୍ତି, ଅମ୍ବିକାରେ ସୁଦର୍ଶନ ଅଛନ୍ତି।
ଵରଦାଯାଂ ମହାଵୀରଃ କାଂତାରେ ଦୁର୍ଗନାଶନଃ। ଅନଂତଶ୍ଚୈଵ ପର୍ଣାଟେ ପ୍ରକାଶାଯାଂ ଦିଵାକରଃ
ବରଦାରେ ମହାବୀର ଅଛନ୍ତି, କାନ୍ତାରରେ ଦୁର୍ଗ ନାଶ କରୁଥିବା ଅଛନ୍ତି, ପର୍ଣ୍ଣାଟରେ ଅନନ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ପ୍ରକାଶାରେ ଦିବାକର ଅଛନ୍ତି।
ଵିରାଜାଯାଂ ପଦ୍ମନାଭଃ ସ୍ଵରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ଵୃକସ୍ଥଲେ। ମାର୍କଂଡୋ ଵଟକେ ଚୈଵ ଵାହିନ୍ଯାଂ ମୃଗକେତନଃ
ବିରାଜାରେ ପଦ୍ମନାଭ ଅଛନ୍ତି, ବୃକସ୍ଥଳରେ ସ୍ୱରୁଦ୍ର ଅଛନ୍ତି, ବଟକରେ ମାର୍କଣ୍ଡ ଅଛନ୍ତି, ବାହିନୀରେ ମୃଗକେତନ ଅଛନ୍ତି।
ପଦ୍ମାଵତ୍ଯାଂ ପଦ୍ମଗୃହୋ ଗଗନେ ପଦ୍ମକେତନଃ। ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ସ୍ଥାନଶତଂ ମଯା ତେ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ପଦ୍ମାବତୀରେ ପଦ୍ମଗୃହ ଅଛି, ଆକାଶରେ ପଦ୍ମକେତନ ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ଏକଶେ ଆଠି ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ କହିଦେଲି।
ଯତ୍ର ଵୈ ମମ ସାଂନିଧ୍ଯଂ ତ୍ରିସଂଧ୍ଯଂ ତ୍ରିପୁରାଂତକ। ଏତେଷାମପି ଯସ୍ତ୍ଵେକଂ ପଶ୍ଯତେ ଭକ୍ତିମାନ୍ନରଃ
ଯେଉଁଠି ମୋର ସାନିଧ୍ୟ ଅଛି, ହେ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ, ଦିନର ତିନି ସମୟରେ ଯଦି କୌଣସି ଭକ୍ତିଶୀଳ ମଣିଷ ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ଦେଖେ—
ସ୍ଥାନଂ ସୁଵିରଜଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ମୋଦତେ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ। ମାନସଂ ଵାଚିକଂ ଚୈଵ କାଯିକଂ ଯଚ୍ଚ ଦୁଷ୍କୃତମ୍
ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ଥାନ ପାଇଁ ସେ ଅନେକ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ କରେ; ମନ, କଥା କିମ୍ବା ଦେହ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କୃତି—
ତତ୍ସର୍ଵଂ ନାଶମାଯାତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା। ଯସ୍ତ୍ଵେତାନି ଚ ସର୍ଵାଣି ଗତ୍ଵା ମାଂ ପଶ୍ଯତେ ନରଃ
ସେଗୁଡିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯଦି କେହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ମୋତେ ଦେଖେ—
ଭଵତେ ମୋକ୍ଷଭାଗୀ ଚ ଯତ୍ରାହଂ ତତ୍ର ଵୈ ସ୍ଥିତଃ। ପୁଷ୍ପୋପହାରୈର୍ଧୂପୈଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ତର୍ପଣୈଃ
ସେ ମୋକ୍ଷ ପାଇବାର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ, କାରଣ ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଅଛି, ସେଠି ସେ ରହେ; ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି କରାଇ—
ଧ୍ଯାନେନ ଚ ସ୍ଥିରେଣାଶୁ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ପରମେଶ୍ଵରଃ। ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଚାଗ୍ର୍ଯମଂତେ ମୋକ୍ଷଫଲଂ ତଥା
ଦୃଢ଼ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ରେ ପରମେଶ୍ୱର ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ।
ସ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମାସାଦ୍ଯ ତତ୍କାଲଂ ତତ୍ର ତିଷ୍ଠତି। ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟୌ ଭଵେଦ୍ଦେଵୋ ଵୈରାଜାନାଂ ମହାତପାଃ
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠି ଏକ ସମୟ ରହେ; ପୁନି ସୃଷ୍ଟିରେ ବୈରାଜ ମହାତପସ୍ବୀ ଦେବତା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦି ପାପାନି ଇହଲୋକେ କୃତାନ୍ଯପି। ଅକାମତଃ କାମତୋ ଵା ତାନି ନଶ୍ଯଂତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ଏହି ଲୋକରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ପାପ ଚାହେଁ ଚେଷ୍ଟାରେ କିମ୍ବା ଅଚେତନରେ ହେଉ, ସେଗୁଡିକ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଇହଲୋକେ ଦରିଦ୍ରୋ ଯୋ ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯୋଥଵା ପୁନଃ। ସ୍ଥାନେଷ୍ଵେତେଷୁ ଵୈ ଗତ୍ଵା ମାଂ ପଶ୍ଯତି ସମାଧିନା
ଏହି ଲୋକରେ ଯଦି କେହି ଦରିଦ୍ର କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ହରାଇଛି, ସେ ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ଯାଇ ଏକାଗ୍ରତାରେ ମୋତେ ଦେଖେ—
କୃତ୍ଵା ପୂଜୋପହାରଂ ଚ ସ୍ନାନଂ ଚ ପିତୃତର୍ପଣମ୍। କୃତ୍ଵା ପିଂଡପ୍ରଦାନଂ ଚ ସୋଚିରାଦ୍ଦୁଃଖଵର୍ଜିତଃ
ପୂଜା, ଉପହାର, ସ୍ନାନ ଓ ପିତୃତର୍ପଣ କରି, ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରି, ସେ ଶୀଘ୍ର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଏକଚ୍ଛତ୍ରୋ ଭଵେଦ୍ରାଜା ସତ୍ଯମେତନ୍ନ ସଂଶଯଃ। ଇହ ରାଜ୍ଯାନି ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ
ସେ ଏକ ଛତା ତଳେ ରାଜା ହୁଏ—ଏହା ସତ୍ୟ, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏଠି ରାଜ୍ୟ, ସୌଭାଗ୍ୟ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ—
ଭଵଂତି ଵିଵିଧାସ୍ତସ୍ଯ ଯୈର୍ଯାତ୍ରା ପୁଷ୍କରେ କୃତା। ଇଦଂ ଯାତ୍ରାଵିଧାନଂ ଯଃ କୁରୁତେ କାରଯେତ ଵା
ପୁଷ୍କର ଯାତ୍ରା କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଭାଗ୍ୟ ମିଳେ; ଯିଏ ଏହି ଯାତ୍ରା ପ୍ରକ୍ରିୟା କରେ କିମ୍ବା କରାଏ—
ଶୃଣୋତି ଵା ସ ପାପୈସ୍ତୁ ସର୍ଵୈରେଵ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ। ଅଗମ୍ଯାଗମନଂ ଯେନ କୃତଂ ଜାନାତି ମାନଵଃ
କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଯଦି କେହି ଅନୁଚିତ କାମ କରିଛି ବୋଲି ଜାଣେ—
ବ୍ରହ୍ମକ୍ରିଯାଯା ଲୋପେନ ବହୁଵର୍ଷକୃତେନ ଚ। ଯାତ୍ରାଂ ଚେମାଂ ସକୃତ୍କୃତ୍ଵା ଵେଦସଂସ୍କାରମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯଦି କିଏ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ବ୍ରହ୍ମା କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ଭୁଲି ଯାଇଥିବେ, ଏହି ଯାତ୍ରାକୁ ଏକବାର କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ବେଦର ପବିତ୍ରତା ଲାଭ କରିପାରିବେ।
କିମତ୍ର ବହୁନୋକ୍ତେନ ଇଦମସ୍ତୀହ ଶଂକର। ଅପ୍ରାପ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ତେନ ପାପଂ ଚାପି ଵିନଶ୍ଯତି
ଏଠାରେ ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ଶଙ୍କର। ଏଠାରେ ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଜିନିଷ ମିଳିଯାଏ, ଏବଂ ପାପ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ସର୍ଵଯଜ୍ଞଫଲୈସ୍ତୁଲ୍ଯଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥଫଲପ୍ରଦମ୍। ସର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ଵେଦାନାଂ ସମାପ୍ତିସ୍ତେନ ଵୈ କୃତା
ଏହା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସମାନ ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଏହା କରିଲେ ସମସ୍ତ ବେଦର ଉପସମାପ୍ତି ହୋଇଯାଏ।
ଯୈଃ କୃତ୍ଵା ପୁଷ୍କରେ ସଂଧ୍ଯାଂ ସାଵିତ୍ରୀ ସମୁପାସିତା। ସ୍ଵପତ୍ନୀହସ୍ତଦତ୍ତେନ ପୌଷ୍କରେଣ ଜଲେନ ତୁ
ଯେଉଁମାନେ ପୁଷ୍କରରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରି, ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କର ହାତରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପୁଷ୍କର ପାତ୍ରର ଜଳରେ ପୂଜା କରନ୍ତି—
ଭୃଂଗାରେଣ ଵରେଣୈଵ ମୃଣ୍ମଯେନାପି ଶଂକର। ଆନୀଯ ତଜ୍ଜଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସଂଧ୍ଯୋପାସ୍ତିର୍ଦିନକ୍ଷଯେ
ଲୋହା, ପିତଳ କିମ୍ବା ମାଟିର ପାତ୍ରରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳ ଆଣି, ଦିନ ଶେଷରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରିଲେ—
ସମାଧିନା ସମାଧେଯା ସପ୍ରାଣାଯାମପୂର୍ଵିକା। ତସ୍ଯାଂ କୃତାଯାଂ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ହରାଦ୍ଯ ମେ
ଏହି ପୂଜା ସମାଧି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରାଣାୟାମ ପୂର୍ବକ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା କରିଲେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ, ହରା, ମୋଠୁ ଶୁଣ।
ତେନ ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି ଭଵେତ୍ସଂଧ୍ଯା ସୁଵଂଦିତା। ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ସ୍ନାନେ ଦାନେ ଦଶଗୁଣଂ ତଥା
ଏହା କରିଲେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରାଯାଇଥିବା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ; ସ୍ନାନ ଓ ଦାନରେ ଏହା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳର ଦଶଗୁଣା ଦେଇଥାଏ।
ଉପଵାସେପ୍ଯନଂତଂ ଚ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ମଯାନଘ। ସାଵିତ୍ର୍ଯାଃ ପୁରତୋ ଯସ୍ତୁ ଦଂପତ୍ଯୋର୍ଭୋଜନଂ ଦଦେତ୍
ଉପବାସ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପୁଣ୍ୟ ଅନେକ, ମୁଁ ନିଜେ କହିଛି, ଅପରାଧହୀନ। ଯେଉଁଠି ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦିଏ—
ତେନାହଂ ଭୋଜିତସ୍ତତ୍ର ଭଵାମୀହ ନ ସଂଶଯଃ। ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଭୋଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଭୋଜିତସ୍ତେନ କେଶଵଃ
ସେଠାରେ ମୁଁ ଭୋଜିଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱିତୀୟ ଦମ୍ପତିକୁ ଭୋଜନ ଦିଏ, ସେଠାରେ କେଶବ ଭୋଜିଯାନ୍ତି।
ଲକ୍ଷ୍ମୀସହାଯୋ ଵରଦୋ ଵରାଂସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି। ଉମାସହାଯସ୍ତାର୍ତୀଯେ ଭୋଜିତୋସି ନ ସଂଶଯଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହ ଥିବା, ଦାନଦାତା ତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ଦାନ ଦେଇଥାଏ; ତୃତୀୟ ଦମ୍ପତିକୁ ଭୋଜନ ଦିଲେ, ଉମାଙ୍କ ସହ ତୁମେ ଭୋଜିଯାଉଛ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।