ପଦ୍ମପୁରାଣମ୍

विहाय मूर्च्छां संचित्य विष्णुं बाणैर्जघान सः । ततः क्रुद्धेन हरिणा स क्षितौ पातितो व्यसुः

ମୂର୍ଛା ଛାଡି ହୁଅଇ କାଳନେମି ପୁନଃ ଶୁଧ୍ଧି ଆସି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ହରି ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପକେଇ ଜୀବନ ନେଇଦେଲେ।

राजन्जघान संचिंत्य राहुं खड्गेन चंद्रमाः । राहुस्तु तं परित्यज्य तदा सूर्यमधावत

ରାଜା, ଚନ୍ଦ୍ର ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି ଖଡ଼ାରେ ରାହୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ରାହୁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ଏବେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।

सहस्राशुं रणे जित्वा राहुश्चंद्रमधावत । जघान तं च खङ्गेन समरे रजनीपतिः

ରାହୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜିତି ତାଙ୍କୁ ଖୁବ ତେଜରେ ଦୌଡ଼ିଗଲେ; ହେଲେ ରାତିର ନାଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଖଡ଼ାରେ ରାହୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

सैंहिकेयांगकाठिन्यात्खङ्गं चूर्णमभूत्तदा । जघान मुष्टिना गाढं कठिनेन विधुंतुदः

ସିଂହିକେୟଙ୍କ ଶରୀରର କଠିନତାରେ ଖଡ଼ା ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ମୁଷ୍ଟିରେ ଜୋରଦାର ଆଘାତ କଲେ।

चंद्रमुत्थाप्य तं कंठे धृत्वा वेगान्महामृधे । गिलित्वा राहुणा चंद्रोप्युद्गीर्णश्च ततः पुनः

ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଉଠାଇ ଗଲେ, ଗଳାରେ ଧରି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ବେଗରେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଗିଳିଲେ, ପରେ ପୁନଃ ମୁହଁରୁ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ।

मृगं स्वचिह्नमुरसि निधाय विससर्ज ह । स उच्चैःश्रवसं गृह्य हयरत्नं विधुंतुदः

ନିଜ ଚିହ୍ନ — ମୃଗ — ଛାତିରେ ରଖି ଚନ୍ଦ୍ର ଚାଲିଗଲେ; ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଉଚ୍ଚৈଃଶ୍ରବାସ, ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଣି, ଧରିଲେ।

जालंधरांतिकं नीत्वा भक्त्या तस्मै न्यवेदयत् । दुर्वारणो रणे क्रुद्धस्तं यमं गदया हनत्

ତାଙ୍କୁ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇ ଭକ୍ତିରେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରିହାର୍ୟ ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ଜଣେ ଯମଙ୍କୁ ଗଦାରେ ଆଘାତ କଲେ।

निशितैर्मार्गणैर्भिन्नः शक्रपुत्रेण चाहवे । धृत्वा जयंतं संह्रादः परिघाघातमूर्च्छितम्

ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସଂହ୍ରାଦ ଆଘାତିତ ହେଲେ; ସଂହ୍ରାଦ ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ ଧରିଲେ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ପରିଘରେ ଆଘାତିତ ହୋଇ ମୂର୍ଛିତ ହେଇଥିଲେ।

ऐरावतं समारुह्य ययौ जालंधरं प्रति । हतवांश्चैव गदया निह्रादं धनदो रणे

ଏଇରାବତ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନର ନାଥ ଗଦାରେ ନିହ୍ରାଦଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।

रुद्रास्त्रिशूलनिर्घातैर्निशुंभं जघ्नुरोजसा । निशुंभो बाणजालैश्च पीडयामास तानति

ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳର ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ନିଶୁମ୍ଭ ଶକ୍ତିରେ ମାରିଦେଲେ; ନିଶୁମ୍ଭ ତାଙ୍କୁ ବାଣର ଝଡ଼ରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ।

शुंभासुरो देवगणान्पूरयामास मार्गणैः । मृत्युं मायामय मयो बद्ध्वा पाशैर्निनायतम्

ଶୁମ୍ଭ ଦେବମାନଙ୍କୁ ବାଣରେ ଭରିଦେଲେ; ମାୟା, ମାୟାର ନାୟକ, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧି ନେଇଗଲେ।

ददौ जालंधरायासौ पौलोम्ने सोऽपि सिंधवे । अब्धिना च मुखे क्षिप्तो लोको जीवतु निर्भयः

ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କୁ ଦେଲେ; ପୁଲୋମାପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଲେ; ସମୁଦ୍ରର ମୁହଁରେ ପକେଇ ଦେବାରେ, ଜଗତ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ବଞ୍ଚିପାରିଲା।

बद्ध्वा च नमुचिं पाशैर्वासवोऽपि रसातलम् । निन्ये विश्वस्य हंतारं अथ जालंधरो ययौ

ଇନ୍ଦ୍ର ନମୁଚିଙ୍କୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧି ତାଙ୍କୁ ପାତାଳକୁ ନେଇଗଲେ; ପରେ ବିଶ୍ବର ନାଶକ ଜାଲନ୍ଧର ଆଗେଇଲେ।

अथेंद्रबलयोर्युद्धमभूद्राजन्सुदारुणम् । बलांगरोचिषो भांति दिशो दश रवेरिव

ତାପରେ, ରାଜା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବଳାଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ବଳାଙ୍କ ଶରୀରର ଆଲୋକ ଦଶ ଦିଶାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଲା।

सर्वाण्यस्त्राणि शक्रस्य शीर्णान्यंगे बलस्य च । बलीयसा बलेनेंद्रो मुद्गरेण हतो हृदि

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ବଳାଙ୍କ ଅଂଗ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଇନ୍ଦ୍ର ଅଧିକ ଶକ୍ତିରେ ମୁଦ୍ଗରରେ ବଳାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଆଘାତ କଲେ।

ननादेंद्रस्ततो भीमं तच्छ्रुत्वा स बलोहसत् । हसतस्तस्य निश्चेरुर्मुखतो मौक्तिकानि च

ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ; ଏହା ଶୁଣି ବଳା ହସିଲେ, ହସିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ମୁହଁରୁ ମୁକ୍ତା ପଡ଼ିଗଲା।

तस्यांगस्याभिलाषेण न युद्धमकरोत्तदा । तुष्टाव वासवोऽत्यर्थं तं बलं बलसागरम्

ତାଙ୍କ ଶରୀର ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ସେ ଏବେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେନାହିଁ; ଇନ୍ଦ୍ର ବଳା, ଶକ୍ତିର ସାଗର, ତାଙ୍କୁ ଅତି ଖୁସିରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।

वरं वृणु सुरश्रेष्ठेत्युक्तः प्राह बलं प्रति । यदि तुष्टोऽसि दैत्येश स्वं वपुर्दातुमर्हसि

ଯେତେବେଳେ 'ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର' ବୋଲି କୁହାଗଲା, ବଳା କହିଲେ, 'ଯଦି ଆପଣ ମୋ ପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଦେତ୍ୟମହାରାଜ, ତେବେ ଆପଣ ନିଜର ଦେହ ମୋତେ ଦେବା ଉଚିତ।'

तदिंद्र वचनं श्रुत्वा भित्त्वा शस्त्रैर्गृहाण माम् । इत्युवाच बलं सोऽपि किमदेयं महात्मनाम्

ଏହି କଥା ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, 'ମୋତେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କରି ଧରିନିଅ।' ବଳା ମଧ୍ୟ କହିଲେ, 'ମହାତ୍ମାମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଦେଇପାରିବା ଅସମ୍ଭବ କି?'

सस्मारितो मातलिना वज्रेणांगं जघान तत् । तेन वज्रप्रहारेण बलांगं तद्व्यशीर्यत

ମାତଳିଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଳାଙ୍କ ଦେହକୁ ଆଘାତ କଲେ; ଏହି ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ବଳାଙ୍କ ଦେହ ଭାଗିଗଲା।

बलांगस्यैकभागस्तु पपात कनकाचले । तुहिनाद्रौ द्वितीयस्तु तृतीयो गोनगेऽपतत्

ବଳାଙ୍କ ଦେହର ଏକ ଭାଗ ସୁନା ପାହାଡ଼ରେ ପଡିଲା; ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ହିମପାହାଡ଼ରେ; ତୃତୀୟ ଭାଗ ଗୋଣଗ ପାହାଡ଼ରେ ପଡିଲା।

चतुर्थो देवनद्यां च पंचमो मंदरे तथा । वज्राकरे पपातांशः षष्ठश्च विजयांगजः

ଚତୁର୍ଥ ଭାଗ ଦେବନଦୀରେ ପଡିଲା, ପଞ୍ଚମ ମାଣ୍ଡର ପାହାଡ଼ରେ; ଏକ ଅଂଶ ବଜ୍ରାକରରେ ପଡିଲା; ଷଷ୍ଠ ଭାଗ ଭିଜୟାଙ୍ଗଜ ହେଲା।

तस्य जातिविशुद्धस्य परिशुद्धेन कर्मणा । कायस्यावयवाः सर्वे रत्नबीजत्वमागताः

ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମ ଓ ପରିଶୁଦ୍ଧ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ବଳାଙ୍କ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଶ ରତ୍ନର ବୀଜ ହେଇଗଲା।

वज्रादस्थिकणाः कीर्णाः षट्कोणा मणयोऽभवन् । अक्षिभ्यामिन्द्रनीला वै माणिक्यं श्रुतिसंभवम्

ବଜ୍ରର ହାଡ଼ ଖଣ୍ଡ ଛଅ କୋଣା ରତ୍ନ ହେଲା; ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, କାନରୁ ମାଣିକ ଉପଜିଲା।

क्षतजात्पद्मरागाः स्युः मेदसो मरकतास्तथा । प्रवालानि च जिह्वातो दंता मुक्तास्तथाभवन्

ତାଙ୍କ ରକ୍ତରୁ ପଦ୍ମରାଗ ରତ୍ନ ହେଲା, ମେଦରୁ ମରକତ ଉପଜିଲା; ଜିହ୍ୱାରୁ ପ୍ରବାଳ ଓ ଦାନ୍ତରୁ ମୁକ୍ତା ହେଲା।

मज्जोद्भवं मरकतं गारुत्मतमभून्नसा । कांस्यं पुरीषं रजतं वीर्यं ताम्रं च मूत्रजम्

ମଜ୍ଜାରୁ ଉପଜିଥିବା ମରକତ ନାକରେ ଗାରୁତ୍ମତ ହେଲା; ପୂତିରୁ କାଂସା, ଶୁକ୍ରରୁ ଚାନ୍ଦି, ମୁତ୍ରରୁ ତାମ୍ବା ହେଲା।

अंगस्योद्वर्तनाज्जातं पित्तलं ब्रह्मवीतिकाः । नादाद्वैदूर्यमुत्पन्नं रत्नं चारुतरं तथा

ଦେହ ଉଘାଡ଼ିବାରୁ ପିତଳ ଓ ବ୍ରହ୍ମବୀତିକା ରତ୍ନ ଉପଜିଲା; ଶବ୍ଦରୁ ବୈଦୂର୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଏକ ସୁନ୍ଦର ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

नखेभ्यः कनकोत्पत्ती रुधिराच्च रसोद्भवः । मेदसः स्फटिकं जातं प्रवालं मांससंभवम्

ନଖରୁ ସୁନା ଉପଜିଲା, ରକ୍ତରୁ ରସ; ମେଦରୁ ସ୍ଫଟିକ ଉପଜିଲା, ମାଂସରୁ ପ୍ରବାଳ ହେଲା।

बलदेहोद्भवान्यासन्रत्नानि पृथिवीतले । पुण्योपचयसंपत्त्या भोक्ष्यंते विमलैर्जनैः

ବଳାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉପଜିଥିବା ରତ୍ନଗୁଡ଼ିକ ପୃଥିବୀରେ ଆସିଗଲା, ଶୁଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗ କରିପାରିବେ।