ଭୀଷ୍ମ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ—“ହେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା କେବେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ? ସେ ସମୟ କ’ଣ ଥିଲା? ବ୍ରହ୍ମା କିଏମାନେ ପୁରୋହିତ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ କ’ଣ କ’ଣ ଦାନ ଲାଭ କରିଥିଲେ? ମୋର ମନରେ ଏହି ପୂର୍ବଜ ଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକତା ଜନ୍ମିଛି, ଆପଣ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ସେ ଘଟଣାମାନେ କିପରି ଘଟିଥିଲେ, ସେଥିରେ କୌଣସି ରୂପାନ୍ତର ନ କରି, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—“ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଛି, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାପତିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟରୁ ଏହି ଆଦେଶ ପାଇଥିଲେ—‘ଜଗତ୍ ସୃଷ୍ଟି କର।’ ତେଣୁ ସେ ପୁଷ୍କରକୁ ଗଲେ, ଯଜ୍ଞ ଉପକରଣ ସଂଗ୍ରହ କଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଅଗ୍ନିଶାଳାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ସେଠାରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସଦା ସଙ୍ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଚାରିଜଣ ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତ—ବ୍ରହ୍ମା, ଉଦ୍ଗାତା, ହୋତୃ ଏବଂ ଅଧ୍ଵର୍ୟୁ—ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁରୋହିତଙ୍କ ପାଇଁ ତିନିଜଣ ସ୍ୱୟଂନିଯୁକ୍ତ ସହାୟ ଥିଲେ—ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାଚ୍ଛଂସୀ, ପୋତା ଏବଂ ଅଗ୍ନୀଧ୍ରା; ଉଦ୍ଗାତାଙ୍କୁ ଆନ୍ୱୀକ୍ଷିକୀ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମୀ; ଉଦ୍ଗାତା, ପ୍ରତ୍ୟୁଦ୍ଗାତା, ପ୍ରତିହର୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ; ହୋତୃଙ୍କୁ ମୈତ୍ରାବରୁଣ, ଅଚ୍ଛାବାକ ଏବଂ ଗ୍ରାବସ୍ତୁତ; ଅଧ୍ଵର୍ୟୁଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତୃ, ନେଷ୍ଟୃ ଏବଂ ଉନ୍ନେତୃ। ଏହିପରି ଚାରିଟି ଦଳ ମୋଟ ସୋଳ (୧୬) ଜଣ ପୁରୋହିତଙ୍କ ବିବରଣୀ ବେଦବେତ୍ତାମାନେ ଦେଇଛନ୍ତି। ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ୩୬୦ଟି ଯଜ୍ଞ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ସବୁଠି ଏହି ପୁରୋହିତଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କରିଥିଲେ। କିଛି ଲୋକ ସଦସ୍ୟ, ତ୍ରିସାମା ଏବଂ ଅଧ୍ଵର୍ୟୁଙ୍କୁ ଅଭିଲାଷା କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନାରଦ, ବ୍ରାହ୍ମଣାଚ୍ଛଂସୀକୁ ଗୌତମ, ପୋତାକୁ ଦେବଗର୍ଭ, ଅଗ୍ନୀଧ୍ରଙ୍କୁ ଦେବଳ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲେ। ଉଦ୍ଗାତା ଥିଲେ ଅଙ୍ଗିରାସ, ପ୍ରତ୍ୟୁଦ୍ଗାତା ପୁଲହ, ପ୍ରତିହର୍ତ୍ରୀ ନାରାୟଣ, ଉତୃ ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ। ହୋତୃ ଭୃଗୁ, ମୈତ୍ର ବସିଷ୍ଠ, ଅଚ୍ଛାବାକ କ୍ରତୁ, ଗ୍ରାବସ୍ତୁତ ଚ୍ୟବନ, ଅଧ୍ଵର୍ୟୁ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପ୍ରତିଷ୍ଠାତୃ ଶିବି, ନେଷ୍ଟୃ ବୃହସ୍ପତି, ଉନ୍ନେତୃ ଶାଂଶପାୟନ, ସଦସ୍ୟ ଧର୍ମ ସହିତ ପୁତ୍ର, ପଉତ୍ର, ସଙ୍ଗୀ। ଏଉଁ ଭାବେ ଭରଦ୍ୱାଜ, ଶମୀକ, ପୁରୁକୁତ୍ସ, ଯୁଗନ୍ଧର, ଏଣକ, ତୀର୍ଣ୍ଣକ, କେଶ, କୁଟପ, ଗର୍ଗ, ବେଦଶିରା, କଣ୍ବ, ମାର୍କଣ୍ଡ, ଗଣ୍ଡି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପଉତ୍ର, ଶିଷ୍ୟ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦିନରାତି ଅବିରତ ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହି ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷରେ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ ହେଲା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଆଯିବାର ସମୟ ଆସିଲା। ପୂର୍ବ ଦିଗର ଦକ୍ଷିଣା ହୋତୃଙ୍କୁ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ଅଧ୍ଵର୍ୟୁଙ୍କୁ, ଉତ୍ତର ଦିଗର ଉଦ୍ଗାତାଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହେଲା। ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ଦାନ ଦେଲେ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପରେ ଏକ ଶତ ଗାଈ ଓ ଅଠଚାଳିଶି ଯଜ୍ଞିକ ପଶୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରେଣୀକୁ ଚବିଶଟି, ତୃତୀୟକୁ ଷୋହଳଟି ଶୁଭ୍ର ଗାଈ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନୀଧ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ଗାଈ ଦାନ ପାଇବେ, ସହିତେ ଗ୍ରାମ, ଦାସୀ ଓ ପଶୁ ଦାନ ହେବ। ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ ପରେ ଏକ ହଜାର ଭୋଜନ ବିତରଣ ହେବ; ଯଜ୍ଞୀ ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପତି ଦାନ କରିବେ—ଏହିପରି ନିୟମ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି। ପୁରୋହିତ ଓ ଉପକର୍ମୀମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦାନ କରିପାରିବେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ—“ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଖୁସି କର, ହେ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳାଘ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ। ସେ ତୁମକୁ ଦେଖି ରୂଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ। ତୁମେ ସଦା ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା କହ, ତୁମର ଭାଷା ନେକ୍ତର ଭଳି ମଧୁର। ଯିଏ ତୁମର କଥା ଶୁଣେ ନାହିଁ, ସେ ତିନି ଲୋକରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏନାହିଁ। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ ଯାଅ, ମୋର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ନେଇଆସ। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଖୁସି ହେବେ। ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମାଧବ, ନିର୍ଭୟ ଯାଅ। ତୁମର ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରଥମେ ଯାଉ, ସେପରେ ତୁମେ ଯାଅ ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଅ। ସେ କଦାପି ତୁମକୁ ଅପ୍ରସନ୍ନ କରିବା କୌଣସି କାମ ନ କରନ୍ତି, ସେ ସଦା ତୁମର ମୁହଁ ଦେଖି କାମ କରନ୍ତି। ଏଭଳି ମଧୁର ଓ ଶୁଭ କଥା ତାଙ୍କୁ କହ, ଯାହାରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ତୁରନ୍ତ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଦୂରରୁ କେଶବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟା ସହିତ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସାବିତ୍ରୀ ଉଠି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନମସ୍କାର କଲେ—“ଦେବୀମାନଙ୍କର ଦେବୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଆପଣ ପତିବ୍ରତା, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବାସ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଦିନରାତି ଆପଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, କୃପା ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହାନ୍ତି। ଯଦି ଆପଣ ମୋର କଥାରେ ବିଶ୍ୱାସ ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସାଖୀ ଭୃଗୁପୁତ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତୁ। ଏହିପରି କଥା କହି, ଶୌରି ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଚରଣକମଳକୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ଦୁଇହାତ ଜୋଡି କହିଲେ—‘ଅପରାଧ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ଦେବୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।