ଏକ ସମୟର କଥା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ର ରୂପରେ ବିଭୂଷିତ, ଚକ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଥିଲେ; ଶଂଖ ରୂପରେ ଶିବଙ୍କୁ, ଶଂଖଧାରୀ ଭାବରେ ହାର୍ଦ୍ଧିକ ନମସ୍କାର ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଶଂଖ ସଉଭାଗ୍ୟ ଓ ଶାନ୍ତି ଆଣିଥାଏ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଦୂତଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଶଂଖଧାରଣ କରିବା ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଥିଲା; ଚାରି ଷସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିବାକୁ ମୁନିମାନେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଯେପରିକି ଦୈନିକ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରାଯାଏ, ଏବଂ ବେଦ ପାଠ ମଧ୍ୟ ଦୈନିକ ହୋଇଥାଏ, ସେପରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଗରମ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ଦୈନିକ ଅବଶ୍ୟକ। ସୁଗନ୍ଧିତ ଚନ୍ଦନ, ବିଶେଷକରି ଗୋପିକା ଚନ୍ଦନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରାଯାଏ, ଏହି ଚିହ୍ନ ଶ୍ରୁତିଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଏହା ବିଶେଷ ଉପଯୁକ୍ତ। ଏହି ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଲେ ଏକ ଚଣ୍ଡାଳ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯଦି ସେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱପୁଣ୍ଡ୍ର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥାଏ। ଏହିପରି ଚଣ୍ଡାଳ ଯଦି ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଧାରଣ କରିଥାଏ, ସେ ଦ୍ବିଜମାନେ ସଦା ସମ୍ମାନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ; ଚଣ୍ଡାଳ ଘରେ ଯେଉଁଠାରେ ତୁଳସୀ ଦେଖାଯାଏ, ଦୂତମାନେ ସେଠାରେ ବାସ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ମିଳୁଥିବା ତୁଳସୀ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଏକ ଦିବ୍ୟ କଥା, ମହାଦେବ କହିଲେ: "ମୁଁ ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲି, ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରତ କଉଣସି, ଯାହା ନିଜ ସନ୍ତାନ ଓ ପୁତ୍ରସ୍ନୁଷା ପ୍ରବୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ସଉଭାଗ୍ୟ ଓ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ?" ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା, ମୁନିମାନଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରତ କଥା କହିବି। ଏକ ମହିଳା ଯଦି ରଜସ୍ୱଳା ଅବସ୍ଥାରେ ଅସୁଧ୍ଧ ହୋଇଯାଏ, ତଥାପି ଏହି ବ୍ରତ କରିଲେ ସେ ବଡ଼ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ବ୍ରତ ପିତୃପୁଜାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, ଏହା ଧର୍ମ, କାମ, ଏବଂ ଅର୍ଥ ସାଧନ କରେ। ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ପୂର୍ବରୁ ଏକ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଦେବଶର୍ମନ, ଯିଏ ବେଦ ପାଠରେ ନିରତ ଥିଲେ। ସେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବା, ଷଡ୍କ୍ରିୟାରେ ନିରତ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜାତି ତାଙ୍କୁ ଆଦର କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ପୁତ୍ର, ଗୋଧନ, ନାତି ଏବଂ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନରେ, ତାଙ୍କ ଘରର ଉପଜ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ପିତା ବିୟୋଗରେ, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖି, ସେ ରାତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସଉଭାଗ୍ୟ ବିତରଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାତ ଆସିଲା, ସେ ବିଭିନ୍ନ ପାତ୍ର ଗଠନ କଲେ, ଏବଂ ନିଜ ଜୀବନୀ ସହ ଏକାଧିକ ପାତ୍ରରେ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ଅଠାର ରସର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଲେ, ଯାହା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରୀତିକର, ଏବଂ ଯଥାପୂର୍ବକ ଅର୍ପଣ କରି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦେଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ବେଦପାଠୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦିନ ମଧ୍ୟାନ୍ହରେ ଆସିଲେ; ଉତ୍ତମ ଦ୍ବିଜମାନେ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କଲେ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାଳରେ ଧୂଳିରେ ମଲିନ ହୋଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭଲଭାବେ ନିଜେ ଧୁଇଲେ, ଏବଂ ଘରକୁ ଯାଇ ନିଜ ନିଜ ଆସନରେ ବସିଲେ। ଦେବଶର୍ମନ ସେମାନେକୁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ, ବିଶେଷ ଭାବେ ମିଠା ଭାତ ସହିତ, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିୟମାନୁସାରେ ଚାଲିଲା, ଭାତ ଗୋଲା ଦେଇ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପାନ, ଦାନ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପୋଷାକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ପିତୃମାନେ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଶେଷ କରି, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ; ସେ ନିଜ ଗୋତ୍ରର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୁକ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ। ନିୟମାନୁସାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ, ରାତିରେ ନିଜ ଝୋପଡି ଦ୍ୱାରରେ ବସିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ପାଣି ଆଣି ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇଲେ; ଏହିପରି ସମୟରେ ଏକ ମହିଳା କୁକୁର ଓ ଏକ ବଳଦ ଏକାଉଁ ଦ୍ୱାରା କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। "ପ୍ରିୟେ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ମୋପାଇଁ ମହିଳା କଣ କରିଛି, ଠିକ୍ ଭାବେ କହିବି, ମୁଁ ଭୁଲ କହିବି ନାହିଁ।" ଏକ ସମୟରେ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୁଁ ପୁଅଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲି; ସେଠାରେ ମୁଁ ଦିଅଁ ଜାଉଥିବା ଦେଖିଲି, ମୁଁ ଦେଖିଲି ସେ ଦୁଧ ପିଉଛି, କିନ୍ତୁ ପରେ ଆଉ ଦେଖିଲି ନାହିଁ। ଦୁଧକୁ ଏକ ସାପ ପିଇଥିଲା, ମୁଁ ଦେଖିଲି; ପରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି ଦିଅଁ ଦୁଧ ପିଲା। ଏହା ସଂପର୍କରେ ମୋ ନିତମିଶ୍ରା ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ନିତମିଶ୍ରା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଖାଦ୍ୟର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିପାରି ନାହିଁ। ବଳଦ କହିଲା: "ଶୁଣ, ମହିଳା କୁକୁର, ମୁଁ ମୋ ଦୁଃଖର କାରଣ କହିବି। ଏହି ଦିନ ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ କଲେ, ମୋ ପୁଅ କ୍ରିୟା କଲେ, ତଥାପି ମୋପାଇଁ କିଛି ଚିନ୍ତା କଲେ ନାହିଁ; କୌଣସି ଜଗାରେ ମୋପାଇଁ ପାଣି କିମ୍ବା ଗ୍ରାସ ଦିଆଯାଇନି। ମୁଁ ଅପରାଧୀ ଓ ଅଭୋକ୍ତା, ପାପ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ବନ୍ଧା ରହିଛି; ଏକ ବିଶେଷ ପୂର୍ବ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ କୁକୁର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ଏହି ସମୟରେ, ଦେବୀ, ଜ୍ଞାନୀ ପୁଅ ସେ କଥା ଶୁଣିଲେ: "ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ପିତା, ଯିଏ ମୋ ଘରରେ ପଶୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ଏବଂ ଏହି ମୋ ମା, ଏଠି କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେ ମହିଳା କୁକୁର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି? ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।" ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାତି ଭରି ଘୁମିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିଲେ। "ମୁଁ ବହୁ ଧର୍ମରେ ନିରତ, ତଥାପି ଏଭଳି ଭାବେ ମୋପାଇଁ କିପରି ଭଲ ହେବ?" ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ଏହି ରାତି ଶେଷରେ ଘୁମିଲେ। ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାତ ଆସିଲା, ସେ ମୁନିମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଶିଷ୍ଠ ସେକୁ ଉତ୍ସାହ ଦେଇ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ। "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଆସିବାର କାରଣ କହ।" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଲେ।