ଋଷିମାନ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନରେ, ବ୍ରହ୍ମାଜୀ ଏହି ଶିଶୁଟିଏ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେବେ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଲେ। ପିତାମହଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି ଶୁଭ ବାଣୀ ଶୁଣି ଋଷିମାନ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଜୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଋଷିମାନ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ତୁମେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ଏହି ଶିଶୁ କିଏ? ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମୋତେ କୁହ।” ତାପରେ, ରାଜନ୍, ଋଷିମାନ୍ୟ ସମସ୍ତ କଥା ବିସ୍ତାରରେ କହିଦେଲେ: “ଏହେ ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଲ୍ପାୟୁ; ଦୟାକରି ଏହି ଶିଶୁଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ କରନ୍ତୁ।” ଯଦିଓ ଏହି ଶିଶୁ ଅଲ୍ପାୟୁ ଥିଲେ, ମୃକଣ୍ଡୁ ଋଷି ତାଙ୍କର ଉପନୟନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ୟୁ, ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ। ପିତା ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ: “ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମହାନ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧ ଦେଖିବୁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ନମସ୍କାର କରିବୁ।” ଏପରି ଦିବ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଶିଶୁ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ ମହାନ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବାରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ। ଏଠାରେ ଶିଶୁଟିଏକୁ କେହି କହିଲେ: “ବାଳକ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଅ।” ଏହି ଆମର ଶବ୍ଦ, ଏବଂ ପିତାମହଙ୍କ ଶବ୍ଦ, ଦୁଇଁଟି କିପରି ସତ୍ୟ ହେବ? ଏପରି ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମାଜୀ କହିଲେ: “ଏହି ପୃଥିବୀ ସବୁଦିନ ସତ୍ୟବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଅବିଚଳିତ ଅଛି।” ସେ ଆଉ କହିଲେ: “ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ମୋ ଆୟୁଷ୍ୟ ସମାନ ହେବ; କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଅବିରତ ରହିବେ।” ଏହିପରି ଭାବେ, ଋଷିମାନ୍ୟମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଜୀଙ୍କ ନିକଟରେ ନିଜ କାମ ସଫଳ କରି, ଶିଶୁଟିଏକୁ ପୃଥିବୀକୁ ପୁନଃ ପଠାଇଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ସେଠାରେ, ପିତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଲେ: “ମୁଁ ଋଷିମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ନିଆଯାଇଥିଲି; ସେଠି ମୋତେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ବର ଦିଆଯାଇଛି, ଏବଂ ପୁନଃ ମୁଁ ମୁକ୍ତି ପାଇଛି। ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଦୂର ହୋଇଛି; କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଅବିରତ ରହିବି। ବ୍ରହ୍ମାଜୀଙ୍କ କୃପାରୁ, ମୁଁ ପୁଷ୍କରକୁ ଯିବି, ତପସ୍ୟା କରିବି। ସେଠି ମୁଁ ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ପିତାମହ, ଚିନ୍ତାମଣି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜିବି, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଆକାଙ୍କ୍ଷା ପୂରଣ ଓ ବିପତ୍ତି ଦୂର ହୁଏ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଦାତା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନ୍ୟଙ୍କ ଶରଣ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି।” ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ମୃକଣ୍ଡୁ ଋଷି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଏବଂ କିଛିକ୍ଷଣ ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଲେ। ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ହୃଦୟରେ ଖୁସି ସହିତ କହିଲେ: “ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ମୋ ଜୀବନ ସଫଳ ହେଲା। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପିତାମହକୁ ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ ହେଉଛି, ସେଇ ତୁମେ ମୋ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ଜନ୍ମିଛ। ଏବେ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଅ, ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଜୀଙ୍କୁ ଦେଖିବା; ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଜୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳେ, ସେଠାରେ ବୟସ୍କତା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ। ସେଠି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସୁଖ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଅକ୍ଷୟ ତପଫଳ ମିଳେ; ତିନିଟି ଦ୍ରୁତ ଚୂଡ଼ା ଓ ତିନିଟି ପବିତ୍ର ସ୍ରୋତ ଅଛି। ଏହିପରି ତିନିଟି ପୁଷ୍କର ଅଛି—ଏହା କାହିଁକି ଏମିତି ହେଲା ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ—ଗୋଟିଏ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ, ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟମ, ଏବଂ ତୃତୀୟଟି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼। ଚୂଡ଼ା ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ସ୍ରୋତ ନାମେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର—ଏହି ତିନି ଦେବତା ସଦା ସେଠି ବସିଥାନ୍ତି। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରୁ, ରାଜନ୍, ପୁଷ୍କର ଅପେକ୍ଷା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିଛି ନାହିଁ; ଏଠାର ଜଳ ଶୁଭ୍ର, ନିର୍ମଳ ଓ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁଷ୍କର ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯିବା ମାର୍ଗ ଦେଖନ୍ତି; ସେଠି ଯିଏ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ, କିମ୍ବା କେବଳ ଏକ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସ କରେ, ସେ ଫଳ ମୁଁ ନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିପାରିଲି ନାହିଁ। ଏହିପରି, ପୁତ୍ର, ତୁମେ ଅସହଜ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରିଛ; ସେଠି ବ୍ରହ୍ମାଜୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହୋଇଛି। ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ମର୍ତ୍ୟ ତୁମ ସମାନ ହେବେନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ମୋ ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଲୋକମାନ୍ୟଙ୍କ ସ୍ଥିତି ଅର୍ଜନ କରିବ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ମାନ୍ୟେ କହନ୍ତି: “ତୁମେ ଯେଉଁ ଲୋକକୁ ଚାହ, ଯାଅ।” ଏଭଳି ମୃକଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ଏକ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା, ଯାହା “ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଆଶ୍ରମ” ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେଠି ସ୍ନାନ କରି ଶୁଭ୍ର ହେଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ବଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଲୋକ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଏ। ଏଉଁବେଳେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷି କହିଲେ: “ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ କଥା କହିବି—କିପରି ମହାପୁଣ୍ୟ ପୁଷ୍କର କ୍ଷେତ୍ର ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଚିତ୍ରକୂଟ ଛାଡ଼ି, ଅତ୍ରି ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏଠି ରାମ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ‘କେଉଁଠି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ମହାମୁନି? କେଉଁଠି ଏମିତି ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଯାଇଲେ ମଣିଷ ନ ଯୋଗୀଙ୍କୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ, ନ ନିଜ ପରିଜନକୁ? ଏହି ଅରଣ୍ୟବାସ, ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ, ଓ ଭାଇ ଭରତଙ୍କୁ ଦୂରେ ଦେଖି ମୋର ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ହେଉଛି।’ ଏହିପରି ରାଘବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଅତ୍ରି ମୁନି ଧ୍ୟାନ କରି, କହିଲେ: ‘ବହୁତ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ରଘୁବଂଶ ଭୂଷଣ! ମୋ ପିତା ପୁଷ୍କର ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ସେଠି ଦୁଇଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହାକୁ ବଳିପର୍ବତ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତିନିଟି ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡ ଅଛି—ଏକ ପ୍ରଥମ, ଏକ ମଧ୍ୟମ, ଏକ ବଡ଼। ସେଠି ଯାଇ, ଦଶରଥଙ୍କୁ ପିତୃତର୍ପଣ କର; ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।