ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମହାନଦୀ ପାଖକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଆଦେଶ ମିଳିଲା ପରେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହିତ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସରସ୍ୱତୀ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ। ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବସରସ୍ୱତୀର ଜଳ ପାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ହେଉଛନ୍ତି—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେପରି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ଏହି ପୂର୍ବସରସ୍ୱତୀ ଏଠାରେ ଚିନ୍ତାମଣି ଭଳି ମନୋରଥ ପୂରଣ କରେ। ଏହି ମହାନଦୀ ଏପରି ମନୋରଥ ପୂରଣର କାରଣ। ପ୍ରଥମେ ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ, ତାପରେ ପଶ୍ଚିମ ମୁହଁ କଲେ। ସେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଯାଅ, ମୋତେ ଭୁଲିନିଅ, ମୁଁ ଯେପରି ଆସିଥିଲି, ସେପରି ଫେରିଆସ।” ଏହିପରି ଘଟଣା ଦେଖି, ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ଋଷି, ଏଠାରେ ରାମଙ୍କୁ କିପରି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଉପଦେଶ ଦେଲେ? ସେମାନଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ୍କାର କେବେ ଏବଂ କେମିତି ହେଲା?” ତେବେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ପୁନି ତୁମକୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବି। ପୂର୍ବକାଳରେ ଏକ ଖ୍ୟାତିନାମା ଋଷି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ମୃକଣ୍ଡୁ। ସେ ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ଘରେ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା। ପୁଅଟି ମାତ୍ର ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଦେଖିବାକୁ ଛୋଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗୁଣରେ ଅତିଶୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ତାଙ୍କୁ ଆଙ୍ଗନାରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ ଦେଖିଲେ। ସେଉଁଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହି, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ଅନୁଭବ କଲେ। ତାପରେ, ପିତା ମୃକଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କୁ ପୁଅର ଆୟୁ ଜଣାଇବାକୁ ପଚାରିଲେ—“ତାଙ୍କ ଆୟୁ କେତେ? କମ୍ କିମ୍ବା ବେଶି?” ତାହାପରେ ଜ୍ଞାନୀ କହିଲେ, “ତୁମ ପୁଅର ଆୟୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଛଅ ମାସ ରଖାଯାଇଛି। ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମୃକଣ୍ଡୁ ପିତା ତାଙ୍କ ପୁଅର ଉପନୟନ କରାଇଲେ। ପିତା କହିଲେ, “ପୁଅ, ଋଷିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର।” ପୁଅ ଖୁସିଖୁସି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେ ବର୍ଣ୍ଣ ବିଭେଦ ଜାଣୁଥିଲେ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣକୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପାଞ୍ଚ ମାସ ପ୍ରାୟ ଗଲା, ପ୍ରସ୍ଥାନ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରାୟ ପଚିଶି ଦିନ ରହିଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ସପ୍ତ ଋଷି ସେଉଁଠାରେ ଆସିଲେ। ପୁଅ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେମାନେ ଛାତି ଏବଂ ମେଖଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ପିଲାକୁ କହିଲେ, “ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ।” କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଜାଣିଲେ, ଏହି ପିଲାର କେବଳ ପାଞ୍ଚି ଦିନ ଆୟୁ ଅଛି, ଏହା ଭାବି ଭୟଭୀତ ହେଇ, ସେମାନେ ପୁଅକୁ ନେଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି, ସମସ୍ତ ଘଟଣା କହିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ କହିଲେ, “ଏହି ପିଲା ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେବ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ସପ୍ତ ଋଷି ଖୁସି ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଚାରିଲେ, “କାହିଁକି ଆସିଛ? ଏହି ପିଲା କିଏ?” ତେବେ ସପ୍ତ ଋଷି କହିଲେ, “ଏହି ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କ ଆୟୁ ଅତି କମ୍। ଦୟାକରି ଏହି ପିଲାକୁ ଦୀର୍ଘାୟୁ କର।” ଏହିପରି ଅନୁରୋଧ ପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ଏହି ପୁଅ ମୋର ଆୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିବ; କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହିପରି ହେବ।” ଏହିପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପରେ ସପ୍ତ ଋଷି ତାଙ୍କ କାମ ସଫଳ କରି ପୁଅକୁ ପୃଥିବୀକୁ ପଠାଇଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଗଲେ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ସେଉଁଠାରେ, ସେ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପିତା, ମୋତେ ସପ୍ତ ଋଷି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ନେଇଗଲେ, ସେଠାରେ ମୋତେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଅନେକ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଦୂର ହେଲା। କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ବଞ୍ଚିରହିବି।” “ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କୃପାରେ, ମୁଁ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଇ ତପସ୍ୟା କରିବି, ସେଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜିବି। ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଶରଣ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି।” ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୃକଣ୍ଡୁ ଋଷି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଏକ ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଲେ। ମନକୁ ଧୃଢ଼ କରି, ହୃଦୟରେ ଖୁସି ଭରି, କହିଲେ, “ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ମୋ ଜୀବନ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପିତାମହ ଦେଖିପାରିଛନ୍ତି, ସେ ତୁମ ମତେ ପୁତ୍ର ଓ ବଂଶଧର ହୋଇ, ମୁଁ ଗର୍ବିତ। ଏବେ ଯାଅ, ପୁଷ୍କରରେ ବିରାଜିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖ। ସେଠି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଆଉ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ନଥାଏ।