ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମର ଖାଦ୍ୟ କ’ଣ ତୁମେ ଶୁଣ। ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୃଣିତ। ଏହା ଶୁଣିଲେ ତୁମେ ପୁନିପୁନି ଆମକୁ ନିନ୍ଦା କରିବ। ଆମେ ସେଇ ଘରରେ ଖାଉ, ଯେଉଁଠାରେ ପରିଶୁଧ୍ଧତା ନାହିଁ, କଫ, ପିଶାବ, ପଖାନ୍ଡ, ଓ ନାରୀ ଶରୀରର ଅପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ ରହିଥାଏ। ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଜଳାଇଦିଅନ୍ତି, ଛିଟିଯାଏ, ବା ବାଞ୍ଚିଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ମିଶିଯାଏ, କିମ୍ବା ମଳିନ ଓ ଅପବିତ୍ର ଥାଏ, ଆମେ ସେଠି ଖାଉ। ଯେଉଁଠାରେ ମନର ପବିତ୍ରତା ଓ ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ନ ବଳି, ନ ବ୍ରତ ଅଛି, ସେଉଁଠି ଆମ ଖାଦ୍ୟ। ଯେଉଁଠାରେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତିନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ନାରୀମାନେ ଶାସନ କରନ୍ତି, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ ପ୍ରବଳ, ସେଉଁଠି ଆମର ଖାଦ୍ୟ। ଏପରି ଖାଦ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ମୋତେ ଲଜ୍ଜା ଲାଗୁଛି, ଏଠାରୁ କୁଅଧିକ ଦୁଃଖ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ତପସ୍ବୀ, ଆମେ ତୁମଠାରୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛୁ, କିପରି ଏହି ପ୍ରେତ ଦୁଃଖ ଶେଷ ହୁଏ? କିପରି ମଣିଷ ପ୍ରେତ ହୁଏନାହିଁ? ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ଏକରାତ୍ର, ଦ୍ୱିରାତ୍ର, କୃଚ୍ଛ୍ର, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ରତ ନିୟମିତ ଭାବେ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ପ୍ରେତ ହୁଏନାହିଁ। ଯିଏ ଦିନେ ତିନିଟି, ପାଞ୍ଚଟି କିମ୍ବା ଏକଟି ଅଗ୍ନିକୁ ସେବା କରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କୃପା କରେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏନାହିଁ। ଯିଏ ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନରେ ସମ, ସୁନା ଓ ମାଟିରେ ସମ, ଶତ୍ରୁ ଓ ମିତ୍ର ପ୍ରତି ସମଭାବ ରଖେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏନାହିଁ। ଯିଏ ଦେବତା, ଅତିଥି, ଗୁରୁଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିୟତ, ପିତୃପୂଜାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏନାହିଁ। ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥି ଯେଉଁଠି ଶୁକ୍ଳ ଓ ରକ୍ତ ଚିହ୍ନ ଥାଏ, ଏହି ଦିନରେ ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏନାହିଁ। ଯିଏ କ୍ରୋଧ ଜିତ କରିଛି, ବିଚାରଶୀଳ, ତୃଷ୍ଣା ଓ ଆସକ୍ତି ରହିତ, ଖ୍ଷମାଶୀଳ ଓ ଦାନଶୀଳ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏନାହିଁ। ଯିଏ ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୀର୍ଥ, ପର୍ବତ, ନଦୀ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଦର କରେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏନାହିଁ। ତାପରେ ପ୍ରେତମାନେ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଧର୍ମର ଏତେ ପ୍ରକାର ଉପଦେଶ ଆମେ ଶୁଣିଲୁ। ଏବେ ଆମେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ପଚାରୁଛୁ, କ’ଣ କାରଣରୁ ମଣିଷ ପ୍ରେତ ହୁଏ? ହେ ମୁନି, ଆମକୁ କହ।” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବିଶେଷକରି ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ ଏବଂ ସେଇ ଖାଦ୍ୟ ପେଟରେ ରଖି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ। ଯିଏ ନିଜ ମାତା, ପିତା, ଭାଇ, ଭଉଣୀ କିମ୍ବା ପୁଅକୁ ଅପରାଧ ବିନା ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ। ନିଷିଦ୍ଧ ବଳି କଲେ କିମ୍ବା ନିୟତ ବଳି କରିଲେ ନାହିଁ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସେବାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ। ଯିଏ ଅମାନତ ଚୋରାଏ, ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଧୋକା ଦିଏ, ସବୁବେଳେ ଶୂଦ୍ର ଖାଦ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ, ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରେ କିମ୍ବା ଚତୁର, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ଗାଈ ହନ୍ତା, ଚୋର, ମଦ୍ୟପାନୀ, ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା, ଜମି କିମ୍ବା କନ୍ୟା ଚୋରାଇଥିବା, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହୁଏ। ଯିଏ ସାଧାରଣ ଦାନ ଲୁଚିରଖେ, କିମ୍ବା ନାସ୍ତିକ ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ଲିନ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ। ଏପରି କଥା କହିବା ସମୟରେ ଆକାଶରେ ଡ଼଼ଙ୍କ ବାଜିଲା, ଦେବତାମାନେ ହଜାର ହଜାର ଫୁଲ ଝରାଇଲେ। ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ଉଡ଼ନ୍ତା ରଥ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଆସିଗଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପଦେଶ ଓ ପୁଣ୍ୟର ଗୁଣଗାନ ଦ୍ୱାରା। ତେଣୁ, ହେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଥିଲେ ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କର, ଏହାର ଉଦ୍ୟମ କର। ଏହି ପାଞ୍ଚ ପ୍ରେତ ଉପାଖ୍ୟାନକୁ ଯିଏ ଲକ୍ଷ ଥର ପରିବାରରେ ପଢ଼େ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏନାହିଁ। କିମ୍ବା ଯିଏ ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୁନିପୁନି ଶୁଣେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏନାହିଁ। ଏଠାରେ ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ, “ଆକାଶରେ ପୁଷ୍କର କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସିତ? କିପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ପୁଷ୍କରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି?” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, “ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଅନେକ ଋଷି ନିମ୍ନାନ୍ତ ପୁଷ୍କରକୁ ସ୍ନାନ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ, ଓ ପୁଷ୍କର ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ। ସେମାନେ ପ୍ରାଣାୟାମରେ ଲିନ ହୋଇ, ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ପରମ ବ୍ରହ୍ମର ଧ୍ୟାନ କଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ମହାର୍ଷିମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ଗୁପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ନିୟମର ବିଷୟରେ କଥା ହେଲେ। “ହେ ଦ୍ୱିଜ, ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍କରର ଆକୃତି ସ୍ଥାପିତ କର। ଋଗ୍ବେଦର ‘ଆପୋହିଷ୍ଠ’ ତିନିଟି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଏହାର ସ୍ଥିତି ଅନୁଭବ ହୁଏ। ଅଘମର୍ଷଣ ପାଠ କଲେ ଏହା ଫଳଦାୟକ ହୁଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏହିପରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ସେମାନେ ନିନ୍ଦିତ। ଏବଂ ପାର୍ବତୀ ଅଞ୍ଚଳର ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ବେଦୀକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ପ୍ରଭେଦ ସ୍ଥିତି ହୋଇଛି। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପୁଷ୍କରରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପବିତ୍ରତା ମିଳେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ଏଠି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ସମସ୍ତ ଜାତିର ଲୋକ ଏଠିକୁ ଆସିଲେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି; ମନ୍ତ୍ର ବିନା ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମାନ। କାର୍ତ୍ତିକରେ ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନେୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଆସେ, ସେଇ ତିଥି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; ଏହା ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯେତେବେଳେ ଯମ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଆସେ, ସେ ତିଥି ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ତପସ୍ବୀମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଆସେ, ହେ ରାଜନ୍ୟ, ଏହାକୁ ମହାକାର୍ତ୍ତିକ କୁହାଯାଏ, ଏହା ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।