ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମନରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ନେଇ ଏହି ଚିନ୍ତା ଉପଜିଲା: “ଏହି ଦେହଟିକୁ ପବିତ୍ର କରିବି, ଯାହା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥଜଳରେ ଭିଜିଯାଇଛି।” ସେ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ମନୋଭାବରେ ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ନିଜ ପାଠ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ନମସ୍କାର କରି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଚାଲିପଡ଼ିଲେ। ପଥରେ ଏକ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ କଣ୍ଟା ଗଛ ଭରିଥିଲା, ପକ୍ଷୀମାନେ ନଥିଲେ, ଏକାନ୍ତ ଶୂନ୍ୟତା ବ୍ୟାପିଥିଲା, ସେଠାରେ ସେ ପାଞ୍ଚଜଣ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ବିକୃତ ଶରୀର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହୃଦୟ କିଛିଟି ଦୁର୍ବଳ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ଅଚଳ ଓ ଦୃଢ଼ ରହିଲେ। ସେ ନିଜ ସାହସ ଜଗାଇ, ଭୟକୁ ଦୂର କରି, ମୃଦୁ କଥାରେ ପଚାରିଲେ: “ତୁମେ କିଏ? ଏମିତି ବିକୃତ ଦେହ କେମିତି ହେଲ? କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ? କ'ଣ କରିଥିଲ, ଯେପରି ଏମିତି ଦୁଃଖଦ ପରିସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିଛ? ସମସ୍ତେ ଏମିତି କାହିଁକି ଅଛ? ଏହି ପଥରେ କେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛ?” ସେମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଆମେ ପ୍ରତିଦିନ ଭୟାନକ ଭୋକ ଓ ତିର୍ଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ, ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଘେରାଯାଇଛୁ। ଆମର ମନ ବିକ୍ଷିପ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନଷ୍ଟ, ସ୍ମୃତି ହରାଇଛି। ଆମେ କେଉଁ ଦିଗ, କେଉଁ ଦେଶ, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ସ୍ଵର୍ଗ କିଛି ଜାଣିନାହିଁ। ତୁମେ ଯାହାକୁ ଦୁଃଖ କହ, ଆମ ପାଇଁ ସେଇ ହେଉଛି ସୁଖ। ଏବେ ଦିନ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି, ଯେହেতୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଉଛି। ମୋ ନାମ ପର୍ୟୁଷିତ, ଆଉ ଜଣେ ସୂଚୀମୁଖ, ଏଉଁ ଶୀଘ୍ରଗ, ରୋହକ, ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଲେଖକ।" ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଚାରିଲେ: “ପୂର୍ବ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରେତମାନେ କିପରି ନାମ ପାଇଛ? କାହିଁକି ଏମିତି ନାମ ହେଲ?” ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ: “ମୁଁ ସଦା ନୂତନ ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୁରୁଣା ଖାଦ୍ୟ ଦେଉଛି, ଏହି କାରଣରୁ ମୋ ନାମ ପର୍ୟୁଷିତ। ସୂଚୀମୁଖ ଅନେକ ଭିକ୍ଷୁକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୂଇଁ ଚୁଭାଇଛି, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ସୂଚୀମୁଖ କୁହାଯାଏ। ଶୀଘ୍ରଗ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁରନ୍ତ ପଳାଇଯାଏ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ନାମ। ରୋହକ ସଦା ଘର ଉପରେ ଭୟରେ ଭଲ ଖାଏ, ତାଙ୍କ ମନ ଚିଂତାରେ ଥାଏ, ସେଇ ହେଉଛି ରୋହକ। ଲେଖକ ସଦା ଚୁପ୍ ରହି, ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ବେଳେ ମାଟି ଖୋଦେ, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ପାପୀ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଲେଖକ କୁହାଯାଏ। ଲେଖକ କଷ୍ଟରେ ଚାଲେ, ରୋହକ ମୁଣ୍ଡ ଉଲ୍ଟା କରି ଯାଏ, ସୂଚୀ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଅଙ୍ଗବିକଳ ହୋଇ ସୂଇଁମୁଖ ହୋଇଛି। ପୁରୁଣା, ଲମ୍ବା ଗଳା, ଲମ୍ବୋଦର, ଚଉଡ଼ା ଶୁକ୍ର, ମୋଟ ଠୋଠ—ଏହି ସବୁ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଫଳ। ଏହି ହେଉଛି ଆମ କାହାଣୀ। ଆପଣ ବିଶ୍ୱାସ କରିଛନ୍ତି କି? ପଚାରନ୍ତୁ, ଆମେ କହିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଚାରିଲେ: “ପୃଥିବୀରେ ସବୁ ଜୀବ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚିଥାଏ। ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ, ଏଠାରେ ତୁମେ କ'ଣ ଖାଉଛ, ଖୋଲାସା କର।” ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ: “ଆମର ଖାଦ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୃଣିତ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ପୁନିପୁନି ଆମକୁ ନିନ୍ଦା କରିବେ। ପ୍ରେତମାନେ ସେଇ ଘରରେ ଖାଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ରତା ନାହିଁ, କଫ, ପେଶାବ, ପଖାନ୍ଡ, ନାରୀଙ୍କ ଶରୀର ମଳ ରହିଛି। ଯାହା ନାରୀମାନେ ଜଳାଇଛନ୍ତି, ଛିଟିଦେଇଛନ୍ତି, ବା ଅପବିତ୍ର ମଳ ମିଶିଛି, ସେଉଁଠି ଆମେ ଖାଉଛୁ। ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଓ ଲଜ୍ଜାର ପବିତ୍ରତା ନାହିଁ, ନା କୌଣସି ନିୟମ, ନା ଦାନ, ସେଉଁଠି ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରୁଛୁ। ଯେଉଁଠାରେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ସମ୍ମାନିତ ନୁହଁନ୍ତି, ନାରୀମାନେ ଶାସନ କରନ୍ତି, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭ ବ୍ୟାପିଛି, ସେଉଁଠି ଆମ ଭୋଜନ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ କଥା କହିବାରେ ମୋତେ ଲଜ୍ଜା ଲାଗେ। ଏଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖଦ କିଛି ନାହିଁ। ଏବେ ଆମେ ପଚାରୁଛୁ, ଓ ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼, କିପରି ଏହି ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାର ଶେଷ ହୁଏ? କିପରି ଲୋକ ପ୍ରେତ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବ?” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: “ଏକରାତ୍ର, ଦ୍ୱିରାତ୍ର, କୃଚ୍ଛ୍ର, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ରତ ନିୟମିତ ଭାବେ କଲେ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଯିଏ ଦିନେ ଏକ, ପାଞ୍ଚ, କିମ୍ବା ତିନି ଅଗ୍ନିର ସେବା କରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଉପରେ କୃପା କରେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯିଏ ସମ୍ମାନ-ଅପମାନ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ-ମାଟି, ଶତ୍ରୁ-ମିତ୍ର ଉପରେ ଏକ ଦୃଷ୍ଟି ରଖେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯିଏ ସଦା ଦେବତା, ଅତିଥି, ଗୁରୁଙ୍କ ପୂଜା କରେ, ପିତୃପୂଜାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶୁକ୍ଲ ଓ ରକ୍ତ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚିହ୍ନ ଥାଏ, ଏମିତି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ପ୍ରେତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯିଏ କ୍ରୋଧ ଦମନ କରେ, ଚିନ୍ତାଶୀଳ, ତିର୍ଷ୍ଣା ଓ ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ଖ୍ଷମାଶୀଳ ଓ ଦାନଶୀଳ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯିଏ ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୀର୍ଥ, ପର୍ବତ, ନଦୀ, ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ସେ ପ୍ରେତ ନ ହୁଏ। ପ୍ରେତମାନେ ପଚାରିଲେ: “ଧର୍ମର ବିଭିନ୍ନ ଉପଦେଶ ଶୁଣିଲୁ। କିନ୍ତୁ, ଏହି ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥା କେଉଁ କାରଣରୁ ଆସେ? ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: “ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରି, ଏହି ଖାଦ୍ୟ ପେଟରେ ରଖି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ। ଯିଏ ମା, ବାପା, ଭାଇ, ବୋନ, ପୁଅଙ୍କୁ ଅକାରଣରେ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ। ନିଷିଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, କିମ୍ବା ନିୟତ ଯଜ୍ଞ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଶୂଦ୍ର ଶୁଶୂଷାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ। ଯିଏ ଅମାନତ ଚୋରି କରେ, ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଧୋକା ଦେଇଥାଏ, ସବୁବେଳେ ଶୂଦ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରେ, ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରେ, କିମ୍ବା କପଟ କରେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ। ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରେ, ଗାଈ ମାରେ, ଚୋରି କରେ, ମଦ୍ୟପାନ କରେ, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ସଙ୍ଗ କରେ, ଜମି କିମ୍ବା କନ୍ୟା ଚୋରି କରେ, ସେ ପ୍ରେତ ହୁଏ।” ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ଦୁଃଖିତ ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଓ କାରଣ ଶୁଣିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ଓ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଶିଖାଇଲେ।