ଏହି ଚର୍ଚ୍ଚିତ ଶ୍ରୀମଦ୍ ପଦ୍ମପୁରାଣର କଥାରେ, ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି, ପୁଅ, ପଉତି, ଓ ଗୋ-ଧନ ଲାଭ କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ତୁତିକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି ପରମ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି। ଯଦି କୌଣସି ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହରାଇଦେଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ନବମୀ ତିଥିରେ ଶୁଚିତା ସହିତ ଉପବାସ କଲେ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ମଧ୍ୟ ଉପବାସ କଲେ, ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇଥାନ୍ତି। ଏହି ଶିବଦୂତୀ ନାମକ ଶକ୍ତି ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଯିଏ ଦିନେ ଦିନେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି। ଯିଏ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ପୁଷ୍କର ତୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଭକ୍ତି ସହିତ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଲାଭ କରି ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଯେଉଁଘରେ ଲିଖି ରଖାଯାଏ, ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିଭୟ, ଚୋରି ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ନାହିଁ। ଯିଏ ଏହାକୁ ପୁସ୍ତକରେ ରଖି ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ତିନି ଲୋକରେ ସଫଳ ହୁଏ। ପୁଅ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ଜନାନୀ, ମଣି, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଓ ଦାସ-ଦାସୀ ତେଜରେ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଯେଉଁଘରେ ଲିଖାଯାଏ, ସେଠାରେ ଏହି ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହିଠାରେ ଭୀଷ୍ମ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ: “କେଉଁ କର୍ମର ଫଳରେ ମଣିଷ ପୁନି ପ୍ରେତ ହୁଏ? କେଉଁ ଉପାୟରେ ଏହାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ? ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ମହାମୁନି।” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ ଖୋଲାସା କରି କହିବି। ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ, ହେ ଭୀଷ୍ମ, ତୁମେ ପୁନି ବିଭ୍ରାନ୍ତିରେ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। କେଉଁ କାରଣରେ ପ୍ରେତ ହୁଏ, କେଉଁ ଉପାୟରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏହା କହିବି—ଏହି ଦୁର୍ଲ୍ଲଙ୍ଘ୍ୟ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିପାରିନାହାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଓ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକଥା ଶ୍ରବଣ କଲେ, ପ୍ରେତ ଯୋନିରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏକଥା ଶୁଣ, ଭୀଷ୍ମ—ପୂର୍ବକାଳରେ ଏକ ନିୟମିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ସେ ସର୍ବଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ। ସେ ଘରେ ବସି ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିଲେ, ସଦା ଯୋଗାଭ୍ୟାସରେ ଲିନ, ଓ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ। ପଠନ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଆତ୍ମଚିନ୍ତନରେ ଲିନ ଥିଲେ। ସେ ଧୈର୍ୟ, କରୁଣା, ଖ୍ଷମା ଓ ସତ୍ୟଜ୍ଞାନରେ ଅନ୍ୟତମ, ହିଂସା ଓ କ୍ରୂରତାରୁ ଦୂରେ ମନ ରଖିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ତପ, ଯୋଗ ଏବଂ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ, ସେ ବେଦ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ମଧ୍ୟ ଅତି ଧ୍ୟାନ ଦେଉଥିଲେ। ପରଲୋକଭୟରେ ସତ୍ୟତାରେ ଅଟୁଟ, ମୃଦୁ ଭାଷୀ ଓ ଅତିଥିସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍। ଦାନ, ଯଜ୍ଞ ଓ ନିଜ କର୍ମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ଲିନ। ଏଭଳି କର୍ମ କରି, ସେ ଘରେ ଅନେକ ବର୍ଷ କାଟିଲେ। ଏକ ଦିନ ତାଙ୍କର ମନରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଆଶା ଜନ୍ମ ନେଲା: “ଆଉ ଏହି ଦେହକୁ ପବିତ୍ର କରିବି, ତୀର୍ଥର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି।” ସେ ପୁଷ୍କର ତୀରେ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ଶୁଭ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ନିଜ ମନ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରଣାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ଚାଲିଲେ। ସେ ଆଗକୁ ଚାଲିବା ସମୟରେ ଏକ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ, କଣ୍ଟାର ଝାଡ଼ିରେ ଘେରା, ନିର୍ଜନ ଏବଂ ପକ୍ଷୀ ଶୂନ୍ୟ ଏଠାରେ, ପଞ୍ଚଜଣ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଅତି ବିକୃତ, ଭୟନକ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଦୁଃସାହସିକ ଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହୃଦୟ ଅଳ୍ପ ଭୟଭୀତ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ଅଚଳ ରହିଲେ। ତାପରେ, ସେ ସାହସ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଦୂରରୁ ଭୟ ଛାଡ଼ି ମୃଦୁ ଭାଷାରେ ପଚାରିଲେ: “ତୁମେ କିଏ, ଏଭଳି ବିକୃତ ଦେହ ନେଇଛ? କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ? କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ଯେଉଁଫଳରେ ଏଭଳି ଦୁଃଖଦ ଦେହ ପାଇଛ? ସମସ୍ତେ ଏଭଳି କାହିଁକି ହେଲ? ଏଠି କେଉଁଠାକୁ ଯାଉଛ?” ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ: “ଆମେ ସଦା ଭୁଖ ଓ ତିର୍ଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ, ଅତି ଦୁଃଖରେ ଘେରା, ମନ ଅସ୍ଥିର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନାଷ୍ଟ, ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାର। ଆମେ କୌଣସି ଦିଗ ଜାଣୁନାହିଁ, କୌଣସି ଦେଶ ଜାଣୁନାହିଁ, ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ସ୍ୱର୍ଗ କିଛି ଜାଣୁନାହିଁ। ତୁମେ ଯାହାକୁ ଦୁଃଖ କହ, ସେହି ଆମ ପାଇଁ ସୁଖ ହେବ; ଏଵେ ଦିନ ହେଲା ବୋଲି ଲାଗୁଛି, କାରଣ ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଦେଖୁଛୁ। ମୋ ନାମ ପର୍ଯୁଷିତ, ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂଚୀମୁଖ, ତୃତୀୟ ଶୀଘ୍ରଗ, ଚତୁର୍ଥ ରୋହକ, ପଞ୍ଚମ ଲେଖକ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଚାରିଲେ: “ପ୍ରେତମାନେ ବିଭିନ୍ନ କର୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତୁମେ କିପରି ନାମରେ ପରିଚିତ? କି କାରଣରେ ଏହି ନାମ ହେଲ?” ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ: “ମୁଁ ସଦା ତରୁତାଜା ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବାସି ଖାଦ୍ୟ ଦେଉଛି, ଏହି କାରଣରୁ ମୋ ନାମ ପର୍ଯୁଷିତ। ଏହି ଜଣେ ଅନେକ ଭିକ୍ଷୁକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଆଶାରେ ସୂଇ ଦେଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ସୂଚୀମୁଖ କୁହାଯାଏ। ମୁଁ ଏକ ଭିକ୍ଷା ଚାହିଁଥିବା ଭିକ୍ଷୁକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସିଲେ ଦ୍ରୁତ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଏ, ତେଣୁ ମୋତେ ଶୀଘ୍ରଗ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଜଣେ ଘର ଉପରେ ଚଢ଼ି ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୟରେ ଏହି କାମ କରେ, ତେଣୁ ରୋହକ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଲେଖକ ନାମକ, ଯେଉଁଠାରେ ଭିକ୍ଷା ଚାହିଁଲେ ଚୁପ୍ଚାପ ମାଟି ଖୋଦେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ପାପୀ। ଲେଖକ କଷ୍ଟରେ ଚାଲିଯାଏ, ରୋହକ ଉଲ୍ଟା ମୁଣ୍ଡରେ ଯାଏ, ସୂଚୀ ଦ୍ରୁତ ଚଳନ ଓ ଅଙ୍ଗବିକଳ ହୋଇ ସୂଚୀମୁଖ ହେଲେ। ବାସି ଓ ଲମ୍ବା ଗଳା, ଲମ୍ବୋଦର, ଚଉଡ଼ା ଶୁକ୍ର ଓ ମୋଟ ଠୋଠ, ପାପରୁ ଏଭଳି ଜନ୍ମ ହେଲା। ଏହାମାନେ ମୋର କଥା ଏବଂ କାରଣ ସବୁ ତୁମକୁ କହିଲି। ଯଦି ଆଶ୍ରଦ୍ଧା ଅଛି, ପଚାର; ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ଆମେ ଉତ୍ତର ଦେବୁ।” ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଚାରିଲେ: “ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ୍ତ; ତୁମେ କଣ ଖାଉଛ? ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ମୋତେ କହ।