ଚଣ୍ଡିକା ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଜୟ ହୋକ୍! ହେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନାଶ କରିବାଳି, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ଦେବୀ, କାଳରାତ୍ରି, ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ବିଶ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି, ଶୁଭ୍ର, ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଅସମାନ ଦୃଷ୍ଟି, ଭୟାନକ ଆକୃତି ବିଶିଷ୍ଟ, ଶୁଭ ଓ ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି, ମହାମାୟା, ବିଶାଳ ପେଟ ଥିବା ଦେବୀ। ମନକୁ ଜୟ କରିଥିବା, ମନର ଦୁର୍ଗ ଭଳି, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଚଞ୍ଚଳତାକୁ ନଶ୍ୱ କରିଥିବା, ମହା ରୋଗର ମୂର୍ତ୍ତି, ଅଦ୍ଭୁତ ଅଙ୍ଗବିହାରୀ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରେମିକା, ଶୁଭ ଦେବୀ। ଭୟଙ୍କର ଦେବୀ, ମହାକାଳୀ, କାଳିକା, ପାପ ନଶ୍ୱ କରିଥିବା, ପାଶ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଭୟଙ୍କର ହସ୍ତ ଥିବା, ଭୟଦାୟିନୀ। ଚଣ୍ଡିକା, ଦହନ ମୁଖ ଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ, ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳି, ଶିବଙ୍କ ଭୃଙ୍ଗୀର ପ୍ରିୟା, ଶବ ଉପରେ ବସିଥିବା ଶୁଭ ଦେବୀ। ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା, ଭୀଷଣ ଦେହ, ମହାକାଳୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଦେବୀ। କାଳିକା, ଭୟାନକ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳି, କାଳରାତ୍ରି, ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବୀ, ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ପୂଜିଥାନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା କରାଯିବା ପରେ, ଶିବଦୂତୀଙ୍କୁ ମହାଦେବ ରୁଦ୍ର ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ତାହାରେ, ସେଇ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, “ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଇଛା, ସେଇ ବର ଚାହିଁନ।" ତେବେ ରୁଦ୍ର କହିଲେ, "ହେ ସୁନ୍ଦର ମୁଖମଣ୍ଡଳା ଦେବୀ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବେ, ଆପଣ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ସଦା ବରଦାନ ଦେବେ। ଯିଏ ଏହି ପର୍ବତ ଉପରେ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରେ, ସେ ସମୃଦ୍ଧି, ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର, ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ପାଇଥାଏ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଯିଏ ଭକ୍ତିସହିତ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାଏ। ରାଜା ଯଦି ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିବେ, ନବମୀ ଉପବାସ କଲେ, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଉପବାସ କଲେ, ସେ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ପାଇଥାଏ।" "ଏହି ଶିବଦୂତୀ ଶକ୍ତି ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ। ଯିଏ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଦୈନିକ ଭକ୍ତିସହିତ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାଏ। ଯିଏ ପୁଷ୍କର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ପାଠ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଲାଭ କରି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଯେଉଁଠି ଲିଖି ଘରେ ରଖାଯାଏ, ସେଠି ଅଗ୍ନି, ଚୋର ଓ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ପୁସ୍ତକରେ ରଖି ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କଲେ, ସେଠି ତିନି ଲୋକରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ, ଅନେକ ପୁତ୍ର, ଧନ, ଧାନ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ପତ୍ନୀ, ମଣି, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ଦାସ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଘରେ ଲିଖି ରଖିଲେ, ଏହି ସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦିଆଯାଏ।" ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "କେଉଁ କର୍ମର ଫଳରୁ ଲୋକେ ପୁନି ପ୍ରେତ ହୁଏ? ଏହାରୁ କିପରି ମୁକ୍ତି ମିଳେ? ଏହି ବିଷୟରେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ହେ ଜ୍ଞାନୀ।" ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: "ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲାସା କରି କହିବି। ଏହା ଶୁଣି, ହେ ରାଜା, ତୁମେ କେବେ ମୂଢତାରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ। କେଉଁ କାରଣରୁ ପ୍ରେତ ହୁଏ, କେଉଁ ଉପାୟରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏହି ସବୁ କଥା ଶୁଣ। ପ୍ରେତ ଯୋନିରେ ପଡ଼ିଲେ ଭୟାନକ ନରକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଗମ ମନେ କରନ୍ତି।" "ଧର୍ମିକ ଲୋକଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ଅନୁଚ୍ଛେଦ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେତ ଯୋନିରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହିପରି, ଭୀଷ୍ମ, ପୂର୍ବକାଳରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ, ସବୁଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସନ୍ତୋଷରେ ସ୍ଥିତ। ଘରେ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ, ସଦା ଯୋଗରେ ନିପୁଣ, ପାଠ ଓ ଯଜ୍ଞ କରି କାଳ କଟାଉଥିଲେ। ସହନଶୀଳ, ଦୟାଳୁ, ଛମାଶୀଳ, ସତ୍ୟଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଅହିଂସା ଓ ମୃଦୁତାରେ ମନ ବ୍ୟସ୍ତ। ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ, ତପ, ଯୋଗରେ ନିପୁଣ, ପିତୃକର୍ମ ଓ ବେଦୀୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅନୁଷ୍ଠାନଶୀଳ। ପରଲୋକ ଭୟରେ ପ୍ରେରିତ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ମୃଦୁଭାଷୀ, ଅତିଥି ସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ। ଦାନ, ଯଜ୍ଞରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ, ନିୟତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଅଧ୍ୟୟନରେ ଚେତନ।" "ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସଂସାର ଦୁଃଖ ଜୟ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଅନେକ ବର୍ଷ ଗୃହସ୍ଥ ଥିଲେ। ଏକଦିନ ତାଙ୍କ ମନରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଇଚ୍ଛା ଜାଗିଲା: 'ଏହି ଦେହକୁ ପବିତ୍ର କରିବି, ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି।' ସେ ପୁଷ୍କରରେ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ଶୁଭ ଚିତ୍ତରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିଜ ପାଠ ଓ ପ୍ରଣାମ ସମାପ୍ତ କରି ଯାତ୍ରାକୁ ବେରିଲେ।" "ପଥରେ, ସେ ଦେଖିଲେ ପାଞ୍ଚଜଣ ଭୟାନକ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପୁରୁଷ, କାଂଟା ଗଛରେ ଭରିଥିବା ଏକ ଜଙ୍ଗଲରେ, ଯେଉଁଠି ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ନଥିଲେ। ସେମାନେ ଅସାମାନ୍ୟ ଆକୃତି, ଅତି ଭୟଙ୍କର, ଦେଖି ଭୟ ଲାଗିଲେ, ତଥାପି ସେ ଅଚଳ ରହିଲେ। ପରେ, ସେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଦୂରରୁ ଭୟ ଛାଡି, ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ? ଏଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆକୃତି କିପରି? କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଏପରି ଦଶା ହେଲା? ସମସ୍ତେ ଏଭଳି କିପାଇଁ? ଏହି ପଥରେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ?' ତେବେ ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ: 'ଆମେ ସଦା ଭୁକ୍ତି ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ, ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଆବୃତ, ମନ ଭ୍ରମିତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନାଶ, ଚେତନା ଶୂନ୍ୟ। ଆମେ କୌଣସି ଦିଗ ଜାଣୁନାହିଁ, କୌଣସି ସ୍ଥାନ ଜାଣୁନାହିଁ, ଆମେ ଆକାଶ, ପୃଥିବୀ, ସ୍ୱର୍ଗ କିଛି ଜାଣୁନାହିଁ। ଯାହାକୁ ତୁମେ ଦୁଃଖ କୁହ, ସେ ଆମ ପାଇଁ ସୁଖ ହେବ; ଏବେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଦେଖି ଦିନ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି।' 'ମୁଁ ପର୍ୟୁଷିତ, ଏହିଏ ସୂଚୀମୁଖ, ଏଉଁ ଶୀଘ୍ରଗ, ରୋହକ, ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ହେଉଛି ଲେଖକ।