ଏକ ଅସୁର ନାୟକ ଜିତିବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ମହା ଦାନବ ଉଠିବା ସମୟରେ ସାଗରର ଜଳ ବେଗରେ ଉଉଠିଲା। ସାଗରର ଜଳ ଗିରି ଶିଖରଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଡ଼ାଇ ଦେଲା, ଏହାର ଭିତରେ ଅନେକ ନାଗ, ମାଛ, ମଗର ବିପୁଳ ଭାବରେ ଥିଲେ। ଏହି ଜଳର ଭିତରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଦଳ ଅଦ୍ଭୁତ ବାସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ସଜିଥିଲେ। ଏହି ସାଗର ଜଳରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତଥା ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ସେନା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଏଠାରେ ଦାନବ ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ହାତୀରେ ଚଡ଼ି, ଘଣ୍ଟା ଲାଗିଥିବା ରଥ ଓ ଅନେକ ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ବାହାରିଲେ। ସେମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ମାଛ ପରି ଆକୃତି ଦେଖାଇ ଶକ୍ତିର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଲେ। ସାଗର ତଟରେ ସୁନା ଦୂରୀ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିଥିବା ଘୋଡ଼ା ଲାଲ ରୋହିତ ମାଛ ପରି ଦେଖାଯାଇଲା। ସେମାନେ ଏକାଠି ହେଇ ଶତ, ହଜାର, ଲକ୍ଷ, କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ବେଗରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଗତି ସୂର୍ଯ୍ୟରଥ ପରି, ଇନ୍ଦ୍ରର ଦଣ୍ଡ ଓ ଅଭିଜ୍ଞ ବାଁସ ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିଲା। ରଥମାନେ ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚାପିଥିବା ଶରୀର, ଫଡ଼ିଥିବା ପତାକା ସହ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରିଥିଲେ। ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ନୌକାରେ ବସି, ପାର ହେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଅସୁରମାନଙ୍କର ଦଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ପଛୁଡ଼ି ଗଲେ। ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନେକୁ ଏଠି ସେଠି ତାଡ଼ିଲେ, ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ଦୃତ ଭାଗି ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ଦେବତାମାନେ ବଡ଼ ନୀଳ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ଦେବୀ ନିଜେ ଦଣ୍ଡ ଶକ୍ତି ସହିତ, ଶିବଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଭାବେ, ଦଠାଇଁଥିଲେ। ଏହି ଦେବୀ କାଳରାତ୍ରୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ବିନାଶ ଦାୟିନୀ, ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ଦେଖିଲେ। ଦେବୀ ମହା ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ, ଏକ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ଚକ୍ଷୁ ଦେଖାଇ, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମୁଁ ତୁମେ ପଛରୁ କୌଣସି ବିପଦ ଦେଖୁନାହିଁ।" ତା'ପରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଦେବତାମାନେ କାହିଁକି ଭାଗିଯାଉଛନ୍ତି?" ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, "ଦାନବ ନାୟକ ରୁରୁ, ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ସହିତ, ଆସୁଛି।" "ବଡ଼ ଚତୁର୍ଦ୍ଧ ସେନା ସହିତ ସେ ଆଗେଇଯାଉଛି; ଏହିପାଇଁ ଦେବୀ, ଆମେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।" ଦେବତାମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ଉଚ୍ଚ ହସିଲେ; ତାଙ୍କର ହସ ମୁହଁରୁ ଅନେକ ଦୀପ୍ତିମାନ ନାରୀ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଅନ୍ତରାଳ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରି, ପୁଷ୍ଟି ଓ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥନ ସହିତ, ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି, ଭୟଙ୍କର ଦନ୍ତ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଦେଖାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରି, ଦନ୍ତ ଦଢ଼ି ଓ ଦେଖାଇ, ଅପବିତ୍ର ଚିତ୍କାର ଓ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରି, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଭୟଭୀତ କରିଥିଲେ। କିଛି ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, କିଛି ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର, କିଛି ଗାଢ଼ ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କିଛି ରକ୍ତ ରୁଚି ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ମୁହଁ ଓ ଶରୀର ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିରେ ଥିଲା। ଏହି ଦଳ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରକ୍ଷାକାରୀ କରିଦେଲେ। "ଭୟ କରିନାହଁ, ଦେବଗଣ—ତୁମେ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ!" ଦେବୀ କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ହୁଅଉଁ ରୁରୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଧ ସେନା ସହିତ ପହଞ୍ଚିଗଲା। ଏହି ନୀଳ ପାହାଡ଼, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶରଣ ଓ ମାର୍ଗ, ଦେବୀ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନା ଅସ୍ଥିର ଦେଖି, ଦାନବମାନେ "ଥମ୍ବ! ଥମ୍ବ!" ଚିତ୍କାର କଲେ। ଏହାପରେ ଦେବୀଙ୍କର ନାରୀ ଦଳ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ପୃଥିବୀରେ ତୀରଧାରା ଦ୍ୱାରା ଭିଦ୍ଧ ଦାନବମାନେ ସାପ ପରି ଏଠେ ଉଠିଲେ, କିଛି ଦାନବର ହୃଦୟ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଫାଟିଗଲା, ଛାତି ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଚପି ହୋଇଗଲା, ମୁଣ୍ଡ କୁଲାଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଛେଦିତ ହେଲା, ଖପର ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଗଲା। କିଛି ଦାନବର ଗଭା ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଭିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଗଳା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା କଟିଗଲା; ଅନେକ ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହାତୀ, ପଦାତି ଯୋଧ୍ୟା ଆହତ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ। ସମସ୍ତ ଦାନବ, ରୁରୁ ଛଡ଼ା, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ରୁରୁ ନିଜ ସେନା ନଷ୍ଟ ଦେଖି, ମାୟାକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ। ଏହି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ ଓ ଦେବତାମାନେ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଗଲେ; ଦେବୀଙ୍କର କଳା ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଗଭୀର ଅନ୍ଧାରରେ ଡୁବିଗଲା। ତା'ପରେ ଦେବୀ ଏହି ଦାନବକୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବୀ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମିତ ହେବା ପରେ ଦାନବରୁରୁରୁ ଉପରୁ ଅନ୍ଧାର ଦୂର ହେଲା। ଏହି କଳା ମାୟା ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଦାନବ ରୁରୁ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଏଠି ପଣି ଦେବୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଦେବୀ ଦଳ ସହିତ, କ୍ରୋଧିତ ଭାବରେ, ରୁରୁ ପ୍ରତି ନିଜେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଭୟଭୀତ ଦାନବ ନାୟକ ରୁରୁ ପାଖରେ ଦଠାଇଁଥିଲେ। ଦେବୀ ନିଜ ନଖ ତିକିରେ ତା'ର ମୁଣ୍ଡ କାଟି, ଚମଡ଼କୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଧରି, ପାତାଳରୁ ପୁଷ୍କର ପାହାଡ଼କୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ଦେବୀ, ଅନେକ ଆକୃତିର ଦୀପ୍ତିମାନ ସେନା ସହିତ, ଦେବତାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖିଲେ, ରୁରୁରୁରୁ ଚମଡ଼ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବୀ ନିଜ ତପସ୍ୟା ଆସନରେ ବସି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେବୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଉତ୍ସୁକ ଓ ଖାଲି ପେଟ, ଦେବୀମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ: "ମୁଁ ଖାଲି, ଦେବୀ, ଆମେ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କର।" ଦେବୀ ତା'ପରେ ଖାଦ୍ୟ ବିଷୟରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଅନେକ ଚିନ୍ତା କରି ବି, ଯୋଗ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିଲାନାହିଁ। ତା'ପରେ ଦେବୀ ମହାଦେବ, ରୁଦ୍ର, ପଶୁପତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ; ଏହି ଧ୍ୟାନରୁ ତ୍ରିନେତ୍ରୀ ସ୍ୱର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ରୁଦ୍ର ଦେବୀକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ତୁମେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? କହ, ଦେବୀ, ମହାମାୟା, ଯାହା ତୁମ ମନରେ ଅଛି।