ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର କୃପାରେ ସର୍ପମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ସଂସାରର ପ୍ରପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସର୍ପମାନେ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଲୋକ ଦେବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ପୁନି ସର୍ପମାନେ ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା କଥା ଅବଳମ୍ବନ କରି କହିଲେ: “ପଞ୍ଚମୀ ତିଥି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ପାପ ନାଶକ। କାରଣ, ଏହି ପବିତ୍ର ଦିନରେ ସର୍ପସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଦିନରେ ଯେଉଁଠି ଲୋକ ନିଜେ ପିତ୍ତ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରି ନାହାନ୍ତି ଓ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଦୁଧ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସର୍ପମାନେ ମୌତ୍ରିଭାବ ଦର୍ଶାନ୍ତି।” ଏଠିରେ ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଶିବଦୂତୀ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, କିଏ ତାଙ୍କୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିତ କଲେ? ଏହି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଶିବା ତାଙ୍କର ମନକୁ ତପସ୍ୟାରେ ନିମଗ୍ନ କରି, ନୀଳ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତାଙ୍କର ଜଟାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ହେଉଛନ୍ତି ଶିବଦୂତୀ। ରାଜନ, ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଲ୍ପ ଥିଲା: ‘ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବି।’ ଏହି ଭାବନା ସହିତ ଦେବୀ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏହି ତପସ୍ୟା ସମୟରେ ଏକ ଦାନବ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ଥିଲା ରୁରୁ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ବର ପାଇଥିଲେ। ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ରତ୍ନନାମକ ନଗର ଥିଲା, ସେଠି ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୁରୁ ବସୁଥିଲେ। ସେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ, ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ଦାନବ ତାଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ। ସେ ନମୁଚି ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ମହାନ ଦାନବ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଥିଲେ। ବହୁ ଦିନ ପରେ ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନଗରକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ। ବିଜୟ ଲାଗି ସେ ଚାରିପ୍ରକାର ସେନା ସହିତ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଶତ୍ରୁତା କଲେ। ଏହି ମହାଦାନବ ଉଠିବା ସମୟରେ ସାଗର ଜଳ ତୀବ୍ର ଭାବେ ତଳିଲା। ପାହାଡ଼ ଉପତ୍ୟକା ଜଳରେ ଡୁବିଗଲା, ସେଠି ସର୍ପ, ମଗର, ମାଛ ଏବଂ ଅନେକ ଦେବଶତ୍ରୁ ଅସାଧାରଣ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ମହାସେନା ସାଗରରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା, ଏଠିରେ ଦାନବ ଯୋଧ୍ୟା ସହିତ ଦାନବ ହାତୀ, ରଣରଥ, ଘଣ୍ଟା ଓ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଥିଲା। ସେମାନେ ବଡ଼ ମାଛ ପରି ଆକୃତି ଦେଖାଉଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେଉଥିଲା। ସୁନା ଦୂରୀ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧା ଘୋଡ଼ା ରୋହିତ ମାଛ ପରି ଦେଖାଉଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦଳ ଏକାଠି ହୋଇ ଶତ-ଶତ, ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ସଂଖ୍ୟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟରଥ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆସିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ରଥ ମେସିନ୍ ଦ୍ୱାରା ଦବାଯାଇଥିଲା, ପତାକା ଫଡ଼ିଉଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା। ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଭଲ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ନୌକାରେ ଚଢ଼ି ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଏହି ଦାନବ ଦଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ପରାଜିତ ହେଇ ଏପଟେ ସେପଟେ ପଳାଇ ଯାଉଥିଲେ। ଦେବସମୂହ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ନୀଳ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ଶିବଶକ୍ତି ଦେବୀ କାଳରାତ୍ରୀ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ସେ ଭୟଙ୍କର, ତପୋବଳସମ୍ପନ୍ନ, ଶିବଙ୍କ ପରାଶକ୍ତି ଥିଲେ। ଦେବୀ କାଳରାତ୍ରୀ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ବଡ଼ ଚକ୍ଷୁ ଥିଲା। ସେ ପଚାରିଲେ: “ମୁଁ କୌଣସି ବିପଦ କୁହାଯାଉଥିବା ଦିଶୁନାହିଁ, ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା କାହିଁକି ଏପରି ପଳାଇଯାଉଛନ୍ତି?” ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: “ଦାନବରାଜା ରୁରୁ ଚାରିପ୍ରକାର ସେନା ସହିତ ଆସୁଛନ୍ତି, ଏହିଠାରେ ଆମେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।” ଦେବତାମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦେବୀ ଉଚ୍ଚ ହସିଲେ। ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଅନେକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ନାରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ହାତରେ ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ତ୍ରିଶୂଳ ଥିଲା, ଦାଢ଼ି-ଦାନ୍ତ ଉଦ୍ଘାଟିତ, ଭୟଙ୍କର ଚେହେରା, ମହାନ ଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ। କେହି ସ୍ଫିଟ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, କେହି ଧଳା, କେହି ବିବିଧ ବସ୍ତ୍ର, କେହି ଗଢ଼ା ନୀଳ ଜାମା, କେହି ରକ୍ତ ପାନ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ। କେହି ନାନା ମୁହଁ, ନାନା ଦେହ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଘେରି ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ରକ୍ଷାଦାନୀ ହେଲେ। ଦେବୀ କହିଲେ: “ଦେବତାମାନେ, ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ତୁମ୍ମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।” ଏହିପରି କହିବା ସମୟରେ ରୁରୁ ଚାରିପ୍ରକାର ସେନା ସହିତ ପହଞ୍ଚିଲେ। ନୀଳ ପର୍ବତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପଥ ଓ ଆଶ୍ରୟ, ସେଠି ଦେବୀ ଆସିଲେ। ଦେବସେନା ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ଦେଖି ଦାନବମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ: “ଥମ୍ବ! ଥମ୍ବ!” ଏହିପରେ ଦେବୀମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଅନେକ ଦାନବ ତୀର ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ରାଗରେ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ସର୍ପ ପରି ଦୂର୍ବଳ ହେଉଥିଲେ। କେହି ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଫାଟିଗଲା, କେହି ଗଦା ଦ୍ୱାରା ବକ୍ଷ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, କେହି ପରଶୁ ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ କାଟାଗଲା, କେହି ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ମଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। କେହି ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଉଦର ଭେଦି ଦିଆଗଲା, କେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା କଣ୍ଠ ଛିନ୍ନ ହେଲା। ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ହାତୀ, ପଦାଟି ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ଆହତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କିନ୍ତୁ ରୁରୁ ତାଙ୍କର ସେନା ନିହତ ଦେଖି ମାୟା ନିର୍ମାଣ କଲେ। ଏହି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଦେବୀମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ, ଦେବୀଙ୍କ ଅନ୍ଧକାର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଘନ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଗଲା। ତାପରେ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବୀ ଦାନବ ରୁରୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଦାନବର ଅନ୍ଧକାରୀ ମାୟା ନଷ୍ଟ ହେଲା। ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ ଦାନବ ରୁରୁ ତୁରନ୍ତ ପାତାଳକୁ ପଳାଇଗଲେ, କିନ୍ତୁ ଶେଷଦେଖି ସେଠି ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କ ସହ ଅନେକ ଦେବୀମାନେ ନେଇ, କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ରୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କ ନଖର ଆଗରେ ରୁରୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଚର୍ମ ଝଟିତ ଧରି ତାଙ୍କୁ ପାତାଳରୁ ବାହାର କରି ପୁନି ପୁଷ୍କର ପର୍ବତକୁ ଚଲିଗଲେ।