ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବ ନାଗମାନୋଁକୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ମାନବ ଓ ପଶୁମାନୋଁକୁ ଡସିଲେ ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି; ମୋର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସଦା ମାନବ ସମୂହର ନାଶ କରୁଛ; ଏହି କାରଣରୁ, ଏହି ଯୁଗରେ, ମୋର ଭୟାନକ କ୍ରୋଧରୁ, ତୁମ ଜାତିରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବିନାଶ ଆସିବ, ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ। ଏହିପରି, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ଅନ୍ୟ ଏକ ରାଜା, ଜନମେଜୟ, ତୁମୋଁକୁ ସର୍ପସତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପୋଡ଼ିଦେବେ। ଏବଂ ଗରୁଡ଼ ତୁମ ପୁଅମାନୋଁ ଓ ମାମାମାନୋଁକୁ ଭକ୍ଷିବେ; ଏଭଳି, ଦୁଷ୍ଟମନସ୍କ ଏହି ସମସ୍ତ ନାଗମାନୋଁର ବିନାଶ ହେବ।" ବ୍ରହ୍ମା ଏହିପରି curse ଦେଲେ—ହଜାର ସର୍ପବଂଶ ନାସ୍ତ ହେବ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିବ। ଏହି ଶାପ ଶୁଣି ସର୍ପମାନେ କମ୍ପିଉଠିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଏଁ ପଡ଼ି କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆମ ଚିତ୍ତଟି ଦୁର୍ମାନ; ଆପଣ ଆମକୁ ବିଷାକ୍ତ, କ୍ରୂର ଓ ଦଂଶନଶୀଳ କରିଛନ୍ତି; ତେବେ ଆପଣ କାହିଁକି ଆମକୁ ଶାପ ଦେଉଛନ୍ତି?” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ମୁଁ ଯଦି ତୁମକୁ ଏପରି କୃତ୍ୟାତ୍ମକ କରିଛି, ତେବେ କ’ଣ? ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ତୁମେ ଭକ୍ଷଣ କର, ଭୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ।” ତେବେ ସର୍ପମାନେ ପୁନି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, “ଦେବଦେବ, ମାନବ ଓ ଆମ ପାଇଁ ସୀମା ଓ ଅଲଗା ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତୁ; ଏକ ଚୁକ୍ତି କରନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ। ଆପଣ ଯେଉଁ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି—ଜନମେଜୟ ନାମକ ମାନବ ସର୍ପସତ୍ରରେ ଆମକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ—ଏହା ଆମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନାଶ ହେବ।” ବ୍ରହ୍ମା ତେବେ କହିଲେ, “ଜରତ୍କାରୁ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ ନେବେ, ତାଙ୍କୁ ଜରତ୍କାରୁ ନାମକ କନ୍ୟା ଦିଅ; ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହେବ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମ ବଂଶକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରିବେ ଓ ରକ୍ଷା କରିବେ। ଏଭଳି ମୁଁ ନାଗ ଓ ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଚୁକ୍ତି ସ୍ଥାପିତ କରୁଛି। ଏବେ ମୋର ଆଦେଶ ଶୁଣ, ସୁତଳ, ବିତଳ, ଓ ତୃତୀୟ ତଳାତଳ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ନିବାସ ତୁମ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଛି। ସେଠି ଯାଅ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୋଗଭୋଗ କର। ସପ୍ତମ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠି ରୁହ, ତାପରେ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତର ଆରମ୍ଭରେ କଶ୍ୟପ ବଂଶର ଏକ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେବେ। ସେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଦେବମାନୋଁର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ସର୍ପମାନୋଁକୁ ଭକ୍ଷିବେ। ତୁମୋଁମାନେ ଯେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅନିୟମିତ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ନଶ୍ଟ ହେବେ। ସମୟ ଅନୁସାରେ ଜୀବମାନୋଁକୁ ଭକ୍ଷିତ କର, ଏବଂ ମାନବମାନୋଁ ତୁମକୁ କ୍ଷତି କଲେ ସେତେବେଳେ; ଯେଉଁ ମାନବମାନୋଁ ମନ୍ତ୍ର, ଔଷଧ, ଗରୁଡ଼-ମୁଦ୍ରା, ବନ୍ଧନ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ, ସେମାନୋଁଙ୍କୁ ଭୟ କର। ନହେଲେ ତୁମେ ନଶ୍ଟ ହେବ।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ସର୍ପମାନେ ସୁତଳ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ସେଠି ସମସ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି ରସାତଳରେ ଖେଳ କରୁଥିଲେ। ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପ ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲା। ସମୟ କ୍ରମେ ଯାଉଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ପୁନି ଚିନ୍ତା କଲେ: “ଭାରତ ନାମକ ଏକ ପାଣ୍ଡବବଂଶୀ ରାଜା ଆସିବେ, ଦିବ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଆମ ବିନାଶ ହେବ। ତିନି ଜଗତଙ୍କ ନାଥ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦେବତା, ଆମକୁ ଏହିପରି ଶାପ କାହିଁକି ଦେଲେ?” ସେମାନେ ଭାବିଲେ, “ବିଶ୍ୱଚିନ୍ତା ଦେବତା ବ୍ୟତୀତ ଆମ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ। ସେ ବୈରାଜ ମହାଲରେ ବସିଛନ୍ତି, ବର୍ତ୍ତମାନ ପୁଷ୍କରକୁ ବାସ କରି ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି। ଚଳ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଯିବା; ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ବର ଦେବେ।” ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି ସମସ୍ତ ନାଗ ପୁଷ୍କରକୁ ଗଲେ। ଯଜ୍ଞ ପର୍ବତରେ ପହଞ୍ଚି, ଶିଳା ଶୃଙ୍ଗରେ ଶରଣ ନେଲେ। ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଶୀତଳ ଝରଣା ଝରିଲା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଲା। ଏହିଠାରୁ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୃଥିବୀରେ ନାଗତୀର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; କେହି ଏହାକୁ ନାଗକୁଣ୍ଡ, କେହି ନଦୀ ବୋଲି କହିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସର୍ପବିଷ ନାଶ କରେ; ଯେମାନେ ପଞ୍ଚମୀ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବଂଶରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସର୍ପ ଦୁଃଖ ଦେଉନାହାନ୍ତି। ଯେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପିତୃତର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ଦେବେ—ଏହି ନେଇ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସର୍ପମାନେ ଭୟର କାରଣ ଜାଣି, ବ୍ରହ୍ମା ପୁନି ଏହିପରି କଥା କହିଲେ: “ପଞ୍ଚମୀ ତିଥି ଶୁଭ, ମଙ୍ଗଳମୟ, ସମସ୍ତ ପାପ ହରେ; ଏହି ଦିନ ସର୍ପମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦିନ ଯେଉଁମାନେ କଟୁ ଓ ତିକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ସର୍ପମାନୋଁକୁ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସର୍ପମାନେ ମିତ୍ରତା କରନ୍ତି।” ଏହି ସମୟରେ ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଶିବଦୂତୀ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, କିଏ ତାଙ୍କୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କଲେ?” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: “ପାର୍ବତୀ ନିଜ ମନକୁ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗାଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତାଙ୍କ ଜଟାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦୁର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଶିବାଙ୍କ ଶକ୍ତି। ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଥିଲା: ‘ମୁଁ ଦୀର୍ଘତପସ୍ୟା କରି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଭକ୍ଷିବି।’ ଏହି ଭାବନାରେ ଦେବୀ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏକ ସମୟରେ, ଯେବେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ରୁରୁ ନାମକ ଏକ ଦୈତ୍ୟ ଥିଲେ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ବର ପାଇଥିଲେ। ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନପୁରୀ ନାମକ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନୀ ନଗର ଥିଲା। ସେଠି ସେ ଦୈତ୍ୟପତି ବସୁଥିଲେ, ଦେବମାନୋଁ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର, ଅସଂଖ୍ୟ ଦୈତ୍ୟମାନୋଁ ତାଙ୍କ ସେବାରେ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଅସୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଦ୍ୱିତୀୟ ନାମୁଚି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ସେ ଲୋକପାଳମାନୋଁର ନଗରକୁ ଗଲେ।